Verder zonder vader, baan en thuiswonend kind: in Omdat ik je zie schrijft Eva Posthuma de Boer (54) over een vrouw die voor grote keuzes staat. ‘Als je een nieuwe weg inslaat in je leven, moet je altijd iets achterlaten.’
Omdat ik je zie is het eerste boek dat we lezen met LINDA. Lekker Lezen, onze nieuwe boekenclub. Meld je aan en maak kans op een boek.
LINDA. belt met Eva Posthuma de Boer terwijl ze in Frankrijk zit, in het huis waar ze al haar hele leven komt. Tegenwoordig is ze hier veel (alleen) om te schrijven, maar als kind verbleef ze er met haar ouders. “Dan lag ik in mijn bed en hoorde ik mijn ouders scharrelen. Het knopje van de badkamerlamp, het luikje van de open haard: alle geluiden die ik zo goed kende. In die momenten stelde ik me soms voor dat ze doodgingen, en dan begon ik al bijna te huilen.
Ik zei dan tegen mezelf: maar dit klopt niet. Als ze doodgaan, ben ik allang volwassen, en dan is het vast veel minder erg. Toen mijn vader doodging, besefte ik: dit is helemaal niet minder erg. Ik vind het zó erg. Ik vind het onvoorstelbaar dat ik hem nooit meer zal zien, dat ik zonder hem verder moet.”
Eva’s vader, fotograaf Eddy Posthuma de Boer, overleed in juli 2021. Kort daarna begint ze met De hand van Mustang Sally, het eerste boek in de trilogie waar haar laatste roman Omdat ik je zie ook onderdeel van is. De boeken zijn los van elkaar te lezen, maar vallen allemaal onder een overkoepelend thema: rouw. “Omdat rouw in zoveel verschillende gedaantes komt, had ik zoveel te onderzoeken en te zeggen dat ik er minstens drie boeken voor nodig had.”
In Omdat ik je zie heeft ook de 49-jarige Lou net haar geliefde vader verloren. Vervolgens wordt ze aan de kant gezet door de krant waar hij politiek verslaggever was. Als troost krijgt ze de taak om orde op zaken te stellen in het necrologieënarchief, waar ze stuit op haar vaders laatste verhaal. Hij onderzocht het verleden van de verdwenen oud-politicus Ward van Breda, en Lou reist af naar Spanje om de antwoorden te vinden die haar vader zocht.
Kat Broer moet mee omdat Lous geliefde zonder overleg een baan heeft aangenomen in Brussel en hun zoon inmiddels op kamers zit. Haar vader reist mee via een zakje as in het dashboardkastje, en ook het verlies van haar jong overleden moeder blijkt tijdens de reis langzaam nog onontgonnen terrein.
Rouw, oud zeer en een hoop verandering: dat klinkt serieus, en soms is dat het ook. Tegelijkertijd zit de roadtrip ook vol humor en onverwachte wendingen. Schrijven over rouw was in deze periode van haar leven “onontkomelijk”, zegt Eva. “Ik heb twee vriendinnen en mijn vader verloren in vrij korte tijd. En dat waren drie hele verschillende doden, waar ik ook verschillend om rouwde.”
Schrijver Amanda Romare ging op talloze dates en werd keer op keer afgewezen: 'Ik wil eerlijk zijn over wat dat met je doet'
“De eerste vriendin was pas 49 en had twee jonge kinderen. Tot ze een hersenbloeding kreeg. Ze was in één klap dood, dus heb ik geen afscheid kunnen nemen. We hadden die middag afgesproken, maar dat had ik afgezegd omdat er iets tussenkwam. Om zes uur kreeg ik te horen dat ze met een hersenbloeding was opgenomen in het ziekenhuis. Ze is niet meer bij geweest.
Na zo’n plotselinge dood ben je in shock. Daar moet je eerst doorheen. Het heeft vervolgens twee jaar geduurd voordat ik weer een beetje landde, dat ik het gevoel had dat het leven weer wat lichter werd. Niet dat ik ondertussen stilstond, maar het was er voortdurend. Het verdriet was zo groots, zo ingrijpend.
Mijn andere vriendin werd ziek en is binnen drie weken overleden. Ook shocking. Zij had geen partner, dus heb ik haar helemaal begeleid: ik ging zelfs mee naar de gesprekken met artsen. Ik heb me vaak afgevraagd: wat maakt het anders? Maar het is toch anders als je afscheid van iemand kunt nemen.
