In deze aflevering van Ewout brengt Ewout Genemans een aantal dagen door in tbs-kliniek Mesdag in Groningen. Hij wil een beter beeld krijgen van de mensen die hier vastzitten en werkzaam zijn.
“Je moet constant schakelen.”
Ewout Genemans loopt mee in tbs-kliniek en ontmoet een man die zijn beste vriend vermoordde: "Hij was pedofiel"
Ewout in de tbs-kliniek
Een tbs-kliniek – officieel een forensisch psychiatrisch centrum of FPC genoemd – is een beveiligde behandelkliniek voor mensen die een ernstig strafbaar feit hebben gepleegd vanuit een psychische stoornis of verstandelijke beperking. Mensen komen hier na hun gevangenisstraf binnen, omdat ze een behandeling opgelegd krijgen van de rechter. Die kiest voor tbs – terbeschikkingstelling – om de samenleving te beschermen en de dader te behandelen.
De Mesdag in Groningen is dus zo’n tbs-kliniek. De verschillende afdelingen zijn er ingericht op de behoeftes van de patiënten, zodat hun traject zo goed mogelijk verloopt. Er zijn zes fases waar patiënten in hun traject doorheen gaan, en die hen dichter bij een terugkeer in de maatschappij brengen. Althans, dat is het doel. Hoe snel iemand door zo’n traject gaat, is afhankelijk van de toestand en meewerking van de patiënt. Ewout krijgt in de aflevering een kijkje in het reilen en zeilen van deze kliniek en spreekt meerdere medewerkers én patiënten.
Instroomafdeling
Een van de eerste patiënten zit op een speciaal beveiligde afdeling voor extreem vluchtgevaarlijke patiënten. Hij stelt zichzelf voor als Nobody. Hoe lang hij hier al zit? Dat zegt de man niet te weten. Maar dát hij hier zit, vindt hij maar niks. “Het is hier saai. Geen actie.” Nobody is ook zeker niet te spreken over de hulp die hij hier krijgt. “Ze liegen alles bij elkaar, die psychiaters.”
Aangezien de man ontoerekeningsvatbaar is verklaard en niet met andere patiënten in één ruimte kan, wordt hij na een kopje koffie en wat brood weer terug naar zijn kamer gebracht. “Het is wel intensief, hè?” vraagt Ewout aan de sociotherapeut die ook bij het gesprek aanwezig was. “Het is zeker intensief. Het is ook bijna een ‘normaal’, maar het is geen normaal. Je moet constant schakelen. Wat wordt er bedoeld? Waar moet je op ingaan?”
Doorstroomafdeling
Doorstroomafdelingen zijn de afdelingen waar de kern van de behandeling begint nadat patiënten zijn gediagnosticeerd en een plan is opgesteld. De afdelingen zijn ingericht om een veilige omgeving te creëren waarin mensen zich prettig voelen en dus ook behandeld willen worden.
Ewout luncht mee met een aantal patiënten en een van hen nodigt hem uit om zijn kamer te bekijken. “Ik kan me voorstellen dat je niet had verwacht om op 67-jarige leeftijd hier te zitten?” vraagt Ewout. “Nee, maar om vooruit te komen, denk ik: ik moet meewerken. Voor datgene wat ik gedaan heb, ben ik te zwaar gestraft”, vertelt de man. Ewout vraagt daarop waarvoor de man is veroordeeld. “Ik heb een pedofiel om het leven gebracht. Doodgeschoten. Dat was mijn beste maat, vijftien jaar lang. Heb ik er spijt van? Nou, het had misschien op een andere manier gekund.”
“Wat maakt dan dat je een tbs-maatregel opgelegd hebt gekregen?” vraagt Ewout. “Ik ben in mijn jeugd veel misbruikt. Ik ben uit huis geplaatst en vervolgens nog meer misbruikt”, vertelt de man. Op Ewouts vraag of hij zelf had gedacht ooit in staat te zijn om iemand om het leven te brengen, reageert hij ontkennend.
Ewout merkt dat hij moeilijk vindt om iedere patiënt zomaar op zijn woord te geloven. “Ik spreek soms met patiënten die dan een verhaal vertellen, waar ik naar luister, maar dan weet ik niet helemaal of dat wat zij zeggen ook helemaal klopt of niet. Heb jij dat ook?” vraagt hij aan GZ-psycholoog Lisette. “Omdat deze mensen zo zijn beschadigd in hun emotionele ontwikkeling tijdens hun jeugd, vinden zij het vaak moeilijk om de waarheid uit te spreken. Dat is vaak nog in ontwikkeling”, luidt haar antwoord.
Uitstroomafdeling
Dan is de uitstroomafdeling aan de beurt. “Hier hebben de patiënten wel echt naartoe geleefd”, stelt sociotherapeut Pascal. “Dit is de mooiste fase om in te werken. Je ziet iedereen naar buiten gaan en werk krijgen. Ze proberen hun eigen tijd in te vullen, wat soms moeilijk is. Maar het is wel mooi om iemand naar een eigen plek te zien gaan. Je geeft mensen een perspectief.” Toch eindigt een tbs-behandeling pas wanneer deskundigen en de rechter oordelen dat het risico op herhaling voldoende is afgenomen.
Een patiënt op deze afdeling mag op onbegeleid verlof, en dus een paar uur naar buiten. Ewout mag mee. “Die eerste keer dat je zonder begeleiding liep, hoe was dat?” vraagt hij. “Ja raar, want ik wist even niet hoe en wat”, antwoordt de man. “De begeleiding was altijd mee en dan denk ik toch: wat als het misgaat? Ik zou een terugval kunnen krijgen, ik zou weg kunnen gaan of in paniek kunnen raken. Met het personeel voel ik me altijd veilig.”
Toch hebben veel patiënten ook een voorstelling van hun toekomst. “Ik wil een eigen appartementje en misschien dat ik weer in het groen wil werken”, vertelt de man. “Ik wens je een heel goede toekomst”, zegt Ewout, terwijl de twee elkaar een stevige hand geven. De man is optimistisch: “Dat komt wel goed.”
Ewout is elke woensdag om 20.30 uur te zien op RTL 5 en te streamen via Videoland.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Ewout Genemans staat oog in oog met Zuid-Afrikaanse bendeleden: 'Ik zou mijn eigen moeder vermoorden voor mijn broeders'
