'Mijn man werd depressief toen ik meer ging verdienen dan hij, hij voelde zich ontmand'

Kansloze apps en hilarische Tinder-profielen

“Weet je wat het probleem is? Wij hebben mannen niet meer nodig.” Het wordt gezegd aan een tafel vol vrouwen, die bijna allemaal single zijn. Het eerste deel van de avond ging het uitsluitend over seksuele escapades, bij de koffie werden de kansloze appjes en hilarische Tinder-profielen uitgewisseld, en nu, bij de limoncello, komen we toe aan de problemen. Zo leuk is het alleen zijn niet. Maar wel vaak beter dan de relaties tot nu toe.

De enige getrouwde onder ons voert een ware oorlog met haar man over wie wat hoort te doen in het huishouden, en hij heeft van de schuur een mancave gemaakt waarin hij zich iedere avond verschanst met een joint en zijn Radiohead-verzameling. “Alleen voor de seks”, voegt iemand toe. “Ja, maar zelfs dat”, moppert een derde. “Ik heb nu drie mannen op rij gehad die hem niet omhoog kregen, en ik zweer je, dat lag niet aan mij.” “We zijn gewoon te kritisch”, roept de gastvrouw, terwijl ze een schitterende tarte tatin uit de oven haalt.

Op zolder bij hun ex

“En waarom zouden we niet kritisch zijn?”, zegt iemand snibbig. “Waarom zouden we genoegen nemen met de eerste de beste lieve sukkel? Ik wil een man als aanvulling, niet als invulling. Ik verveel me heel snel bij de meeste mannen van mijn leeftijd. Het zijn allemaal veertigjarige reuzenbaby’s. Willen ze ineens deejay worden, of fotograaf.” “Ja! En ze wonen in een lelijke Ikea-flat, of op zolder bij hun ex.” “En ze geven hun kutbaantjes de meest ingewikkelde Engelse namen!”

“Ze hebben nooit geld, maar ze snuiven zich wel elk weekend het lazerus tussen de tieners op een of ander moeilijk technofeest!” De dames komen nu echt goed los. Kennelijk leven er veel frustraties. “Ik had laatst een date met een gast die net terug was van een ayahuasca-trip. Ik kon zijn kots nog ruiken.” “Mijn nieuwe scharrel gaat twee keer per dag naar de sportschool en kijkt tijdens het neuken de hele tijd naar zichzelf in de spiegel.” “Ik ging met iemand mee naar huis die nog bij zijn ouders woonde. Hij is 42! Zijn moeder maakte een ontbijt voor me.”

Man depressief

De vrouwen aan de tafel zijn advocaat, journalist, ondernemer, psycholoog, fiscalist en artdirector. Ze hebben een koophuis, een auto, een hypotheek en een aandelenportefeuille, kinderen en huisdieren. Ze verlieten hun partner. Sommigen betalen alimentatie aan hun ex. “Mijn man werd depressief toen ik meer ging verdienen dan hij. Hij voelde zich ontmand.”

Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat mannen een minder hoog zelfbeeld hebben als ze denken aan een situatie waarin hun partner succes had. De inhaalslag van vrouwen leidt dus tot beschadiging van het mannelijk ego en dat verklaart de mislukte huwelijken aan deze tafel. De man heeft het nodig om nodig te zijn. Is hij dat niet, dan weet hij zich kennelijk geen raad meer.

Machtspositie

En daar zit hem de crux, want in deze postindustriële economie is meer behoefte aan dienstverlening en kennis, aan sociale intelligentie, open communicatie en concentratie, stuk voor stuk eigenschappen die tot nu toe vrouwelijk genoemd worden. Het werk van de gemiddelde en lager opgeleide man wordt steeds vaker door machines en computers gedaan. De hoger opgeleide man wordt op de hielen gezeten door de hoger opgeleide vrouw en zal om te kunnen overleven, zijn machtspositie in zowel politiek, wetenschap, kunst, economie als ook in relaties moeten gaan delen met de vrouw.

De dochter van Inge werd verkracht en vermoord: 'Ze was vreselijk toegetakeld'Lees ook

Uit het nest gevallen vogels

Ondertussen moeten wij vrouwen van deze generatie het dus doen met het complexe, beschadigde, teleurgestelde ego van de veertigers en vijftigers. Dat valt nog niet mee, blijkt uit het vrouwendiner waar ik me bevind. We hebben de tarte tatin achter de kiezen en de gastvrouw heeft ook nog enkele liters scroppino klaarstaan. Wij vrouwen zuipen net zo hard als mannen, zoveel is inmiddels duidelijk. “Het valt mij op”, zegt de gastvrouw, die in scheiding ligt, “dat alle mannen die ik ken en leuk vind, zich storten op de uit het nest gevallen vogeltjes.

Hebben ze ineens een vriendin, vaak een stukje jonger, maar ook zo gek als een deur. Borderline, manisch-depressief, auto-immuun-dingen, hoogsensitief of chronisch vermoeid. Wel beeldschoon hoor, meestal model of model geweest of bijna model, en onvermoeibaar in bed. Maar ze hebben torenhoge schulden, een agenda vol afspraken bij healers, snijden zichzelf, smeken om een vintage Rolex en moeten om de haverklap naar een yogaresort op Ibiza.”

