Seks gaat niet alleen over wat je doet, maar over wat je durft te voelen. In Spreekkamer van een Seksuoloog deelt psycholoog en seksuoloog Eveline Stallaart herkenbare en eerlijke verhalen uit haar spreekkamer. Over liefde, verlangen, twijfel en alles daartussenin.
Deze keer: wat vreemdgaan écht zegt over een relatie.
Toen Vera en Marcus voor het eerst mijn praktijk binnenkwamen, hoorde ik ze al vóór ik de deur opendeed. Niet door ruzie of door ongemakkelijke stilte, maar door een soort vrolijke chaos. Zo’n stel dat aanbelt met een melodietje in plaats van één keurige “tring”. Zo’n stel waarvan je binnen drie seconden denkt: o ja, jullie hebben lol samen.
Vera kwam als eerste de trap op, Marcus vlak achter haar. Er werd gegniffeld, een jas bleef ergens halverwege achter een trapleuning hangen en nog voordat ze zaten, voelde je het al: deze twee zijn dol op elkaar. En toch zaten ze bij mij.
“Nou”, zei Vera terwijl ze onderuitzakte op de bank. “We hebben er zin in.” “Dat hoor ik niet vaak hier”, zei ik lachend. “Ja, kom maar op”, zei Marcus. Ze schoten allebei in de lach. Ik snapte meteen waarom ze al jaren samen waren. Ze straalden iets uit waar veel stellen jaloers op zouden zijn: vertrouwdheid, zachtheid, teamgevoel. Zo’n liefde waarin je elkaar halverwege een zin al begrijpt.
'Zodra seks verandert in een examen dat je moet halen, verdwijnt precies datgene wat 't leuk maakt'
Maar na een minuut of tien kwam het echte verhaal op tafel. Hun seksleven was verdwenen in dezelfde la waar ook verlopen cadeaukaarten, ongebruikte opladers en goede voornemens liggen.“Het is niet slecht”, zei Marcus snel. “Nee”, zei Vera. “Het is gewoon… tam.” Tam.
Wat een rotwoord eigenlijk voor iets dat ooit begon als vuurwerk. Want vroeger konden ze niet van elkaar afblijven. Seks in de keuken, handen onder tafel in restaurants, omrijden na een feestje omdat ze zich niet in konden houden, dat werk.
En nu? Nu lagen ze vooral lekker tegen elkaar aan op de bank terwijl er drie afleveringen van een serie voorbijgleden waar ze allebei nauwelijks naar keken. “En eerlijk”, zei Vera, “ik mis het.” Marcus keek naar beneden nog vóór hij antwoord gaf. Dat is vaak veelzeggender dan woorden. Want hier zat precies de pijn van veel lange relaties. Niet per se het gebrek aan liefde. Maar het verlies van spanning, van mysterie en van het gevoel dat iemand je nog verrast.
Toen kwam het deel waar de lucht even uit de kamer ging: Vera was vreemdgegaan. Geen langdurige affaire, geen dubbelleven, maar wel een grens over. Marcus wist het. En misschien nog ingewikkelder: hij begreep het ergens ook. “Dat maakt het irritant”, zei hij droog.
“Ik ben boos, maar ik snap haar ook nog.” Dat is vaak het vervelendste soort verdriet. Het verdriet waarin liefde nog gewoon aanwezig is. Want Marcus voelde zich gekwetst, natuurlijk, maar hij wist ook dat Vera niet vreemdging omdat ze hem niet aantrekkelijk vond of niet van hem hield. Integendeel zelfs – en juist dat maakte het ingewikkeld.
“Ik wil helemaal niemand anders dan hem”, zei Vera. “Maar ik mis het gevoel van spanning. Dat je hart even sneller gaat. Dat je je weer begeerd voelt, dat randje.” Daar zat-ie, dat randje. De waarheid waar veel mensen zich diep voor schamen in lange relaties. Dat je zielsveel van iemand kunt houden… en tóch verlangt naar iets nieuws. Iets spannends. Iets dat je even wakker schudt.
En nee, daarmee zeg ik niet dat iedereen wil vreemdgaan, absoluut niet. Maar wel dat veel mensen verlangen naar levendigheid, naar energie, naar voelen dat ze niet alleen partner, ouder, collega of wandelende boodschappenlijst zijn, maar ook nog gewoon een sexy mens van vlees en bloed. Alleen praten we daar nauwelijks eerlijk over.
'Hij kijkt haar aan en zegt: 'Ik hou van je, maar seks is nooit fantastisch geweest tussen ons''
We doen alsof echte liefde betekent dat je na tien jaar samen nog steeds spontaan tegen het keukenblad wordt geslingerd terwijl iemand een paprika staat te snijden. Terwijl de realiteit vaak eerder is: “Zullen we nog een aflevering?”, “Staat het vuilnis al buiten?”, “Heb jij de tandarts gebeld?”
Niet bepaald de trailer van een stomende Netflix-serie. En tóch denken veel stellen dat er iets mis is zodra de heftigheid van het begin langzaam inzakt. Maar verliefdheid ís niet gebouwd om eeuwig te duren. Sterker nog: gelukkig maar. Als we permanent in die eerste fase zouden blijven hangen, kwamen we nergens meer aan toe. Verliefdheid is biologisch gezien eigenlijk één grote chemische cocktail: dopamine, spanning, focus en obsessie. Je bent tijdelijk gewoon een beetje gestoord. Op een gezellige manier.
