Deze zomer neemt Olcay Gulsen je op LINDA.nl mee in haar wereld. In haar columns schrijft ze openhartig over de maatschappelijke thema’s die haar bezighouden en deelt ze natuurlijk ook verhalen over haar persoonlijke leven.
Er is iets wat mij de laatste tijd steeds vaker opvalt op sociale media. Mannen met honderdduizenden jonge volgers die ons vertellen wat een echte man is. En, opvallend genoeg, hoort daar vrijwel altijd ook een heel duidelijk beeld bij van wat een goede vrouw zou moeten zijn.
'Als gelijkwaardigheid en vrijheid tegenwoordig woke zijn, dan moet ik misschien toch uit de kast komen'
Ze moet niet te veel willen. Niet met bepaalde mannen omgaan. Geen mannelijke personal trainer. Niet zo gekleed gaan, niet te vrij zijn, niet te luid, niet te zelfstandig en vooral geen aanhanger van de vrije wereld. En ergens onderweg wordt controle ineens verkocht als liefde. Jaloezie als mannelijkheid. En het beperken van een vrouw als ‘waarden en normen’. Ik vind dat doodeng.
Niet omdat iemand gelovig is. Laat ik dat heel duidelijk zeggen. Iedereen moet in Nederland vrij zijn om moslim, christen, jood, boeddhist, atheïst of overtuigd aanbidder van de volle maan te zijn. Vrijheid van godsdienst is een groot goed.
Maar vrijheid van godsdienst betekent ook dat ik mag zeggen wanneer ideeën die vanuit een geloof of levensbeschouwing worden verkondigd vrouwen kleiner maken. En daar lijken we soms ineens ontzettend voorzichtig mee. Want zodra iemand zegt: “Dit is mijn geloof”, lijkt iedere kritiek daarop bijna automatisch respectloos. Terwijl ik denk: nee. Ik respecteer jouw recht om te geloven. Ik hoef niet iedere opvatting die daaruit voortkomt te respecteren. Zeker niet wanneer die opvatting gaat over de vrijheid van een ander.
Wat mij daarbij extra zorgen baart, is een ontwikkeling die je online steeds vaker ziet. Jonge mannen met een enorm bereik die na een persoonlijke zoektocht houvast vinden in religie, regelmatig in de islam, en vervolgens niet alleen vertellen wat dat geloof voor hen betekent, maar ook gaan vertellen hoe vrouwen zich volgens hen zouden moeten gedragen. En begrijp me goed: het probleem is niet dat iemand zich bekeert tot de islam.
'De strafzaak van Lindsay Clancy is een waarschuwing: als een moeder zegt dat het niet goed gaat, luister dan'
Het probleem ontstaat wanneer persoonlijke zingeving verandert in een microfoon waarmee eeuwenoude ideeën over de ondergeschikte positie van vrouwen opnieuw als aantrekkelijk, stoer en moreel superieur worden verkocht.
Want voor een volwassen vrouw die stevig in haar schoenen staat, is een filmpje van een influencer die vertelt wat een vrouw wel en niet zou moeten doen misschien vooral irritant. Maar hun publiek bestaat ook uit jongens van veertien, vijftien en zestien. Jongens die nog aan het ontdekken zijn wat mannelijkheid betekent. Hoe een relatie werkt. Hoe je met vrouwen omgaat. Wat liefde is.
En dan krijgen ze dagelijks filmpjes voorgeschoteld waarin mannelijkheid wordt gekoppeld aan controle. Een echte man laat zijn vrouw dit niet doen, een goede vrouw wil dat uit zichzelf niet, een man moet leiden, een vrouw moet bepaalde grenzen kennen. En juist die formulering van wat een goede vrouw wil dat uit zichzelf niet vind ik misschien nog wel het gevaarlijkst. Want dat is hoe onderdrukking uiteindelijk het efficiëntst werkt: wanneer je iemand ervan overtuigt dat de beperking haar eigen keuze is.
Dat ze zélf niet met die mannelijke trainer wil sporten. Zélf bepaalde kleding niet wil dragen, zélf niet alleen op reis wil, zélf haar vrijheid inlevert. Niet omdat het verboden wordt natuurlijk. Nee joh. Ze kiest ervoor. En voordat iemand nu roept dat dit islamofobie is: vrouwenonderdrukking heeft helaas absoluut geen islamitisch paspoort.
Ook het christendom kent een lange geschiedenis waarin mannen met een beroep op God bepaalden wat vrouwen mochten. Onze eigen Nederlandse grootmoeders leefden in een samenleving waarin een getrouwde vrouw juridisch handelingsonbekwaam kon zijn. Patriarchaat spreekt vloeiend Arabisch, Nederlands, Latijn en in dit bovengenoemde geval plat Amsterdams.
'Toen kwam dat formulier: welke naam wilt u na uw huwelijk dragen? Tot mijn eigen verbazing aarzelde ik geen moment'
Het probleem is dus niet een specifiek geloof. Het probleem is iedere ideologie waarin de vrijheid van een vrouw afhankelijk wordt gemaakt van de goedkeuring van een man. En misschien moeten wij daar juist nu harder over durven spreken. Omdat vrouwenrechten niet vanzelfsprekend zijn.
We doen soms alsof emancipatie een boek is dat we inmiddels hebben uitgelezen. Kiesrecht: check. Eigen bankrekening: check. Werken: check. Pil: check. Klaar! Maar rechten verdwijnen zelden van de ene op de andere dag.
Eerst verandert de taal. Vrijheid wordt losbandigheid. Zelfstandigheid wordt egoïsme. Een man die zijn vrouw volledig vertrouwt, wordt slap. Een man die haar beperkt, wordt traditioneel. En controle wordt ineens bescherming genoemd.
Daarom interesseert het mij werkelijk geen bal of degene die dit verkondigt een kruisje, keppeltje, gebedskleed of een motivational quote in zijn Instagram-bio heeft staan. Je mag geloven wat je wil, je mag je leven inrichten zoals je wil, je mag zelfs een partner zoeken die precies dezelfde conservatieve ideeën heeft als jij.
Maar zodra je met een enorm bereik jonge jongens gaat leren dat hun mannelijkheid afhangt van hoeveel vrijheid de vrouw naast hen krijgt, mogen we daar iets van zeggen. Sterker nog: dan móéten we daar iets van zeggen. Want mijn ideaal voor de volgende generatie mannen is eigenlijk verrassend simpel.
Een sterke man heeft geen kleine vrouw nodig om zich groot te voelen. En een vrije vrouw heeft niemands toestemming nodig om vrij te zijn.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Ik werd teruggebracht tot een stereotype waar succesvolle vrouwen vroeg of laat mee te maken krijgen: de vrouw die pronkt'