In die periode besloot ik: dit gaan we niet nog een keer twee jaar lang doen. Ik weiger, ik heb ook maar één leven. Ik dacht dat ik dat wel even kon bepalen en even leek dat ook te lukken. Tot ik drie maanden na haar overlijden alleen in Valencia was om te schrijven en een angstaanval kreeg. Ik had dat nog nooit gehad, en ineens durfde ik het appartement niet meer uit. Een absurde situatie waar ik niets van begreep, maar ik was zó bang. Achteraf denk ik: het kwam door het wegdrukken van die rouw, dat verdriet. Je kunt niet niét rouwen.”
Eva’s vader overlijdt op zijn negentigste, maar ook die hoge leeftijd bleek voor het gemis dus totaal onbelangrijk. “Hij heeft een mooi lang leven gehad, maar ja. Hij is wel bijna vijftig jaar mijn vader geweest. Ik mis ze alle drie heel erg. Ik zie er niet zozeer naar uit om zelf dood te gaan, maar ik ben inmiddels vooral bang om nog meer mensen te verliezen. Je kunt je er niet tegen verweren.”
In Omdat ik je zie werken Lou en haar vader voor dezelfde krant. Ze bespreekt al haar ideeën voor columns met hem, en ze drinken iedere ochtend voor het werk koffie bij het café om de hoek. Het is een knus beeld. “Die intimiteit van het samenwerken als vader en dochter is voor mij heel persoonlijk”, zegt Eva.
In de laatste vier jaar van zijn leven maakten zij en haar vader samen een pagina in de Volkskrant. Zij schreef de tekst, en samen kozen ze foto’s uit zijn archief. “Hij was geen vader op de achtergrond die ik met Kerstmis zag. Iedere week mocht ik weer in zijn creatieve brein kijken; ik heb hem nooit zoveel in mijn leven gehad als in die laatste jaren. Samen iets maken is zo fantastisch, en we leken eigenlijk ontzettend op elkaar. Het ontleden hoe mensen in elkaar zitten: ik doe dat met schrijven en mijn vader deed dat met zijn fotografie.”
Splinter Chabot over onveiligheid waar queers mee kampen: 'Toen ik verliefd was, voelde ik me thuis het meest vrij'
Elke leeftijd met de negen is belangrijk, zo vindt Lou in het boek. ‘Waarom? Omdat je dan grote beslissingen neemt.’ Ze is met 49 op zo’n bepalende leeftijd aanbeland, en het blijkt inderdaad een moment van verandering. Ze is niet langer columnist maar chef necrologieën, en omdat man en zoon zijn verhuisd zit ze ineens in een leeg huis. En dat biedt ook mogelijkheden.
Rouw gaat in dit verhaal zo niet alleen over de dood, maar ook over andere vormen van afscheid en verandering. “Als je een nieuwe weg inslaat in je leven, moet je altijd iets achterlaten. En dat moet je dan een plek weten te geven. Bijvoorbeeld wanneer je wordt ontslagen als columnist bij de krant, maar ook als je kind het huis uitgaat, wat bij Lou al zo is als je het boek binnenkomt. Ze moet een tijdje met zichzelf in gesprek om te weten hoe ze verder moet.”
Met haar eigen gezin vond Eva dat lege nest ook “best bizar”, zegt ze. “Ik heb pak ‘m beet twintig jaar een leven geleefd met vier mensen in één huis, vier mensen op vakantie, vier mensen met de kerst. En ineens bestaat dat dan niet meer, die constructie. Natuurlijk zijn we als gezin nog weleens bij elkaar, maar niet meer zoals vroeger. Dat is best heel gek, maar zeker ook niet alleen maar verdrietig. Iedere verandering brengt iets nieuws wat ik leuk en spannend vind. Nu kan ik gewoon ‘hupsakee’ in de auto naar Frankrijk stappen, bijvoorbeeld.”
De reis die Lou maakt naar Spanje, heeft Eva eerst zelf afgelegd. Een Frans eiland, San Sebastián en Pamplona stonden al op de planning, maar bij het Matarraña-gebergte komt ze pas onderweg uit. Ze stapt uit en loopt wat rond in een dorp. “Dat bleek een schot in de roos, het is echt prachtig daar. Ik heb langs de rivier gelopen die ook in het boek zit, en de huizen bekeken. Heel fijn om zo de details te verzamelen die je anders niet hebt. In Spanje ben ik toen ook achter de laptop gaan zitten en heb ik het eerste hoofdstuk geschreven.”
