In haar columns Levenslessen van Nazmiye deelt actrice, schrijver en spreker Nazmiye Oral haar inzichten over zelfliefde en persoonlijke groei.
“You are proud of yourself”, zei mijn scènepartner. “But in a healthy way”, haastte hij zich erachteraan te zeggen.
We waren een check-in aan het doen, zoals het in de Amerikaanse acteerklas die ik nu volg gebruikelijk is. En dit was dus wat hij zag. Ik realiseerde me: ja, ik begrijp wat je bedoelt. En ook: hoe fokking lang heb ik erover gedaan om een gezond gevoel van zelfvertrouwen te ontwikkelen? Ik kom echt van heel ver.
'De echte vraag is niet: hoe blijf ik mooi en jong, maar wie ben ik als niemand dat nog zegt?'
De mooiste vrouw, of eigenlijk moet ik zeggen: de beste vrouw, is de stilste vrouw. Met die notie ben ik opgevoed. Je moet van jezelf geven. Alles zien. Jezelf opofferen. Stil zijn. Van je haren een bezem maken. En vooral: bescheiden zijn.
Bescheidenheid. Wat een prachtig woord om vrouwen klein te houden. Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. We noemen het fatsoen. We noemen het gratie. We noemen het rekening houden met anderen. Maar is bescheidenheid niet gewoon de naam die we geven aan een vrouw die heeft geleerd zichzelf te censureren? Klein te maken. Geen ruimte in te nemen. En als die vrouw dat niet doet, dan is ze vogelvrij. Dan wordt ze gefileerd tot op het bot aan voetbaltalkshowtafels om haar eraan te herinneren wat haar plek is.
Zoals onlangs gebeurde met Olcay Gulsen, van wie men vond dat ze een gold digger was (want zelf heeft ze geen imperium opgebouwd en geld verdiend). En dat ze te veel pronkte met alle pracht en praal van haar huwelijk, en geen rekening hield met mensen die geen eten hebben. Alsof ze Marie Antoinette zelf was en had geroepen: “Let them eat cake.” De haat en nijd die over de talkshowtafel werd gespuwd, was haast grappig als het niet in zo veel huiskamers te zien was geweest, en niet zo veel mensen er echt zo over denken.
Erger werd het toen Olcay Gulsen daarna werd beroofd op klaarlichte dag en ze opnieuw werd aangevallen: ze had het over zichzelf afgeroepen, was de strekking. Een kwetsbare film over dit onderwerp die ze had gedeeld op social media werd erbij gehaald. Ze had een faux pas begaan door Lil’ Kleine, een rapper die zich schuldig heeft gemaakt aan huiselijk geweld, uit te nodigen om op te treden op haar bruiloft, terwijl ze zelf ambassadeur tegen huiselijk geweld is. Dit waren overduidelijk krokodillentranen. Je zou bijna denken dat het een theekransje was daar, ware het niet dat ik een heilig ontzag heb voor theekransjes en dat absoluut niet wil vergelijken met deze mannenbaggershow waarin meningen worden gespuid waar niemand op zit te wachten, en dit alles zonder enige vorm van zelfreflectie.
Anywho… Men ziet: jezelf laten zien, zonder jezelf kleiner te maken of in te houden, maakt je kwetsbaar. Connie Palmen schreef over de revolutionaire daad van jezelf niet bescheiden opstellen. En ik denk dat we de radicaliteit daarvan nauwelijks begrijpen. Want een vrouw die zegt: “Ik ben goed in wat ik doe, ik verdien geld en ik laat het rollen, dit is mijn lichaam en ik laat het zien op de manier die ik wil”, doorbreekt iets. Een vrouw die haar ambitie uitspreekt zonder die onmiddellijk af te zwakken, doorbreekt iets. Een vrouw die zichzelf zichtbaar maakt zonder eerst te controleren of iedereen zich daar prettig bij voelt, doorbreekt iets. Ze weigert mee te werken aan haar eigen uitwissing. En als je vrouw bent, is dat al een daad van verzet. Als je ook nog eens ouder wordt, wordt het bijna een oorlogsverklaring.
'Ik weet nog het moment waarop mijn vader stopte met knuffelen. 'Dit kan niet meer', zei hij, 'je bent te oud''
De wereld heeft een merkwaardige verhouding met vrouwen die zichtbaar zijn. Zolang we jong zijn, mogen we bekeken worden. Zodra we ouder worden, worden we geacht plaats te maken, ons terug te trekken, wijs te zijn op de achtergrond. Alsof ervaring een reden is om ons niet meer te hoeven zien. Een man die zichzelf belangrijk vindt, heeft zelfvertrouwen. Een vrouw die zichzelf belangrijk vindt, moet oppassen dat ze niet arrogant wordt genoemd. Een man met ambitie is een leider. Een vrouw met ambitie moet uitleggen waarom ze zo nodig wil. Een man die zijn prestaties benoemt, weet wat hij waard is. Een vrouw die hetzelfde doet, moet vooral niet naast haar schoenen gaan lopen.
