Non-monogamie wint steeds meer terrein. En hoewel slechts 0,8 procent van de Nederlanders kiest voor een polyamoureuze relatie, zou een kwart van de Nederlandse jongeren openstaan voor een open relatie.
Hoe ziet de toekomst van monogamie eruit in Nederland? LINDA. vraagt het Joey Steur. Als relatietherapeut ziet zij dagelijks hoe het Nederlandse datinglandschap zich ontwikkelt.
Hoe komt het dat de populariteit van non-monogamie toeneemt?
“Er spelen meerdere dingen tegelijk. Wat ik vooral zie is dat jongeren opgroeien in een tijd waarin alles bevraagd mag worden. Ze nemen niet langer klakkeloos over wat hun ouders doen, maar willen bewust kiezen wat bij hen past.”
Polyamorie is een hoop gedoe, maar er is ook heel veel liefde en intimiteit: 'Aandacht verdelen is de grootste uitdaging'
“Daarnaast leven we in een cultuur die zelfstandigheid en zelfontplooiing enorm hoog aanslaat. ‘Maak jezelf eerst compleet’ is bijna een mantra geworden. Daarin past een relatievorm die meer ruimte en autonomie belooft, soms beter dan het beeld van één partner voor de rest van je leven. Andere relatievormen worden dan aantrekkelijk omdat ze lijken te beloven dat je niets hoeft in te leveren.
Echte verbinding ontstaat niet door jezelf zo in te richten dat je niemand meer nodig hebt, maar juist door de bereidheid om je open te stellen, het kwetsbaar durven zijn en naar iemand toe te bewegen. Ook als het even moeilijk is in de relatie. Sommige jongeren kiezen heel bewust en liefdevol voor een andere vorm.”
Wat zijn de grootste uitdagingen van een open relatie?
“Allereerst: ik heb veel respect voor mensen die hier bewust en eerlijk voor kiezen, want het vraagt enorm veel zelfkennis en communicatie. Maar er zijn wel degelijk uitdagingen. Hoe behoud je de primaire relatie op nummer één? En hoe ga je om met vertrouwen, jaloezie en het managen van gevoelens die niet altijd logisch zijn.
Je kunt rationeel akkoord gaan met een afspraak, maar toch ’s nachts wakker liggen. Andere relatievormen dan de monogame relatievorm vragen daarom om een bijna voortdurende, open communicatie en afstemming, en regelmatige incheck bij elkaar. En die intensiteit kunnen mensen onderschatten. Waar monogamie een gedeeld kader biedt, moet je dat kader in andere vormen telkens opnieuw met elkaar maken. Daarnaast is er de maatschappelijke kant: nog altijd onbegrip uit de omgeving, het steeds opnieuw moeten uitleggen, soms verstoppen hoe je leeft. Dat kan vermoeiend en eenzaam zijn.
'Zie je wel dat je het lekker vindt?': Lianne maakt kunst van nare uitspraken rond seksueel misbruik
Maar de uitdaging die ik als relatietherapeut het belangrijkst vind, is een andere. Ik zie soms dat een andere relatievorm wordt gekozen om de echte kwetsbaarheid te ontlopen, om het eerlijke gesprek niet te hoeven voeren. Dat een partner bijvoorbeeld meebeweegt naar een open relatie uit angst om de ander te verliezen, uit angst om zich echt te binden, of simpelweg om altijd een uitweg achter de hand te houden.
En dan wordt het lastig, want verbinding ontstaat juist op het moment dat je je wél durft toe te vertrouwen aan iemand, met het risico om gekwetst te worden dat daar nu eenmaal bij hoort. Dat geldt overigens niet voor iedereen: voor sommigen is meervoudige liefde een oprechte, volle manier van liefhebben. Daarom is het aan ieder mens om eerlijk bij zichzelf na te gaan: kies ik hiervoor uit liefde, of uit angst?”
Hoe ziet een monogame relatie er, in Nederland, uit?
“Nederland is een interessant land op dit punt, omdat we tegelijk heel traditioneel en heel vrijgevochten zijn. De meeste mensen leven nog altijd monogaam: één partner, samen een leven opbouwen. Vaak met de impliciete afspraak dat seks en romantische exclusiviteit bij elkaar horen. Dat is voor veruit de meeste stellen nog steeds het uitgangspunt.
