'Het dieptepunt was toen we weer probeerden te vrijen en ik niet eens voelde dat hij bij mij naar binnen ging'

Romantische beeld

Karlijn Schweitzer, gynaecoloog bij het UMC Utrecht en Bergman Clinics, noemt het verhaal van mijn vriendin schrijnend, maar herkenbaar. Volgens haar denken veel vrouwen dat ze na de bevalling negen maanden nodig hebben om te ontzwangeren en daarna weer zo goed als nieuw zijn. Dat is een mythe. Zij kan vanbinnen altijd zien of een vrouw een kind heeft gekregen. Zou je een vrouw die nooit zwanger is geweest doormidden zagen, dan zal haar vagina geen holte zijn. De voor- en achterwand liggen plat op elkaar. Pas na de zwangerschap ontstaat er een reële ruimte die niet meer weggaat. Karlijn Schweitzer: “Dat kan ook niet anders, want daar is een babyhoofd van dertig centimeter omtrek doorheen gegaan.”

Uit cijfers van het UMC Utrecht blijkt dat één op de vier vrouwen na de bevalling last heeft van urineverlies. Veertig tot zestig procent krijgt door een vaginale bevalling uiteindelijk een vaginale verzakking. Andere complicaties: verlies van ontlasting, organen zoals de blaas en anus die naar beneden zakken en vaginawanden die zo verwijd raken dat de term ‘uitgewoond’ schrikbarend dicht bij de waarheid komt. En daar heeft dus niemand het over. Het lijkt wel alsof we collectief hebben besloten koste wat kost aan dat romantische beeld van moe en voldaan in het kraambed vast te houden en onze mond te houden over wat bevallen daadwerkelijk met ons lichaam doet. Alsof het allemaal wél goed was gegaan als we maar genoeg gesmeerd, geolied en ontspannen hadden.

Sherine scheurde bij de bevalling haar clitoris: 'Zes jaar later nog altijd problemen'Lees ook

Één gapend gat

Zes weken na de bevalling had Tessa (35) nog steeds het gevoel alsof het openstond daarbeneden, maar de verloskundige wuifde haar zorgen weg. Er was immers een baby doorheen gegaan. Tessa: “Na twee maanden begon ik urine te verliezen. In het begin kleine beetjes, later waren het scheuten en hielden de Tena-luiers het niet meer. Van de fysiotherapeut had ik oefeningen voor mijn bekkenbodemspier gekregen, maar na drie maanden voelde ik geen enkele verbetering. Het dieptepunt was toen mijn man en ik na twee maanden weer probeerden seks te hebben en ik niet eens voelde dat hij bij mij naar binnen ging. Het was dus echt één gapend gat daarbeneden.

Na een jaar van het kastje naar de muur te zijn gestuurd, kwam ik bij een gynaecoloog, die eindelijk goed onderzoek deed. Mijn onderkant was tijdens de bevalling zo ontzet, dat de hele boel compleet was uitgerekt. Ik had steeds al aangegeven dat het leek alsof er iets naar buiten hing, maar de huisarts zei dat ik het me maar verbeeldde. Uiteindelijk bleek het mijn blaas te zijn die door mijn bekkenbodem zakte. Niemand had nog de moeite genomen om me te onderzoeken. Soms kijk ik naar mijn zoontje en dan schieten de tranen in mijn ogen. Dat ik door zoiets moois op de wereld te zetten mijn eigen lijf compleet heb verwoest. Ik kan er maar moeilijk mee omgaan. Inmiddels is er een ring geplaatst ter ondersteuning van mijn bekkenbodem. De grootste, want de rest viel er tot mijn grote schaamte uit. Het urineprobleem is inmiddels een stuk verbeterd, maar krapper ben ik er niet van geworden. De hoop van mijn arts is dat dit nog bijtrekt.”

Verdoving werkte niet tijdens keizersnede van José (34): 'Mijn hartslag sloeg op hol'Lees ook

Niet serieus genomen

“Het orgaan dat bij het bevallen de meeste schade oploopt, is de bekkenbodem, een massa spieren waar alle organen op rusten”, zegt Karlijn Schweitzer. “Bij vrouwen zitten daar drie kleine openingen in waar de urineleider, de vagina en het darmkanaal doorheen gaan. En daar drukt dan negen maanden een baby op. Gaat de bevalling met veel geweld gepaard – een tang- of een vacuümverlossing –, ben je wat ouder, of zitten bekkenbodemproblemen in de familie, dan gaat het snel mis.