Terug kan niet meer

“Oh ja, die types. Die noem ik altijd hoog-irritatief.” “Tuurlijk gaan die mannen met zoiets. Daar kunnen ze voor zorgen. Onze mannen willen tranen drogen, blije oogjes als ze de rekening oppakken, ze willen uitleggen, ontfermen, richting geven.” Even is er een stilte waarin iedereen instemmend knikt. Totdat de enige getrouwde vrouw zegt: “Maar kunnen we ons dan gewoon niet iets afhankelijker opstellen? Gewoon doen alsof? Hij blij, huwelijk gered …” “Met dat beeld wil ik mijn dochters niet opvoeden!”, gilt de een. “De geest is uit de fles!”, roept de ander.

Saskia Noort over ouder worden: 'Een geleefde vrouw vinden we niet sexy zoals een geleefde man'Lees ook

Terug kan niet meer. We zijn niet afhankelijk, er hoeft ons niets uitgelegd te worden, we redden onszelf, we kiezen onze eigen richting. “Het is niet meer aan ons”, zeg ik. “Het is de man die zal moeten veranderen. Die hele SIRE-campagne slaat de plank volkomen mis. Jongetjes moeten juist wel leren lang stil te zitten, zich te concentreren, open te communiceren en over hun gevoel te praten. Met zogenaamde vrouwelijke kwaliteiten zullen ze in de toekomst veel verder komen.”

Een verloren strijd

“Tenzij het oorlog wordt”, zegt iemand. “Nou, die oorlog wordt tegenwoordig ook gevoerd met drones en technologie in plaats van spierkracht. En om nou te gaan beweren dat mannen nodig zijn als kanonnenvoer gaat me wat ver …”
“En waar die oorlog dan uiteindelijk over gaat, is over de angst van de man. De angst voor vrouwelijke kracht. Zoals ook religie daarover gaat. Het temmen en bedekken van de vrouw.”

“Maar het is een verloren strijd.” Ja. Vandaar die laatste stuiptrekkingen. De lager opgeleiden zonder werk en toekomstperspectief kiezen Trump en Wilders en verdoen hun tijd met schelden op GeenStijl en Twitter, de hoger opgeleiden verenigen zich rondom Thierry en zijn openlijke seksisme, de christelijken verzamelen zich in kerkelijke mannengroepen en de salafisten voeren een heilige oorlog tegen het onontkoombare; ze worden ingehaald door hun eigen vrouwen.

Zeventig procent van de Science and Engineering-studenten in Iran is vrouw, het aantal echtscheidingen neemt er enorm toe vanwege het feit dat vrouwen hoger opgeleid zijn, en minder financieel afhankelijk. In Saoedi-Arabië kent het aantal werkende vrouwen een toename van 130 procent en de regering maakt zich ernstige zorgen over het groeiende aantal ongetrouwde vrouwen boven de dertig. Hiermee wil ik niet zeggen dat het lekker loopt met de vrouwenrechten, maar deze beweging is groeiende en onomkeerbaar.

Starheid en conservatisme

“De crisis van de man is de basis voor Trump”, zegt Hanna Rosin, schrijfster van het boek Het einde van de man, in een interview in NRC Handelsblad. “Trumps kracht is dat hij de witte, laag opgeleide mannen aanspreekt op hun statusverlies. De toenemende macht van vrouwen heeft de klassenverschillen in de VS versterkt.” Dit geldt natuurlijk ook voor ons land.

 Mannen die zich verloren voelen in de nieuwe wereld kiezen voor veiligheid en traditie en daarmee snijden ze zichzelf in de vingers. Niet starheid en conservatisme, maar juist flexibiliteit en ontvankelijkheid heeft de toekomst. Vrouwen hebben de afgelopen eeuw bewezen dat ze zich razendsnel kunnen aanpassen aan veranderingen, dat ze zich willen ontwikkelen in plaats van stilstaan, ze hebben zich omhooggewerkt en gestudeerd vanuit de positie van de underdog waarin straks de man zich bevindt.

'Vandaag de dag word je maar geacht BFF te zijn met iedereen die je vijf seconden kent'Lees ook

Verschansen in een suburb 

“Ik weet niet hoor”, zegt de gastvrouw. “Ja, die meiden studeren allemaal en ja, ze zijn eerder klaar, maar zodra er aan voortplanting wordt begonnen, verschansen ze zich in een suburb en kiezen ze voor een parttime baantje, terwijl de vaders juist meer gaan werken. En dat zijn de jaren waarin het erop aankomt, waarin promoties gemaakt worden en de relatie plots heel ongelijkwaardig wordt.” En dat klopt. Wij werken veel, maar bijna alleen in deeltijd. En daarom hebben wij een Gender Pay Gap van 17 procent tussen man en vrouw, en ontvangen wij 40 procent minder pensioen dan mannen.

