Mannen kunnen ook niets meer goed doen. Je zal maar moeten opgroeien als jongen in dit tijdsgewricht. Het valt ook niet mee om vandaag de dag man te zijn.
Het is een sentiment dat ik steeds vaker hoor, en niet alleen in gesprekken om me heen. Het is een geluid dat tot me komt in podcasts, in blogs, in social media posts, in boeken die erover verschijnen, in analyses in de krant. En ik kan er voor een deel heus in mee gaan.
'Het moederschap wordt nog altijd gepresenteerd als een soft 'bij-onderwerpje', iets tuttigs en onbeduidends'
Ik ben zelf moeder van een opgroeiende zoon en het valt vast niet mee om je als jongen te moeten verhouden tot alle tegenstrijdige boodschappen over mannelijkheid die bovendien continu aan verandering onderhevig zijn. Waar vrouwen al decennialang bezig zijn om zich los te worstelen uit knellende gendernormen en onderdrukkende culturele constructen, is dat proces voor mannen pas net begonnen en geen enkel emancipatieproces voltrekt zich zonder pijn.
Een groot goed dus dat hier aandacht aan wordt besteed. Waar ik meer moeite mee heb, is de suggestie dat deze ‘crisis van mannelijkheid’, op de een of andere manier door vrouwen is veroorzaakt. Of specifieker: door feministen die steeds maar weer zeggen wat er aan mannen allemaal niet deugt. Volgens deze analyse hebben we de hele geradicaliseerde manosphere in feite aan hen te danken.
'Er is veel bezorgdheid over jongens die opgroeien in het Tate-tijdperk, maar de meisjes dan?'
De theorie luidt dan dat mannen tegenwoordig zoveel negativiteit over mannelijkheid te verduren krijgen. En dat al die negativiteit aan hun adres hen vroeg of laat automatisch in de richting jaagt van seksisme en vrouwenhaat. Als men echt de smaak te pakken heeft, wordt er nog aan toegevoegd dat we niet gek moeten opkijken als zo’n geradicaliseerde jongen uit pure frustratie een keer geweld gebruikt: in de polarisatie van de gender wars, hebben immers twee kanten schuld.
Ten eerste is de vermeende oorzaak-gevolg relatie hier interessant. Wat veroorzaakt hier nu eigenlijk wat? Lokt feministische kritiek seksisme en vrouwenhaat uit? Of lokt seksisme en de vrouwenhaat feministische kritiek uit?
Ten tweede is het opvallend dat hier de suggestie wordt gewekt dat blootgesteld worden aan negatieve boodschappen over de groep waar je toe behoort automatisch tot haat en radicalisering leidt. Als dat zo was, mag het een wonder heten dat vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen de boel lang geleden niet al collectief in de hens hebben gestoken.
'Mannen, vraag de vrouwen die je dierbaar zijn eens wat ze hebben meegemaakt. En luister'
De boodschap dat vrouwen minderwaardige wezens zijn, wordt al rondgepompt sinds Aristoteles betoogde dat vrouwen in feite niet meer zijn dan mislukte mannen, en nog daarvoor. In de eeuwen die volgden kregen vrouwen niet alleen de erfzonde in hun mik geschoven. Ook de boodschap dat ze in principe te dom, zacht en incapabel waren om leiding te geven, te stemmen of zelfs maar hun eigen beslissingen te nemen. Om van de demonisering van hun inherent corrupte karakter, gedrag en seksualiteit nog maar te zwijgen.
Vrouwen die van seks genoten, waren zondig. Vrouwen met gevoelens waren hysterisch, vrouwen die zich niet naar mannen voegden waren gestoord. Ze waren puur door hun aard in principe tot het slechte geneigd, daar konden ze niets aan doen. Ze hadden gewoon een man nodig om hen op het juiste pad te brengen en te houden. Zorgen, gehoorzamen en baren, veel meer moesten ze niet willen.
Dit was de boodschap die vrouwen tot zeer, zeer, zeer recent nog op dagelijkse basis ingepeperd kregen. Vanuit hun eigen familieleden, vanuit onderwijzers, vanuit gebedshuizen, vanuit politieke gezagsdragers, vanuit de wetenschap en populaire cultuur. En in grote delen van de wereld gebeurt dit nog steeds. Door de ultra-conservatieve opmars, behoort het hele bovenstaande liedje zelfs weer tot de actuele greatest hits.
‘Vrouwen hebben door schade en schande geleerd van wie ze in dit leven het meeste te vrezen hebben’
Dus ja, mannen krijgen de laatste jaren als groep misschien meer kritiek te verduren dan ze ooit gehad hebben. Maar laten we niet vergeten: het is nog altijd maar een fractie van wat vrouwen eeuwenlang over zich heen hebben gekregen. Bovendien richt de feministische kritiek op mannen zich vrijwel uitsluitend op hun gedrag richting vrouwen (metoo, seksisme, femicide) en het systeem dat hen bevoordeelt (ongelijke beloning). Terwijl vrouwenhaat zich altijd al heeft gericht op wat vrouwen in essentie zijn: minderwaardige wezens, die maar voor een paar dingen goed zijn.
Dat is dan ook precies waarom het zo kwalijk is als feministische kritiek en vrouwenhaat gelijkgeschakeld worden als twee gelijkwaardige polen in de ‘polarisatie’ van de zogenaamde gender wars. Alsof je een paar golven van feministische systeemkritiek kunt vergelijken met eeuwen van geïnstitutionaliseerde vrouwenhaat. Misschien goed om maar weer eens te herhalen: feminists only hate men as a system, misogynists have always hated women for what they are. Dat is nogal een verschil.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'In de manier waarop ze mij tot 'hoer' en persona non grata verklaarden, glinsterde een saamhorig genoegen'