Daarna komt iets anders: verbondenheid, rust en veiligheid. En daar gaat het vaak mis in hoe we naar liefde kijken, want we willen tegenwoordig alles tegelijk: een beste vriend, een soulmate, een stabiele thuishaven, iemand die de belastingdienst begrijpt én je tegelijkertijd aankijkt alsof je kleren ieder moment van je lijf worden gerukt. Dat is nogal een pakket.
Vera verlangde naar vuurwerk, Marcus naar rust. En als je het mij vraagt hebben geen van beiden ongelijk. Marcus vertelde dat hij de laatste jaren compleet geleefd werd; werk, familie, sociale verplichtingen en altijd bereikbaar. Altijd ‘aan’. Tegen de tijd dat hij eindelijk op de bank zat, wilde hij vooral even níéts meer moeten. “Seks voelt dan soms ook als weer een taakje”, zei hij voorzichtig.
Ik denk dat ontzettend veel mensen zich hierin herkennen, want libido verdwijnt lang niet altijd omdat aantrekkingskracht weg is. Vaak verdwijnt het omdat iemands hoofd overvol zit, omdat ontspanning ontbreekt, omdat we de hele dag geleefd worden en vervolgens verwachten dat ons lichaam om tien uur ’s avonds ineens sensueel en speels aanspringt tussen de afwas en een lege wasmand. Zo werkt het meestal niet.
En toch vergeten veel stellen iets essentieels: seksualiteit heeft aandacht nodig. Alles wat je aandacht geeft, groeit. Dat geldt voor vriendschappen, voor spieren, voor planten en ja, ook voor seks. Maar veel stellen behandelen hun seksleven alsof het een app is die zichzelf automatisch blijft updaten zolang de wifi aanstaat. Terwijl verlangen onderhoud nodig heeft. Niet alleen door seks te hebben trouwens, juist niet.
Vaak begint het veel eerder. Door weer nieuwsgierig naar elkaar te worden. Door uit die praktische teammodus te stappen. Door elkaar niet alleen nog te zien als degene die de vaatwasser uitruimt. Plan eens een avond zonder schermen. Trek iets aan waar jij je sexy in voelt. Ga samen ergens eten waar de wijn nét iets te duur is. Flirt weer eens, niet functioneel maar gewoon voor de lol.
En misschien nog belangrijker: zorg dat je zelf weer gaat leven. Want aantrekkingskracht zit niet alleen in uiterlijk. Het zit in energie, in iemand die ergens enthousiast van thuiskomt. In glimmende ogen, in passie, in plezier, in iemand die niet volledig is opgelost in verantwoordelijkheden. Ik geloof echt dat we soms vergeten hoe aantrekkelijk levenslust is. Je partner hoeft niet perfect te zijn, maar iemand zien stralen? Dat doet iets.
Wat ik mooi vond aan Vera en Marcus was dat ze ondanks alles nieuwsgierig naar elkaar bleven. Niet defensief of cynisch. Ze wilden elkaar begrijpen. En dat is uiteindelijk waar het verschil zit tussen stellen die langzaam uit elkaar groeien en stellen die opnieuw iets willen vinden samen. Niet perfectie, maar nieuwsgierigheid. Tijdens één van de sessies vroeg ik aan hen: “Wanneer hebben jullie elkaar voor het laatst verrast?” Het bleef stil. “Dan bedoel ik niet met lingerie of een seksspeeltje”, zei ik snel. “Maar gewoon… verrast als mens.” Dat kwam binnen.
Want in lange relaties denken we vaak dat spanning alleen over seks gaat. Maar spanning zit net zo goed in verrassing, in autonomie of in iemand niet volledig dichtgetimmerd kennen. Mysterie ontstaat niet doordat je geheimzinnig doet. Mysterie ontstaat doordat je jezelf blijft ontwikkelen.
Uiteindelijk hoef je niet terug naar hoe het was in het begin van je relatie. Dat lukt toch niet. En eerlijk gezegd hoeft dat ook niet. De kunst is om binnen veiligheid weer stukjes avontuur terug te brengen. Soms zit dat in grote gesprekken. Soms in kleine veranderingen. Soms in opnieuw leren kijken naar degene die al jaren naast je ligt. En soms begint het gewoon met de eerlijkste zin die je kunt uitspreken: “Ik hou van je. Maar ik mis ons een beetje.”
En vaak is dat geen einde, maar juist het begin van iets nieuws.
Herken je dit? Of merk je dat jullie elkaar ergens onderweg een beetje zijn kwijtgeraakt op het gebied van intimiteit, verlangen of verbinding? Op www.BeterIntiem.nl vind je laagdrempelige hulp, inzichten en oefeningen om samen weer dichter bij elkaar te komen.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Voor de seks slikt ze vaak twee paracetamol, om het draaglijker te maken'
Eveline Stallaart (43) is psycholoog en seksuoloog. Ze begeleidt mensen bij vragen over seksualiteit, intimiteit en relaties in haar praktijk ESSH, en maakt taboes bespreekbaar via tv, podcasts, Qmusic en haar zelfhulpplatform Beterintiem.nl. In 2024 verscheen haar boek Even tussen ons en stond ze op het theaterpodium. Ze woont samen met haar man en twee zoons onder de rook van Amsterdam.