De spieren rekken uit, de aanhechting verslapt en dat zorgt voor tal van klachten. Het erge is dat veel van die klachten makkelijk te verhelpen zijn, maar vrouwen trekken gewoon niet aan de bel. Of erger nog, ze trekken wel aan de bel, maar worden niet serieus genomen. Ik heb soms vrouwen van in de zestig op het spreekuur die al twintig jaar rondlopen met urineverlies en na een simpele ingreep – waarbij er een bandje rond de urinebuis wordt geplaatst – ineens klachtenvrij zijn. Die zijn vaak hevig geëmotioneerd dat iets wat zo makkelijk te verhelpen was, zo hun leven heeft beheerst.”

Cora kreeg drieling nadat ze haar kinderwens op een laag pitje zette: 'Ze lagen gehaakt en in stuit'Lees ook

Bagatelliseren

In 2015 verbrak Hollywoodactrice Kate Winslet het stilzwijgen door in de talkshow van de totaal verbouwereerde Graham Norton openlijk uit te komen voor het urineverlies waarmee ze kampte na de bevalling. Het werd wereldnieuws, maar een kettingreactie aan lotgenoten bleef uit. Noch hoorden we wat urineproblemen nu werkelijk voor je leven kunnen betekenen.

Ik heb een vriendin die er vijf jaar lang mee rondliep voordat ze hulp durfde te zoeken. Ze dacht dat het vanzelf wel over zou gaan. Op een gegeven moment durfde ze zelfs de deur niet meer uit en aan seks moest ze al helemaal niet denken. Constant was ze bang dat er urine zou ontsnappen en ze naar plas zou stinken. Haar relatie ging er bijna aan onderdoor.

Schokkend genoeg zijn het vaak juist de gynaecologen en verloskundigen die het in deze gevallen ernstig laten afweten. Alsof het oprukkende cijfer van het aantal keizersneden in omringende landen en de angst voor een generatie die too posh to push is, hen vrijwaart om alle klachten rondom de vaginale bevalling maar te bagatelliseren. Toen ik zelf na een helse bevalling – vier dagen in het ziekenhuis met weeën en flink uitgescheurd – vroeg waarom ik alleen de risico’s van een keizersnede te horen had gekregen, antwoordde mijn verloskundige doodleuk dat ik anders niet meer vaginaal had willen bevallen. Stel je eens voor dat een arts dat zou zeggen na bijvoorbeeld een herniaoperatie. Je zou hem regelrecht voor de tuchtcommissie kunnen dagen.

Herstel na de bevalling is onderbelicht, vindt Pauline Bijster: 'Waarom hebben we het daar niet over?'Lees ook

Vertekend beeld

Ook na de bevalling gaat het vaak mis met de informatieverstrekking. Verloskundigen Manon van der Plas en Rosalie Kuyt promoveerden op ontlastingsproblemen na de bevalling en ontdekten tot grote schaamte van de beroepsgroep dat er een compleet vertekend beeld leefde over dat probleem. Zeven op de tien moeders in het onderzoek gaven aan problemen te hebben, maar in de beleving van de verloskundigen ging het maar om één op de tien.

Vera Remke, chirurg bij de Proctos Kliniek, speciaal gericht op problemen van de anus en bekkenbodem: “Vorige week was er nog een jonge patiënte bij mij, die na een halfuur ineens in huilen uitbarstte. Ze was zo blij dat ze eindelijk werd gehoord. Dan staat het schaamrood op mijn kaken. Moeten we al die risico’s al vertellen aan een zwangere vrouw voordat ze gaat bevallen? Misschien niet, maar na de bevalling zeker wel. Wat is normaal, wat trekt vanzelf weg en wanneer moet je aan de bel trekken. Horen klachten erbij: ja. Moet je ze accepteren: nee.”

Tessa (28) verloor drie liter bloed bij bevalling: 'Ik kon mijn baby niet verschonen of in bad doen'Lees ook

Een lastige balans

Alec Malmberg, gynaecoloog aan het Universitair Medisch Centrum Groningen en ambassadeur van Compassion for Care, een organisatie voor meer menselijkheid in de zorg: “Ik zie collega’s worstelen met informatieverstrekking rondom de risico’s van vaginale bevalling. Dat is een lastige balans, want wanneer ben je iemand aan het informeren en wanneer maak je iemand bang. Maar nu gaan we het onderwerp compleet uit de weg.

