Kinderen vinden het vaak lastig om over hun gevoelens te praten. Vooral bij jongens helpt de manosfeer daar niet bij, zegt pedagoog Scarlet Hendrickx-van Stokhem, die haar eerste prentenboek over dit onderwerp schreef.
“Ik zie dat kinderen zelfverzekerder en weerbaarder worden wanneer ze wél hun emoties durven voelen”, vertelt ze in een interview met LINDA.
Jongens die hun emoties wegdrukken: Hendrickx-van Stokhem komt het in haar werk als pedagoog vaak tegen. Zo begeleidde ze een zachtaardige jongen die in de klas vaak zijn tranen wegbeet. “Als dingen hem overvielen, zag ik hoe hij er alles aan deed om dat te verbergen. Tegelijkertijd had hij ook de jongen die hem pestte een bloedneus geslagen, en dat gedrag vond ik dan weer helemaal niet bij hem passen. Hij vertelde me toen dat zijn vader hem had geleerd dat hij sterker moest zijn en dat hij voor zichzelf op moest komen.”
Voor jezelf opkomen is natuurlijk niet verkeerd, benadrukt Hendrickx-van Stokhem. “Dat zijn ook goede, moeilijke gesprekken die je met je kind moet voeren. Maar het is niet het enige gesprek. Ik zag bij die jongen zoveel gevoelens die hij nergens kwijt kon, en dat komt er dan op deze manier uit.”
De pedagoog werkt onder andere op een naschoolse behandelgroep voor kinderen tussen de 6 en 12 jaar. “Ik zie dat kinderen zelfverzekerder en weerbaarder worden wanneer ze wél hun emoties durven voelen en kunnen omschrijven.”
'Luuk kan zichzelf niet vermaken, een grove fout in zijn opvoedingstraject en dus volledig mijn eigen schuld'
Haar werk vormde zo de inspiratie voor haar eerste prentenboek, Riddertje Ruben en het harde harnas, waarbij Matia Heesakkers de illustraties maakte. Hij moet van zijn ouders áltijd een harnas dragen, omdat hij als ridder nu eenmaal stoer en dapper hoort te zijn. Zelf dragen ze het tenslotte ook. Dat eeuwige pantser zit Ruben alleen ook in de weg. Vogeltje Voelspriet moedigt Ruben aan om zijn harnas af te doen: om zacht te zijn en te durven voelen.
De worsteling met emoties komt er meestal op twee manieren uit, ziet Hendrickx-van Stokhem. Kinderen onderdrukken, verbijten en maskeren alles, wat ook kan betekenen dat ze heel stil worden. “Anderzijds heb je dus kinderen die bij iedere frustratie ontploffen, omdat ze totaal niet geleerd hebben om hun emoties te reguleren. Er is totaal geen nuance, alles is tot in het extreme.”
Zowel meisjes als jongens hebben er last van, al ziet ze het bij de laatste groep wel wat vaker. “Bij meisjes uit het zich eerder naar binnen en bij jongens naar buiten. Daarom valt het misschien ook meer op. Tegelijkertijd heb ik ook meisjes onder mijn cliënten gehad die enorme woedeaanvallen kregen.”
Scarlet Hendrickx-van Stokhem. Beeld: Ingrid Schauwen.
In steeds meer hoeken van het internet worden beklemmende ideeën over mannelijkheid gepromoot. Emoties horen daar niet bij. “Via de manosfeer kunnen jongens al vroeg meekrijgen dat het niet normaal is om onzeker te zijn of te huilen. Als je dan klotsende oksels hebt voordat je een spreekbeurt moet geven, denk je al snel: ik ben vreemd, ik ben geen echte man.”
Het is moeilijk om te zeggen hoe groot de invloed van de manosfeer op jonge kinderen is, geeft Hendrickx-van Stokhem toe. “Wel merk ik dat kinderen veel schermtijd krijgen, en daarin ook behoorlijk vrij worden gelaten.”
Dat mag wel strenger. “Verbannen is niet realistisch, maar kijk mee met wat ze kijken. Ik denk dat dit soort content gevaarlijk kan zijn als je er geen vragen over stelt of een tegengeluid biedt. Dat kun je als vader ook doen door zelf te laten zien dat kracht en kwetsbaarheid wel samengaan. Vertel eens wanneer je zelf iets spannends of verdrietig vindt, en laat op andere momenten juist weer zien hoe en wanneer je sterk kan zijn. Het moet juist samen kunnen gaan.”
'We moeten de invloed van de voormannen van de manosphere serieus nemen, het zijn alleen zulke losers'
In het boek draagt niet alleen Ruben een harnas, maar zijn ouders en zus ook. “Dat heb ik bewust gedaan omdat ouders deze patronen vaak onbewust doorgeven. Soms willen ze dat wel veranderen, maar dat valt niet mee. Als je zelf niet geleerd hebt hoe je met emoties moet omgaan, vind je die van je kinderen misschien wel heel ongemakkelijk. Wanneer Ruben zegt dat hij het harnas af wil doen en emotioneel wordt, kapt zijn vader dat ook meteen af.”
En dat is nu net wat je niet moet doen als je kind naar je toe komt met een bepaald gevoel. “Zelfs als je vindt dat je kind sterk moet zijn, moet je het gesprek wel aangaan. Zo van: ‘Wat goed dat je dit vertelt. Waar heb je last van?’ De aandacht voor emoties en grenzen kan naast elkaar bestaan.” Het harnas van Ruben wordt dus niet weggegooid, maar krijgt een rits. “Soms is het goed om jezelf wat meer af te schermen: het beschermt je ook. Het gaat om de balans tussen discipline en het toelaten van de zachte, empathische kant.”
Als ouders hun kinderen willen helpen, moeten ze dus ook met zichzelf aan de slag. Stap één: niet bang zijn voor emoties. “Zeker jonge kinderen hebben nog geen emotionele rem, maar vooral gas. Omarm dat. Neem het niet persoonlijk, maar kijk wat er achter al die gevoelens zit. Wat willen ze je eigenlijk vertellen? Ga dat niet uit de weg. De volgende stap is om gevoelens te erkennen en te benoemen, zonder oordeel. Op die manier leren kinderen woorden te geven aan hun emoties. Je zult merken dat ze dat heerlijk vinden en vanzelf overnemen.”
‘Riddertje Ruben en het harde harnas’ van Scarlet Hendrickx-van Stokhem is nu verkrijgbaar. Met illustraties van Matia Heesakkers.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Joan Makenbach over opvoeden: 'Houd je kroost in toom zeg, hoe moeilijk kan dat hele opvoeden nou zijn?'
