'We vertellen vrouwen voortdurend dat ze tevreden met zichzelf moeten zijn, maar als ze het echt zijn, raken we in de war'

O zo sexy

En zagen jullie mij al? Ik voel me goed, de laatste tijd. Zit lekker in mijn vel, ben met leuke projecten bezig. Ik ben gewoon … nou ja, tevreden. Ook over mijn uiterlijk. Ik word ouder, maar dat vind ik mooi. Ik ben wat dikker, maar o zo sexy. Als ik blij ben met mezelf, wil ik nog weleens mijn Instagram aanslingeren en er een kekke selfie tegenaan knallen. Soms, als ik extra bilskracht voel, is-ie zelfs licht erotisch. Maar tegenwoordig laat ik ook vaak gewoon even mijn gezicht, mijn nieuwe jurk, kapsel of fruitige humeurtje zien. Een ‘hallo hier ben ik’.

'De glamourpoes is alles waar we als gewone vrouw van gruwen'Lees ook

Gisteren deed ik het nog. Een foto zonder make-up of filter. Want ik heb het gevoel dat we dat te weinig zien, 53-jarige vrouwen die gewoon hun blote toet aan de wereld tonen om effe gedag te zeggen. De wereld kan dan gezellig gedag terugzeggen. Leuk! Of ze zeggen: ‘Wat een lelijk wijf.’ ‘Walgelijk.’ (Kotsemoji.) ‘Ik zou mijn hond …’ Enzovoorts, enzovoorts. Of misschien iets fleurigs als: ‘Je bent duidelijk allang over je top, waarom moeten wij dit decorumverlies zien?’

Heb je haar gezien? Gillen we in koor

De eerste commentaren zijn van anoniempjes, vaak kerels die een hekel hebben aan mondige dames en me op die manier willen terugfluiten. Dat ben ik gewend. Maar au – die laatste opmerking gaf me een knauw. Ik snap best dat ik commentaar kan verwachten als ik iets post, maar soms ben ik toch geraakt. Het over-je-top-commentaar is van een vrouw van ongeveer mijn leeftijd. Kritiek op mijn uiterlijk van seksegenoten maakt me altijd een beetje verdrietig. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor hen.

Als deze mevrouw mij over mijn top vindt, dan vindt ze zichzelf dat dus ook. En dan? Moeten we dan verplicht make-up op? In een gat kruipen? Mag je je alleen maar laten zien aan de wereld als je jong en mooi bent? Nee. Dat mag dus ook niet. Ook prachtige, jonge dames krijgen bakken haat en kritiek over hun uiterlijk. Ik zie het online en hoor het om me heen, van kennissen, op feestjes, bij de kapper. Heb je haar gezien? Gillen we in koor. Facebook en Mediacourant scoren click na click met artikelen als ‘Actrice A niet te herkennen zonder make-up’, ‘Fans bezorgd om uiterlijk van actrice B’, ‘Commentaar op bikiniselfie van BN’er C’, ‘Haat over sexy foto van BN’er D.’

Kritiekcrisis

Wanneer iemand body-positief is, is dat volgens sommigen een slecht voorbeeld. Maar wanneer ze juist wil afvallen, is dat niet erg body-positief. Je moet slank zijn, maar je mag niet zeggen dat je het wilt zijn. Tegenwoordig moet je vooral gezond willen zijn, want dat is zelfliefde. Zelfliefde is wat je altijd moet uitdragen onder die constante stroom van kritiek. Voor zover wat we over andermans uiterlijk zeggen überhaupt kritiek te noemen is. Want kritiek is ook verpakt advies: informatie waar je misschien iets mee kunt om jezelf te verbeteren. Is wat wij naar elkaar rondspugen niet gewoon lelijkheid en bemoeizucht?

Wanneer iemand openlijk iets aan haar gezicht laat doen, keuren we dat af. Maar wanneer ze een oude kop heeft, vinden we daar ook van alles van. Inmiddels verzwijgen vrouwen hun behandelingen soms zelfs voor hun eigen vriendinnen uit angst voor kritiek. De hoeveelheid kritiek op andermans verschijning heeft inmiddels een kritiek punt bereikt. Niemand, werkelijk niemand, is meer goed zoals ze is. Vergeet de klimaatcrisis, we zitten midden in een kritiekcrisis. We gaan er nog aan onderdoor. Het is niet goed voor ons. Niet voor onze ziel, niet voor ons zelfbeeld. Als je lelijk over een ander praat, weet je dat anderen zich net zo naar over jou uitlaten.

