In Het lege nest interviewen Deirdre Enthoven en Dorine van der Wind bekende mensen over hoe zij deze levensfase (hebben) ervaren. Deze keer: actrice en theatermaker Romana Vrede, binnenkort te zien in de internationale film JIMPA.
Haar zoon Charlie (23), die niet praat en autisme heeft, ging op zijn 18e uit huis. Romana moest hem ‘in etappes’ leren loslaten.
Anita Witzier (64) over een leeg nest: 'Het eerste dat verdween, was het schuldgevoel als ik aan het werk was'
Charlie verhuisde op zijn 18e naar een zorginstelling. Maar het loslaten was al eerder begonnen?
“Charlie was acht jaar toen zijn vader André en ik uit elkaar gingen. Vanaf toen was hij deels bij André en deels bij mij. In het begin vond ik het heel moeilijk, elke keer als ik hem bij zijn vader had gebracht, zat ik huilend terug in de auto.
Toen hij naar de zorginstelling verhuisde, ging ik opnieuw door een moeilijke fase. Doordeweeks woonde hij daar; in het weekend was hij bij een van zijn ouders. Ik dacht, ik ben de enige die hem echt kent, die begrijpt wat hij nodig heeft, want ik ben zijn moeder. Hij had nog nooit ergens anders geslapen, dus ik maakte me zorgen. Maar het ging opvallend goed, veel beter dan thuis.”
Weet je nog hoe het afscheid was?
“André en ik brachten hem samen weg. Ik zie ons nog staan op de parkeerplaats, met tassen vol spullen en kleren. Ik legde alles uitgelegd aan de verzorgers: wat Charlie het liefst at en hoe je hem in bed moest leggen, dat hij altijd nog een aai over zijn bol kreeg. Maar ze schreven niets op. Zij gingen het anders doen, en Charlie kon zelf aangeven hoe het moest. Hij was tenslotte volwassen.
Toen we vertrokken, zag ik de vraag in zijn ogen: gaan jullie nu weg? Een verdrietige blik. Maar we moesten hem echt achterlaten. En daar stonden we weer op die vreselijke parkeerplaats. André en ik hadden het er beide heel moeilijk mee. Ik zag de tranen ook in zijn ogen staan. En dan moet je de auto in en wegrijden. Terwijl alles in je roept: ‘Ik moet blijven!’”
'Twintig jaar lang stond mijn leven in het teken van de kinderen en dan, poef, zijn ze weg'
Gelukkig ging het dus goed met hem daar. Hoe was het voor jou dat hij nu niet meer thuis woonde?
“Er kwam plotseling veel meer ruimte en tijd. Die had ik meteen kunnen invullen met meer werk – dat deed ik toen André en ik uit elkaar gingen –, maar dat deed ik dit keer bewust niet. Ik had behoefte aan vrijheid en rust. Ik had veel last van mijn nek en schouder. De fysiotherapeut vroeg of ik stress had. Dat valt wel mee, dacht ik. Pas veel later besefte ik dat mijn lichamelijke klachten met Charlies vertrek te maken hadden.”
Miste je Charlie?
“Eigenlijk niet. Dat het goed met hem ging, scheelde veel. En ik zag hem natuurlijk in de weekends. Mijn nieuwe status beviel me wel. Ik was nu een alleenstaande vrouw met een vrijwel lege ijskast. Daarin liggen alleen een fles champagne en wat mortadella, voor als ik echt iets moet eten. Ik kon ineens heel veel naar het theater, boeken lezen, podcasts luisteren.
Ik maakte een lange reis naar Japan, ontdekte dat ik van een bepaald gevoel van eenzaamheid hou. De stilte, de leegte, een bepaalde melancholie. Als kind had ik dat ook al, dan kon ik me heel goed vervelen, op mijn rug in het gras liggen en niets doen. Ik vind dat prettig: gedachten glijden voorbij en er ontstaat ruimte om te voelen.”
Bert van Leeuwen ervaart geen volledig leeg nest: 'We zijn eraan gewend dat er op de gekste momenten kinderen binnenlopen'
En sinds kort is de volgende etappe van het loslaten aangebroken, Charlie komt ook niet meer thuis in de weekenden . Is dat toch weer moeilijk?
“Hij komt nog wel af en toe, maar gaat niet meer elk weekend naar huis. Het verraste me eerst dat hij niet meer steeds wilde komen. Maar eigenlijk begrijp ik het wel. Hij verveelt zich bij mij. Liever gaat hij bijvoorbeeld met zijn neef op pad; die rijdt hem dan naar de McDonald’s-drivethrough . Hij wil samen voetbal kijken, ik wil in het bos wandelen. Ik geef aan wanneer hij hier komt, dat is soms wel ingewikkeld.”
Waarom is dat ingewikkeld?
“Moederschap is onlosmakelijk verbonden met schuldgevoel. Een overtuiging dat je hoe dan ook altijd tekortschiet. En dat is niet weg nu hij hier niet meer woont. Voorheen was duidelijk wanneer hij hier was, daar stelde ik mijn leven dan op in, het was een vanzelfsprekendheid. Nu is het aan mij en merk ik dat ik soms geen zin heb. Dan heb ik niets te doen, maar ga ik hem toch niet halen. Dan voel ik me een waardeloze moeder.”
Sommige moeders ervaren met het lege nest een sterk gevoel van uitgezorgd te zijn. Herken je dat?
“Dat denk ik wel. Ik merk vooral dat ik moe ben. Ik werk ook weer heel hard, dus dat kan het verklaren, maar misschien ben ik ook wel gewoon moe van al die jaren zorgen. Al die jaren de stress door hoe het met hem ging, of de oppas wel op tijd was, of hij zijn medicijnen wel had gekregen. Ik was altijd alert, altijd bereikbaar.”
Is jouw relatie met Charlie veranderd?
“Als moeder ben ik nog steeds degene die hem het beste aanvoelt. Maar ik ben niet meer degene die hem het beste kent; dat zijn nu zijn begeleiders. En hij verandert in zijn gedrag. Hij is wat mannelijker en dominanter geworden. Ik vind het niet altijd leuk, hij lijkt harder en afstandelijker. Maar het is waarschijnlijk nodig, het heeft te maken met de ontwikkeling van zijn zelfredzaamheid.”
Wat vind je fijn aan je lege nest?
“Ik vind het heerlijk dat ik ’s avonds thuis kom en dat het koffiekopje nog precies daar staat waar ik het ’s ochtends achterliet. Er is niets gebeurd, niets veranderd. Met Charlie thuis was het altijd afwachten wat je thuis aantrof. Soms was hij boos of chagrijnig, soms was het een enorme puinhoop of zat de kamer onder de poep. Nu tref ik alleen de kat die miauwt. Ook fijn is dat ik weer meer opensta voor nieuwe dingen. Ik zou wel kleiner en groener willen wonen. En wie weet een nieuwe relatie. Ik ben aan het daten met een hele leuke vrouw.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Antje Monteiro (57) over haar lege nest: 'Ik kreeg meer tijd en ruimte voor mijn sociale leven'
Journalisten Deirdre Enthoven (1968) en Dorine van der Wind (1970) schreven een handboek voor (aankomende) lege-nesters. Ze spaken dertig deskundigen en ruim zeventig ouders en kinderen.
Opgedane wetenschappelijke kennis, psychologische inzichten, praktische handvatten en heel veel herkenbare voorbeelden delen ze in hun boek Het lege nest – alles wat je wilt weten als kinderen uit huis gaan. Voor LINDA interviewen ze in deze rubriek BN’ers over hun lege nest.
