Schrijfster Fleur Pierets (52) verhuisde in haar jeugd 59 keer. Ze hield daar een gekke relatie met spullen aan over die haar dystopische roman Als alles goed gaat inspireerde. ‘Ik moet op elk moment mijn koffer kunnen pakken.’
Voor de nieuwe editie van de LINDA. Lekker Lezen-boekenclub pakken we samen Als alles goed gaat op. Lees mee en maak kans op een boek.
In Fleur Pierets laatste roman Als alles goed gaat loopt de mensheid duidelijk op zijn einde. Terwijl de aarde wordt geteisterd door branden, overstromingen, tsunami’s en schaarste, proberen miljardairs een overlevingsstrategie te kopen. De rest maakt toch geen kans, dus zetten ze hun oogkleppen maar op.
Ooit was het eiland waar vijf kandidaten zich melden voor de realityshow Mission To Survival een vakantiebestemming voor ‘de rijken en vermoeiden van de wereld’, maar inmiddels ligt ook dat er treurig en verlaten bij. Om hun deelname te overleven, moeten ze uv-werende pakken – inclusief gezichtsbedekking – tegen de ondraaglijke zonkracht dragen. Hun eten bestaat uit oplosbare poeders die naar ‘sushi’ of ‘bloemkool’ moeten smaken.
In twee weken tijd moeten de kandidaten samen, onder het toeziend oog van de camera’s, beslissen wat de mensheid van zichzelf wil achterlaten als het zover is. Wat als de levende wezens ooit toch een comeback weten te maken: welke spullen moeten hun archeologen dan opgraven om te begrijpen wie wij waren?
‘Als alles goed gaat’ door Fleur Pierets. De tekst gaat hieronder verder.
Zelf heeft Fleur eigenlijk maar weinig met spullen, vertelt ze als ze met LINDA. videobelt vanuit Antwerpen. Velen kennen de Vlaamse schrijfster, kunstenares en lhbtqi+-activist vooral van Project 22, waarin zij en haar partner Julian Boom zich voornamen om te trouwen in alle 22 landen waar het op dat moment mogelijk was voor koppels van hetzelfde geslacht. Haar partner overleed in 2018 aan de gevolgen van een hersentumor voordat ze het project konden voltooien. Fleur schreef er het boek Julian over, wat later ook werd verfilmd.
“Ik heb zelf nog maar heel weinig spullen over uit mijn kindertijd”, legt Fleur uit. “Wij zijn in mijn jeugd 59 keer verhuisd, mijn moeder had de zelfverklaarde verhuisziekte. Iedere keer als we van de ene plek naar de andere gingen, moest ik bedenken: wat moet ik meenemen? Is dit belangrijk genoeg? Vaak was het dan: doe maar weg, we gaan er toch niets meer mee doen. Maar dat waren wel de dingen die ik als kind had, die iets over die tijd zeggen.
Mijn rare verhouding met spullen is altijd gebleven. Het enige wat ik écht heb, zijn boeken en kleding. De rest mag voor mij ook de vuilnisbak in als ballast, want ik moet op elk moment mijn koffer kunnen pakken. Het bizarre is dat ik er als kind wel weer van droomde om later een eigen huis te hebben met meubels van beton, zodat niets meer kon bewegen en ik wel moest blijven.”
Als alles goed gaat begon zo vanuit het idee: wat vinden we belangrijk om van onszelf te bewaren? Moeten dat spullen zijn, of ook ideeën? “Vervolgens kwam er een artikel voorbij over een archeologische opgraving, en dacht ik: stel dat de mensheid ten onder gaat omdat we overspoeld of verbrand worden. Wat willen we dan achterlaten voor het geval de aarde weer leefbaar wordt en er weer mensen geboren worden? Willen we laten zien dat we er geweest zijn? Ik denk dat we ijdel genoeg zijn om daar moeite voor te doen.”