Tegelijk is monogamie in Nederland minder een rigide regel en meer een onderlinge afspraak geworden. We zijn een land van overleg, ook in de liefde. Mensen praten meer dan vroeger over wat trouw voor hen betekent en over grenzen. Monogamie is daarmee minder een dogma en meer iets wat je samen invult. Wat ik wel zie, is dat die afspraak vaak onuitgesproken blijft tot het moment dat het misgaat. Veel stellen hebben nooit echt het gesprek gevoerd over wat ze van elkaar verwachten; ze gaan er gewoon vanuit en daar ontstaan later de pijnlijke misverstanden.”
Waarin onderscheidt het zich van andere relatievormen?
“Monogamie betekent in de kern: je richt je liefdesleven, je seksualiteit en je toekomst op één partner. Eén iemand met wie je het aangaat, met alles wat daarbij hoort.
Het onderscheid met andere vormen zit hem niet alleen in ‘aantallen’. Bij open relaties, polyamorie of andere vormen wordt de exclusiviteit op een bepaald vlak, seksueel, romantisch, of allebei, bewust losgelaten of opnieuw onderhandeld. Polyamorie draait bijvoorbeeld om meerdere liefdesrelaties tegelijk, met instemming van alle betrokkenen. En een open relatie houdt vaak de emotionele exclusiviteit in stand, maar geeft seksueel meer ruimte.
Zelf vind ik het veel interessanter om naar de onderliggende beweging te kijken dan naar de vorm. Want je kunt monogaam zijn en toch nauwelijks verbonden. En je kunt in theorie een open relatie hebben en juist heel toegewijd zijn aan elkaar. Het verschil dat er voor mij echt toe doet, is niet hoeveel mensen je liefhebt, maar of je bereid bent om in de moeilijke momenten naar de ander toe te blijven bewegen en in verbinding te blijven. Vorm is een omhulsel. De kwaliteit van een relatie zit in wat je binnen die vorm met elkaar durft aan te gaan.”
Waarom is het nog altijd de meest voorkomende relatievorm?
“Omdat het, denk ik, aansluit op een heel diep menselijk verlangen: het verlangen om voor iemand de uitzondering te zijn. Om ergens helemaal te mogen thuiskomen, bij iemand die voor jou kiest, en jij voor hem of haar.
Daarnaast biedt monogamie een soort veiligheid en eenvoud die andere vormen nu eenmaal minder vanzelfsprekend bieden. Je hoeft niet voortdurend te onderhandelen over wie wat met wie mag; je hebt een gedeeld kader. Dat geeft rust. En binnen die rust kan iets groeien.
Ik denk ook niet dat monogamie ‘overheerst’ omdat mensen te bang of te conventioneel zijn om iets anders te proberen, zoals weleens wordt gesuggereerd. Voor heel veel mensen is het simpelweg de vorm waarin ze het diepst kunnen liefhebben. De toewijding aan één iemand, juist door de jaren en de moeilijkheden heen, levert iets op wat je niet krijgt als je je aandacht verdeelt.”
Wat zijn de grootste uitdagingen van een monogame relatie?
“De grootste uitdaging is misschien wel de meest onromantische: de sleur, het gewone, het feit dat de ander op een dag geen mysterie meer is, maar iemand die naast je staat te tandenpoetsen. Veel mensen interpreteren dat moment, het wegebben van de verliefdheid, als een teken dat het ‘niet meer klopt’. Terwijl daar de echte liefde en groei juist pas begint.”
Emma (45): ‘Mijn mannen zijn monogaam en ik ben polyamoreus'
“Een tweede grote uitdaging is dat we van die ene partner ontzettend veel verwachten. Vroeger haalden mensen steun uit een hele gemeenschap; nu moet die ene persoon onze minnaar, beste vriend, klankbord, mede-ouder en levenscoach tegelijk zijn. Dat is een bijna onmogelijke opdracht. En als de partner daarin tekortschiet, voelt dat al snel als falen.
Tot slot, en dit is waar ik in mijn praktijk het meest mee werk, vraagt monogamie dat je bij de ander blijft op het moment dat alles in je roept om je terug te trekken. Bij irritatie, bij teleurstelling, bij afstand. De verleiding is dan om je af te sluiten, om het zelf wel op te lossen, of om je heil ergens anders te zoeken. De kunst is om dan juist samen door deze momenten heen te gaan en elkaar weer te vinden.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Laura (36): 'Monogamie is geen optie voor ons. Orgies, trio's, kwartetjes; van álles hebben we uitgespookt'