Ook denk ik dat iedere gynaecoloog of verloskundige zichzelf de vraag moet stellen zo gauw er een vacuümpomp aan te pas komt: krijg ik de baby eruit, of krijg ik hem eruit met respect voor de bekkenbodem? Soms heb ik het gevoel dat een vaginale bevalling een doel op zich wordt, maar in sommige gevallen kun je beter voor een keizersnee kiezen. Ik zie wel dat er langzaam meer aandacht komt voor de risico’s van vaginale bevallingen. In Groningen zijn we bezig met het onderzoeken van een echosysteem, dat voor de bevalling kan meten of het babyhoofdje er überhaupt wel doorheen past. Maar dan moeten we het wel willen gebruiken.”

Totaalruptuur

Dat het erg kan misgaan bewijst Sulmaz Keshavarzi (34): “Ik ben niet groot gebouwd en ik had het idee alsof er een enorm kind in mijn buik zat. Mijn zussen hadden om die reden beiden een keizersnee gehad en ik wilde dat ook graag, maar mijn gynaecoloog vond het niet nodig. Toen ik uiteindelijk moest bevallen, was het enorm druk op de afdeling. Uiteindelijk deed de assistent-gynaecoloog de uitdrijving. Het lukte niet, de baby zat vast en toen zijn hartslag naar beneden ging, trok ze hem eruit met een vacuümpomp, maar vergat de knip. Het resultaat was een totaalruptuur, ik was van mijn vagina tot mijn anus uitgescheurd.”

Sulmaz werd gehecht en kon naar huis. Een waarschuwing over klachten achteraf kreeg ze niet, terwijl die er vaak wel zijn. “Toen de zwellingen rond de wond een beetje waren weggetrokken, leek het alsof er lucht uit mijn vagina kwam. De verloskundige zei aan de telefoon dat er niets aan de hand was. Verslapte spieren, luidde het oordeel, ik moest over een halfjaar nog maar eens bellen. Na twee maanden zag ik tot mijn schrik dunne ontlasting uit mijn vagina komen. Ik bleek een rectale fistel te hebben, een gaatje in de wand tussen de vagina en endeldarm, dat veroorzaakt kan worden door een niet goed genezen totaalruptuur. Ik moest langs vier artsen om het bevestigd te krijgen.

De ergste vernedering was nog dat de arts in kwestie zijn voeten op tafel legde en zei: ‘Als ik jou was zou ik een paar keer extra wassen en klaar. Niets aan te doen.’ Nu, een jaar en negen gynaecologen later, is er nog steeds geen verbetering. Ze hebben geprobeerd het gaatje op te vullen, dat is niet gelukt. Er is een andere ingreep, alleen het slagingspercentage is maar veertig of vijftig. Ook is er daarbij een reële kans dat het helemaal misgaat en ik voor altijd een stoma moet. Ik durf de keuze maar niet te maken.”

Yury had tijdens zwangerschap zeven liter vruchtwater in haar baarmoeder: 'Het was niet zeker of ik het zou overleven'Lees ook

Evaluatie en follow-up

In The New York Times wist journaliste Ashley Nelson – zelf al jaren kwakkelend na een scheur die ze opliep tijdens de bevalling – het treffend te omschrijven: ‘Laten we stoppen te doen alsof vaginaal bevallen een eitje is. Vrouwen onder elkaar, maar ook in de gezondheidszorg. Een voetbalspeler zal geen knieoperatie laten doen zonder een evaluatie en follow-up. Vrouwen verdienen dezelfde aandacht. We verdienen echo’s na de geboorte en dokters die kundig genoeg zijn om juist die vragen te stellen waar je je voor schaamt en die de lullige opmerkingen achterwege laten.’

Vier maanden geleden zagen we duizenden vrouwen in Nederland gekleed in roze de straat op gaan om te strijden tegen vrouwenonrecht. The Women’s March werd in de volksmond ook wel The Pussy Riot genoemd. Het is nu tijd voor een echte pussy riot. Vertel je nog kinderloze vriendinnen over wat jouw bevalling werkelijk heeft aangericht. Niet om ze in de richting van een keizersnede te duwen, maar om haar voor te bereiden en weerbaar te maken. En de eerstvolgende verloskundige of gynaecoloog die een zootje maakt van een bevalling? Dien een klacht in. Net als dat je gedaan zou hebben wanneer het een andere ingreep betrof. Laten we hier in elk geval niet langer over zwijgen.

Dit artikel verscheen eerder in LINDA. 156, lees hier meer exclusieve verhalen op LINDA. premium. 

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief. 

'Ik voel me werkelijk over alles schuldig, als je 'schuldgevoel' opzoekt op wikipedia staat er een foto van mij bij'Lees ook