Eva Posthuma de Boer: 'Ik vind het onvoorstelbaar dat ik mijn vader nooit meer zal zien, dat ik zonder hem verder moet'
Fleur noemt Als alles goed gaat haar ‘klimaatboek’. Het verhaal speelt zich honderd jaar in de toekomst af, terwijl de wereld wordt geteisterd door natuurrampen. Ook vreedzaam samenleven gaat de mens dankzij biologische oorlogsvoering en massale ontslagrondes steeds slechter af. “Ik heb alle doemscenario’s die ik kon vinden op een rij gezet en natuurlijk Yuval Noah Harari (een beroemde futuroloog, red.) gelezen”, zegt ze. “Wat gebeurt er bijvoorbeeld als AI veel van ons gaat overnemen? We kunnen de armoede die dan ontstaat echt niet tegengaan door alleen een basisinkomen in te voeren.”
In de roman heeft een wetenschapper de kist ontworpen waarin de verzamelde voorwerpen (hopelijk) veilig bewaard blijven. Voordat hij aan dit project begon, was hem al gevraagd om een stad te bouwen waar de rijken de apocalyps uit kunnen zitten. Uit het leven gegrepen, zegt Fleur. “Denk maar aan een Elon Musk die ons naar Mars wil krijgen. Ook zijn er in Texas al bedrijven die systemen hebben bedacht om ondergronds leven mogelijk te maken.”
Ze heeft er bewust voor gekozen om het verhaal (ver) in de toekomst te plaatsen. “Je hebt activisten die bruggen opblazen en activisten die bruggen bouwen: ik ben meer van het laatste. Als dit zich pas over honderd jaar afspeelt, kunnen we er hopelijk nog iets aan veranderen. Natuurlijk weet ik dat niet iedereen die mijn boek leest zal denken: we hebben nog honderd jaar, laten we dus nú iets voor het klimaat gaan doen. Maar je moet klein beginnen.”
Een missie om te bepalen wat de mensheid wil achterlaten als de wereld vergaat, lijkt best een nobel plan. In samenwerking met televisieproductiehuis De Kannibalen maakt het Nationale Comité voor Overleving & Preservatie er in het boek alleen wel een winstgevend realityprogramma van.
Zelf werkte Fleur in de jaren negentig als redacteur bij het (inmiddels cult) reportageprogramma Jambers, waarin excentrieke personen gevolgd werden. “Ik wilde al lang over reality schrijven, maar het kwam maar niet op mijn pad”, zegt ze. Dat er camera’s mee zouden gaan tijdens zo’n belangrijke missie, noemt ze aannemelijk. “De kandidaten moeten grote beslissingen nemen voor ons allemaal, dus daar willen we natuurlijk onderdeel van zijn. Het is een soort Truman Show waarbij je met hen meeleeft en het gevoel hebt dat je meebeslist.”
Het productiehuis heet De Kannibalen, omdat realitytelevisie mensen volgens Fleur kan verzwelgen. “Dat was ook zo toen ik bij Jambers werkte: die machine eet mensen op. Als researchers kregen we een onderwerp, en moesten we mensen overtuigen om mee te doen. Op een gegeven moment ben je dan alleen nog maar met de kijkcijfers bezig, en niet meer met de mens. Op een gegeven moment ben ik ermee gestopt omdat ik dat niet meer trok.”
Programma’s zoals Love Island en De Bondgenoten zitten vol met kandidaten die hopen dat ze zullen doorbreken. Dat was ook toen al zo, zegt Fleur. Vaak blijven ze echter teleurgesteld achter. “Mijn empathie was te groot om levens te verslinden, en ze vervolgens weer terug te gooien. Je speelt heel hard met de levens van mensen, zonder rekening te houden met wat het met hen doet.”
