Je kon er op sociale media de afgelopen week bijna niet omheen: de clip uit First Dates waarin een jonge man een jonge vrouw vraagt hoe zij kijkt naar man-vrouwverhoudingen, maar niet werkelijk geïnteresseerd blijkt in haar antwoord.
In plaats van een gesprek, ben je als kijker getuige van een reeks statements van zijn kant. Over hoe zij nooit meer zal verdienen dan hij en nooit zoveel ambitie zal hebben als hij. Omdat hij van alles wil bereiken en zij toch gewoon met haar nageltjes bezig wil zijn. En nou ja, gewoon ‘vrouw’ wil zijn.
'Vrouwen, verplaats je eens in een ander, zei de man tegen de man in de mannenpodcast'
De clip riep zowel verontwaardigde als verontruste reacties op. Verontwaardiging over de minachting en desinteresse die uit de houding van de jongen spreekt. Ongerustheid over de bredere ontwikkeling waar hij misschien wel voor staat. Is dit waar het heen gaat? In een tijd waarin figuren als Andrew Tate miljoenen volgers hebben? Op platformen die filmpjes vol vrouwenhaat in de richting van jonge mannen duwen, nog voor ze er zelf nog maar naar hebben kunnen zoeken?
Toch waren er ook reacties die tot relativering maanden. Relax, deze jongen groeit hier heus wel weer overheen. Bovendien: heeft het zin om collectief te gaan ‘haten’ op een gast van die leeftijd? Zo duw je dit soort jongens toch alleen maar verder hun bubbel in? Laten we liever blijven praten en ons in hun belevingswereld verdiepen.
Nu ben ik helemaal voor het bredere gesprek en niet voor het inzoomen op een zo’n jongen. Maar er zitten aan dit soort sussende reacties ook wel wat haken en ogen. Allereerst de relativering en de suggestie dat zo’n jongen hier vanzelf wel overheen groeit. Het gaat hier niet om een favoriete band of een obsessie met Pokémon-kaarten. Het gaat om een misogyne ideologie die via alomtegenwoordige techplatforms gepusht wordt en onderdeel is van een oprukkende conservatieve beweging die wereldwijd aan (politieke) invloed wint.
Zomaar een greep uit wat ik afgelopen week op Instagram voorbij zag komen: een video waarin een Amerikaanse ‘Christian Nationalist’-pastoor zei: “Women are the kind of people that other people come out of.” Een andere video waarin een man op een Amerikaanse politieke rally betoogde dat er weinig mooier is dan een vrouw die een stap opzij doet om haar gezin en haar man te dienen. Dan nog een video waarin een Nederlandse vertegenwoordiger van een reformatorische school uitlegde waarom het een goede zaak is dat kinderen op sommige scholen meekrijgen dat man ‘leidend’ is en de vrouw ‘volgend’. Een column over de schadelijke impact van gezinnen met twee werkende ouders. En toen moest het First Dates-filmpje nog komen.
'Als onderwerping in de natuur van vrouwen zit, waarom moet het er dan met geweld worden ingeramd?'
Door te suggereren dat vrouwen maar gewoon hun schouders zouden moeten ophalen over jonge mannen die dit soort vrouwonvriendelijke denkbeelden openlijk uitdragen (‘het is een fase!’), ga je voorbij aan het reële gevaar dat dit gedachtegoed voor vrouwen vormt en de validiteit van hun ongerustheid.
Het is gedachtegoed dat een rol speelt bij geweld tegen vrouwen. Gedachtegoed dat een rol speelt bij de (online) shaming en vernedering van vrouwen met seksueel expliciet materiaal. Het is gedachtegoed dat een verhouding van onderwerping en dominantie tussen mannen en vrouwen predikt en legitimeert. Bovendien is het gedachtegoed dat niet vanzelfsprekend beperkt blijft tot tafeltjes van geinige datingshows en de abstractie van het publieke debat, maar dat z’n weg naar de stembus kan vinden. En beleid vorm kan geven, geboden en verboden kan voorschrijven en kan morrelen aan basale rechten die vrouwen de afgelopen decennia met pijn en moeite hebben bevochten.
En dan heb ik het nog niet over de impact van de normalisering van dit soort denkbeelden op meisjes die hun zelfbeeld nog moeten vormen en hun plek in de wereld nog moeten vinden. Wat doet het met hen om op social media om de oren te worden geslagen met statements over hun aangeboren minderwaardigheid. Of hun seksuele beschikbaarheid, hun reproductieve functie, hun voorbestemde financiële ondergeschiktheid en het belang van hun body count?
Er worden de laatste jaren bezorgde analyses volgeschreven over beïnvloedbare jonge mannen die moeten opgroeien in het Tate-tijdperk. Terecht, maar ik maak me persoonlijk net zo’n zorgen over de jonge vrouwen die zich tot de openlijke minachting aan hun adres moeten verhouden en de grootmoedigheid die daarbij van hen wordt verwacht.
Na het First Dates-filmpje oogstte de betrokken jonge vrouw lof over hoe ze het gesprek was aangegaan. Hoe vriendelijk ze bleef, hoe ze oogcontact hield, oprechte vragen bleef stellen, aan iemand die haar nauwelijks leek te zien. Ook ik vond het knap, maar ik vond het ook kenmerkend voor de kloof die zich aan dat tafeltje openbaarde. En bij wie we geneigd zijn de verantwoordelijkheid te leggen om die kloof te dichten.
Ik lees steeds vaker pleidooien dat vrouwen mannen die vrouwonvriendelijk gedachtegoed aanhangen niet moeten afwijzen of bespotten, maar met hen in verbinding moeten blijven. In gesprek moeten blijven gaan. En dat klinkt mooi, maar het is lastig praten met iemand die jouw stem niet de moeite van het horen waard vindt. Het is lastig verbinden met iemand die zich allang van je heeft afgekeerd.
Geweld tegen vrouwen is geen incident, het is een structureel probleem. En het wordt tijd voor een nationale aanpak. Dit gaat iedereen in onze samenleving aan. Vrouwen moeten in Nederland veilig kunnen zijn. Altijd en overal. Teken daarom onze petitie. Meer weten? Alle informatie vind je hier.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'We hameren zo op vrouwenrechten, omdat we ze ook zo weer kwijt kunnen zijn'