'Als ik terugdenk aan mezelf als 22-jarige, kan ik oprecht zeggen dat ik op mijn 43ste vele malen onzekerder ben'Lees ook

Bedreigd en jaloers

Hoe is dit nou zover gekomen? Waarom bemoeien we ons zo met elkaar? Zou het te maken kunnen hebben met het feit dat wij vrouwen nog altijd meer op ons uiterlijk worden beoordeeld dan op onze prestaties? Er is al een hoop veranderd, maar velen van ons hoorden als meisjes eerder ‘Wat ben je knap’ dan ‘Wat doe je dat knap’. Terwijl het bij jongens vermoedelijk omgekeerd was. Daarom denken we toch vaak dat onze waarde van onze verschijning afhangt.

En als we dan zien dat een ander misschien ook mooi wordt gevonden, voelen we ons bedreigd, worden we jaloers en gaan we expres haar minpunten opnoemen. Wat we over de ander zeggen, zeggen we uiteindelijk over onszelf. En wát we zeggen, voortdurend zeggen, over elkaar en dus over onszelf, is dat we niet goed zijn.

Weer niet goed

Maar mogen we dat eigenlijk wel, goed zijn? Ik vermoed van niet. We vertellen vrouwen voortdurend dat ze tevreden met zichzelf moeten zijn, maar als ze het echt zijn, raken we compleet in de war. Een van de dingen die mensen het allerergst vinden op sociale media, is de enorme overvloed aan selfies. Narcistisch en ijdel, die zelfverheerlijking.

Vooral vrouwen ergeren zich aan selfies van anderen vrouwen. Zelfs heel feministische types die absoluut vinden dat je je zusters niet moet afkraken, maken hiervoor gretig een uitzondering. Terwijl: accounts met selfies van vrouwen worden het meest gevolgd en geliked. Ik heb die ergernis altijd opvallend gevonden, juist ook van feministen. Zíjn vrouwen een keer blij met zichzelf, is het weer niet goed. Wat is er eigenlijk zo fout aan scoren met je buitenkant in een wereld die dat duidelijk meer waardeert dan je binnenkant? Als ik een foto van mijn decolleté op het net zet, trek ik een hoop meer bekijks dan wanneer ik een van mijn geniale gedichten post. Meestal doe ik het allebei. Dan leest de gemiddelde geilaard ook nog eens iets goeds.

‘Zo oppervlakkig’

Maar wat nou als ik mezelf dan ook nog mooi vind? Wat als iemand die weken hard getraind heeft, trots haar strakke lijf wil laten zien? Waarom wordt dat eigenlijk zo vreselijk schaamteloos gevonden? Dat je graag iets laat zien waar je trots op bent, is toch logisch? En dat je er dan op je best op wilt staan, met een filtertje of een make-upje, vind ik eigenlijk vergelijkbaar met je mooiste jurk aandoen voor een feestje.

Elize werd doodziek van haar siliconen borstimplantaten: 'Ik had niet alleen mezelf, maar ook mijn kinderen vergiftigd'Lees ook

Maar als je er juist een keer niet op je best opstaat, vind ik dat ook heel leuk. Dat mensen ook hun mindere momenten delen, kan ik heel erg waarderen. Want zo is het leven tenslotte.‘Foto’s van jezelf zijn zo oppervlakkig’, klagen de criticasters. O ja? Foto’s van je kat, je bord eten of je tripje naar de Biesbosch zijn een filosofische conceptanalyse zeker? Voor diepgang moet je nu eenmaal niet op sociale media zijn.

Scheve verhouding

Voor een deel zijn we als mens sowieso oppervlakkig. We willen allemaal begeren en begeerd worden. Mooie dingen zien en mooi zijn. Onze maatschappij waardeert uiterlijk misschien te veel. En ik snap de ergernis als het gaat over de nadruk die wordt gelegd op de buitenkant van vrouwen en juist op de daden of binnenkant van mannen. Ik ben blij dat er tegenwoordig steeds meer interessante dames een podium krijgen voor hun werk en steeds meer mannen gewoon eens hun lekkere bek of lichaam laten zien (ik volg een paar hele interessante insta-accounts).

Laten we die scheve verhouding vooral rechttrekken, maar ons niet gaan ergeren aan de dames die er profijt van hebben dat hun uiterlijk scoort in een oppervlakkige wereld. Heb dan kritiek op die wereld, in plaats van op die vrouwen. Ergens ben ik namelijk bang dat de echte irritatie voortkomt uit het feit dat als iemand zich laat zien, ze zich misschien niet schaamt voor zichzelf. Misschien is ze zelfs wel tevreden. Ergens ben ik bang dat de irritatie niet de selfie betreft, maar het zelfvertrouwen.