De route mocht vooral niet te makkelijk zijn, omdat Lou haar kat Broer bij zich heeft. Ze smokkelt hem mee in te chique hotels, waar hij zich prinsheerlijk opkrult in luxe lakens. Zonder morren wandelt hij mee aan een touw. “De humor kan het drama versterken”, zegt Eva. “De kat brengt de lichtheid.”
Zo’n makke kat had Eva tot voor kort zelf ook. Na een rit van acht uur (wel met een verdovend pilletje op) huppelde Woody uit de auto, zo het huis in Frankrijk in. “Ik schrijf, dus ik ben altijd thuis. Die kat was dan ook altijd bij mij, hij zat aan me vastgekleefd. Als een soort hondje wandelde ook hij mee door het bos.”
Uitgerekend op de dag van de boekpresentatie bleek de dertienjarige Woody ongeneeslijk ziek en moest hij ingeslapen worden. Eva kreeg zo weer een vorm van rouw op haar bord. “Dat was mega dramatisch. Om tien uur ’s ochtends zaten we met het gezin huilend in de kliniek, en om vier uur moest ik alweer een zaal vol mensen toespreken. Het boek was geboren, en de kat ging dood.”
Caroline O'Donoghue: 'Soms diagnosticeren we mannen liever als psychopaten dan mensen'
Rouw is een beladen onderwerp. Toch krijgt het in deze roman ook een zekere lichtheid. In het dashboardkastje bewaart Lou een juten zakje met haar vaders as. Ze praat af en toe tegen hem, en wil hem uitstrooien in de Franse zee.
Ook Eva heeft haar vaders as een tijdje bij zich gedragen. “Mijn vader is ook gecremeerd en we hebben de urn begraven. Die man vroeg toen: ‘Wil iemand nog een beetje as apart?’ Ergens wilde ik dat wel. Ik heb dat zakje toen best lang in mijn jaszak gehad. Dan ging ik naar Frankrijk en zei ik: ‘Kom pap, we gaan.’ Ik praatte echt tegen dat zakje en dat was best troostend. Tot het ineens klaar was. Nu zit het zakje in een blikje in mijn werkkamer, en blijft hij binnen.”
Rouwen begint samen met de mensen om je heen, maar net als Lou heeft Eva gemerkt dat je uiteindelijk ook een deel alleen moet doen. “Na de eerste verbondenheid breekt een periode aan dat je op jezelf bent aangewezen. Je moet dan gaan leven met het verlies en dat kun je eigenlijk niet meer delen. Soms heeft dat proces iets gênants, zoals wanneer je tegen een zakje as begint te praten. Maar dat doe je dan dus toch. Of ik, althans. En Lou ook.”
Juist omdat rouw een eenzaam proces kan zijn, kan een boek troost bieden, merkt ze in brieven van lezers. Ook na De hand van Mustang Sally bleven ze maar schrijven. “Ik merk dat mensen zich in het boek herkennen en beseffen: wat ik doe is helemaal niet raar. Ik denk dat romans belangrijk zijn, omdat ze een handvat zijn voor het leven. Meer dan non-fictie dat is. Als Lou echt had bestaan, had ik me aan de feiten moeten houden. In fictie kun je veel dieper in een personage kruipen en helemaal tot het gaatje gaan. Juist omdat je helemaal los kunt gaan in je fantasie, komen romans zo dichtbij de mens.”
‘Omdat ik je zie’ van Eva Posthuma de Boer is het eerste boek dat we lezen met onze nieuwe boekenclub LINDA. Lekker Lezen. Meld je aan en maak kans op een boek.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Samen pakken we wél dat boek op: lees mee met LINDA. Lekker Lezen, onze nieuwe boekenclub
Marissa Klaver is senior redacteur bij LINDA.nl en schrijft het liefst over boeken, cultuur en alles wat ze (nog) niet begrijpt. Ze woont samen met kat Pepiet en vijfhonderd boeken in Amsterdam. Als ze niet aan lezen is, vind je haar in een restaurant of concertzaal.