Daarmee hebben we ons niet alleen in de top tien van de meest sekse-discriminerende landen geplaatst, maar bevinden Nederlandse vrouwen zich ook vaak onder de armoedegrens na een echtscheiding. Ofwel, vooralsnog hebben we in elk geval in Nederland die kostwinner nog even nodig. “En voor de seks”, roept iemand aan de tafel. “Wanneer gaan we het daar eigenlijk eens over hebben? Want ik vind dat verdomd ingewikkeld worden tegenwoordig.”

Als mannen zijn we

“Ik heb de hele tijd maar dates met leuke, lieve mannen, die de rekening splitten en braaf informeren naar mijn leven, mijn kinderen mijn werk. Mannen die schattig zorgen voor hun kindjes en niet drinken als ze moeten rijden en uiterst begripvol praten over hun ex, en bij het afscheid netjes één zoen op je wang geven. Dan fiets ik weg en denk ik: wanneer komt er weer eens een man die me gewoon tegen de muur zet? Moet ik het initiatief nemen? Of ben ik dan een slet?”

“Nou, dan ben je maar een slet. Who cares? Mannen zijn dol op sletten.” “Date dan andere types. Niet de losers, maar de players.” “Tenzij je een relatie wil. Dan is een player een slecht idee.” Er wordt op de tafel geslagen en de dames barsten los. Ze bespreken de lul van een gast met wie meerderen het bed gedeeld hebben. Ieder detail vliegt over tafel, zijn kromme pik, zijn harige borstkas, zijn kleine ballen en zijn wijkende haargrens, hoe hij kijkt als hij klaarkomt. We gillen van het lachen. Iemand vertelt dat ze de hockeytrainer van haar dochter dubbelzinnige appjes stuurt. Er blijkt te worden geflirt met de vrienden van zoons. Iemand biecht op zonder slip op een tafel in een club op Ibiza gedanst te hebben. Seksistische praat. Als mannen zijn we.

'Nog steeds heerst de hardnekkige mythe dat je pas een goede moeder bent als je je nageslacht er zelf uitperst'Lees ook

Die ene grote liefde

En toch zoeken we allemaal die ene grote liefde met wie het wel lukt. Willen we die gelijkwaardige relatie. Vroeger ging dit veel makkelijker. Had onze seks een sociale waarde. Kregen we in ruil daarvoor veiligheid, geld en een ietsiepietsie macht. Seks was ons enige kapitaal en daarom waren we er zuinig mee. Nu we mannen niet meer nodig hebben voor een dak boven ons hoofd, een maaltijd op ons bord en geld op de bank, is onze seks spotgoedkoop geworden.

Daar is niks mis mee, tenzij je op zoek bent naar een langdurige, monogame en ook nog eens gelijkwaardige relatie. In het boek Too Many Women? The Sex Ratio Question wordt beschreven hoe mannen zich gaan gedragen als een samenleving meer vrouwen dan mannen telt. Ze vertonen promiscue gedrag en krijgen problemen met binding. Daar waar vrouwen klaar zijn voor een vaste relatie, spelen mannen computerspelletjes. Hun leven bestaat uit drinken, seks, videogames en porno. Ze geven de voorkeur aan ‘mannen onder elkaar’ ofwel ‘bro’s before ho’s’. 

De nieuwe mannen

Philip Zimbardo, hoogleraar Psychologie aan Stanford University, noemde deze nieuwe ziekte het ‘sociale intensiteitssyndroom’. Volgens hem zijn veel mannen van nu zo overmatig bezig met gamen en internetporno kijken dat ze niet meer om kunnen gaan met een-op-eencontact. Hun hersenen zijn digitaal geherprogrammeerd waardoor ze niet langer geschikt zijn om stabiele romantische relaties aan te gaan, vooral relaties met vrouwen van een gelijkwaardige status. “Eigenlijk zijn wij dus de nieuwe mannen”, vat de gastvrouw de onstuimige avond samen. “Yes. En minstens net zo seksistisch.”

We proosten op de laatste ronde en denken bezorgd aan onze zoons, die het bijna zonder uitzondering moeilijk hebben op school, in tegenstelling tot onze dochters. Hoe voorkomen we dat zij zich straks moeten voegen bij het groeiende leger aan mannelijke, laag opgeleide werklozen? De achterstand van jongens is inmiddels ook onderdeel van het politieke debat, want het achterblijven van een halve samenleving is voor niemand goed. We moeten van onze zonen dezelfde alleskunners maken als onze dochters en zijzelf moeten ervoor zorgen dat ze nodig blijven, in plaats van zich te verschuilen achter Tinder, een joint en een videogame. Een slimme man is op zijn toekomst voorbereid en doet zijn studie op tijd, zoiets. SIRE heeft nog wat campagnes te gaan.

Dit artikel verscheen eerder in LINDA. 158

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Estelle Cruijf over solo-moederschap: 'Er was geen sprake van co-ouderschap, niet omdat ik dat niet wilde'Lees ook