David Nicholls over succes 'One Day', 15 jaar later: 'Inmiddels historische roman'
In Als alles goed gaat komen de kandidaten al snel tot de conclusie dat het selecteren van de voorwerpen nog niet zo makkelijk is. Hoe begrijpt een wezen dat onze samenleving niet heeft gekend tenslotte wat een wijnglas of een trui is? Welke betekenis blijft er zonder context over? “Een ijsblokjesvorm, dat is dus eigenlijk een heel vreemd ding. Ik heb me heel hard geamuseerd met nadenken over al dat soort objecten. Voor ons betekent het dit, maar wat zou je er ook mee kunnen doen als je er vanuit een andere hoek naar kijkt?”
In de realityshow krijgen ze een leeg zwembad vol spullen om uit te kiezen, maar zelf verzamelen we ook ons leven lang heel wat spullen bij elkaar. Of je het nu bewust doet of niet: de auto die je rijdt en de tas die je bij je draagt, zegt iets over je smaak en/of sociale status. “In dit kapitalistische systeem vinden we het allemaal vreselijk belangrijk om bepaalde dingen te hebben. Het schrijven van dit boek was daarom een fijne oefening voor mezelf in wat nu echt belangrijk is. Ik sta daardoor ook wel anders in het leven. Zonder alles meteen kapot te relativeren, is er best veel wat je helemaal niet nodig hebt.”
Belle Burden (57) werd plotseling en zonder uitleg verlaten door haar man. En dat bleek voor velen heel herkenbaar
De oude Grieken waren al bezig met wat hun rol in de geschiedenis zou worden, en nog steeds vragen mensen zich vaak af hoe en óf ze na hun dood herinnerd worden. Als maker laat Fleur sowieso al het een en ander achter: boeken, films, de herinnering aan een voorstelling of lezing. “Ik vraag me weleens af: doe ik dit omdat ik een klein ripple effect wil veroorzaken, of doe ik het ook voor mezelf? Ik denk het eigenlijk niet. Nooit heb ik de behoefte gehad om kinderen te hebben, en als ik denk aan mensen die na mijn dood mijn boeken lezen, kan ik me daar niets bij voorstellen. Het gaat mij om het nu.
Hoe je in het leven staat – en hoe je naar het leven kijkt – is er zolang je leeft. Ga je dood, dan is het weg. Aan de ene kant is dat een trieste gedachte. Maar het kan ook aansporen om verantwoordelijkheid over je leven te nemen: het nu is het enige wat je hebt. Ik ben daar heel fel op, omdat Julian in zes weken tijd is overleden. Zo snel kan het voorbij zijn, dus wat ga je met jouw tijd doen?”
We moeten onze eigen onsterfelijkheid dus vooral niet te veel overschatten, vindt ze. Toen Fleur met Julian een queer magazine maakte, waren ze in New York voor interviews. Daar kwamen ze op een bankje in Central Park terecht. “We bespraken de redenen om dit magazine te maken, en Julian zei toen dat het toch ook fijn was om iets na te laten. Op dat moment kwamen twee tienermeiden naast ons zitten. De één vroeg aan de ander: ‘Wie is Michael Jackson?’ Oké, dat relativeerde het meteen. Elke keer als ik mezelf te serieus begin te nemen, herhaal ik dus tegen mezelf: ‘Wie is Michael Jackson?'”
Voor de wintereditie van LINDA. Lekker Lezen pakken we ‘Als alles goed gaat’ van Fleur Pierets op. Meedoen? Klik dan hier en maak kans op een boek.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Sociale media hebben vreemdgaan veranderd, laat Yanaika Zomer zien in nieuw boek: 'Welke waarde hechten we aan welke berichten?'
Marissa Klaver is senior redacteur bij LINDA.nl en schrijft het liefst over boeken, cultuur en alles wat ze (nog) niet begrijpt. Ze woont samen met kat Pepiet en vijfhonderd boeken in Amsterdam. Als ze niet aan het lezen is, vind je haar in een restaurant of concertzaal.