Innerlijke criticus

Dat wij vrouwen – zelfs de feministen onder ons – een andere vrouw die zichzelf durft te tonen, gadeslaan en dat toch niet goed uit kunnen staan. Zijn we dan zo gemeen? Ja, maar vooral tegen onszelf. Gedragstherapie leert ons dat we allemaal een innerlijke monoloog hebben die als een soort geluidstrack voortdurend op de achtergrond meespeelt.

Bij elke stap die we zetten en bij elke keuze die we maken, horen we die track tetteren. Meestal is het een verzameling van alles wat we ooit geleerd hebben van onze ouders, de media, de maatschappij en onze omgeving. Dingen die we aan onszelf over onszelf vertellen. Een innerlijke criticus, zeg maar. Omdat die track voortdurend speelt, staan we er nauwelijks bij stil. Het gaat onbewust.

'Hoe houd je het in godsnaam een heel leven spannend in bed, met dezelfde partner?'Lees ook

Zomaar tevreden zijn? Foei!

En veel van wat we aan onszelf vertellen, is helemáál niet positief. We zijn vaak erg onaardig en weinig empathisch tegen onszelf. Zo vertelt de criticus van de vrouw die mij over de top acht, dat ze op haar leeftijd niet zonder make-up het internet op kan. Ik heb mezelf vroeger vaak verteld dat ik pas perfect zou zijn als ik ongeveer op mijn geboortegewicht zat. We maken onszelf bijna allemaal wijs dat we niet goed genoeg zijn. Pas als we dat wel zijn, hebben we recht op liefde, geluk en zelfvertrouwen. En omdat we vinden dat we zelf niet zomaar recht hebben op geluk of zelfvertrouwen, gunnen we dat een ander ook niet.

Als we dan een vrouw zien die zichzelf zomaar laat zien, of ze nou dik is of dun, lelijk of mooi, of ze nou fanatiek sport, lijnt, of zelfs afslankinjecties neemt, denken we stiekem: wat zullen we nou krijgen? Zomaar tevreden zijn? Foei! Ze hoort zich minstens zo onzeker te voelen als wij. Dus besluiten we haar verdorie eens wat puntjes te geven om zich slecht over te voelen. Onze commentaren, onze roddels en onze kritiek zijn eigenlijk de hardop uitgesproken collectieve negatieve innerlijke monoloog, waarmee we elkaar maar vooral onszelf naar beneden halen.

Leve je selfie

Is dat leuk? Nee. Laten we er dus zo snel mogelijk mee ophouden. Stop de kritiekcrisis. Door liever te zijn. Voor onszelf en elkaar. Niet door de innerlijke criticus de mond te snoeren, want dan gaat die alleen maar harder gillen. Ook niet door je negatieve gedachten te vervangen. Het is nogal ongeloofwaardig als je opeens ‘Wat ben ik wanstaltig dik’ moet veranderen in ‘Ik ben een gouden godin’.

Het is wel goed als je je eens bewust wordt van wát je precies denkt. Bevraag je eigen gedachten eens: is dit echt zo? Ben ik wanstaltig dik? Of doe ik gewoon mijn best en is dit een oude gedachte die er alleen maar voor zorgt dat ik me ellendig voel en trek krijg in een Mount Everest van mini-Marsjes? Zoals je met jezelf kunt discussiëren, kan dat natuurlijk ook met elkaar. Is zij echt een schaamteloze narcist, of heeft ze gewoon net een kiekje geplaatst van zichzelf met een nieuw hoedje? Waarom zo onaardig? Ben je soms niet zo blij vandaag?

Als we onze kritiek bevragen, worden we vanzelf milder. Tegen de ander en daardoor tegen onszelf. Probeer, als je geneigd bent om een ander af te kraken, te bedenken hoe je zou praten over iemand van wie je houdt. Die zachte blik, laten we die eens wat meer op elkaar en op onszelf toepassen. Kijk haar, ze is mooi, zij kan er niets aan doen dat mensen daar meer likes voor overhebben dan voor jouw morsige moestuintje. Zet voor de lol eens iets aardigs onder haar selfie. Plaats er zelf ook meteen eentje. Dat is uiteraard geen verplichting, maar soms is het goed jezelf even te laten zien. Hier ben je. Applaus voor je selfie. Leve je selfie, leve elkaar.

Dit artikel verscheen eerder in LINDA. 232, lees hier meer exclusieve verhalen op LINDA.premium.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief. 

'Ik schat dat ik in 38 jaar 200 kilo ben afgevallen, en evenzoveel kilo’s ben aangekomen. Het is mooi geweest'Lees ook