Zie je? Ik ben als Turkse vrouw opgevoed met geschreven en ongeschreven regels over hoe een vrouw hoort te zijn. Maar zo veel verschilt mijn Turkse opvoeding niet met de doorsnee Nederlandse. We zijn allemaal in meerdere of mindere mate gebrainwasht. De macht hoeft ons niet eens voortdurend het zwijgen op te leggen. We hebben geleerd het zelf te doen.
We halen de angel uit onze eigen zinnen. We lachen wanneer we eigenlijk boos zijn. We zeggen: “Misschien is dit een gek idee”, voordat we een briljant idee uitspreken. We noemen onze prestaties geluk. We maken onszelf kleiner om de ander niet te confronteren met onze omvang. En vervolgens vragen we ons af waarom we niet worden gezien. Je kunt niet je hele leven onzichtbaarheid oefenen en verwachten dat de wereld je ineens ziet. Ik kan het bijna niet aan hoeveel vrouwen ik spreek die zo veel kracht en macht hebben en zich toch klein en onzeker presenteren. Maar ik snap het.
'We moeten ons niet gek laten maken door beperkte mannen die alles hysterisch vinden'
Voor vrouwen is zichtbaarheid niet onschuldig, zoals ik hierboven al schreef. Vrouwen die hun mond opendoen, worden vernederd, bedreigd, seksueel geïntimideerd en soms letterlijk aangevallen. Vrouwen worden afgestraft omdat ze te uitgesproken, te ambitieus, te oud, te luid of te onafhankelijk zijn. Dat gevaar is niet ingebeeld. Het is een reden waarom zo veel vrouwen zichzelf bewust of onbewust inhouden. En daarom is het niet genoeg om tegen vrouwen te zeggen dat ze meer zelfvertrouwen moeten hebben. We moeten ook begrijpen wat het kost om zichtbaar te zijn in een wereld die vrouwen daarvoor kan straffen. Ons lichaam kan hebben geleerd dat opvallen gevaarlijk is. Dat een uitgesproken mening je liefde kost. Dat succes jaloezie oproept. Dat je veiliger bent als je je aanpast.
Dus moeten we onszelf, en ons zenuwstelsel, opnieuw leren dat we ruimte mogen innemen. Niet door angst weg te drukken. Niet door onszelf te dwingen onkwetsbaar te zijn. Maar door steeds opnieuw te ervaren dat we kunnen spreken zonder onszelf onmiddellijk terug te trekken. Een zin uitspreken en hem laten staan. Een prijs winnen en niet zeggen dat het allemaal wel meeviel. Een ruimte binnenkomen zonder jezelf alvast kleiner te maken. Je werk laten zien. Je ambitie benoemen. Je geld vragen. Je grens trekken. Je plek opeisen. En dat opnieuw doen. En opnieuw. En dat is politiek.
Want een samenleving waarin vrouwen hun eigen waarde niet mogen benoemen, waarin oudere vrouwen uit het beeld verdwijnen, en waarin vrouwelijke ambitie voortdurend moet worden gerechtvaardigd, is geen neutrale samenleving. Die samenleving verdeelt zichtbaarheid, gezag en bestaansrecht ongelijk. Wanneer een vrouw weigert zichzelf te verkleinen, weigert ze niet alleen een persoonlijke gewoonte. Ze weigert een maatschappelijke instructie. En dat is een revolutionaire daad.
Deze revolutie vraagt niet dat je geen angst voelt. Het vraagt dat angst niet langer alle beslissingen voor je neemt. Laat jezelf zien wanneer je trilt. Spreek wanneer je je stem nog zoekt. Neem je plaats in wanneer je oude reflex je vertelt dat je bescheiden moet zijn. En doe het nog een keer.
De wereld verandert wanneer vrouwen ophouden hun eigen onderwerping te verwarren met deugdzaamheid. Dus wees zichtbaar. Wees ambitieus. Wees luid. Wees ongemakkelijk als dat nodig is. En als je een vrouw bent die jarenlang heeft geleerd om zichzelf in te houden, begrijp dan dit: iedere keer dat jij je eigen ruimte inneemt, maak je het iets moeilijker om vrouwen klein te houden, leer je de vrouwen die na jou komen dat ze er mogen zijn, en geef je de vrouwen naast je het lef om hetzelfde te doen. Laat die haren die jarenlang als bezem voor anderen hebben gediend in vrijheid wapperen in de wind.
Dat is geen ijdelheid.
Dat is geen ego.
Dat is rebellie.
Dat is de fokking revolutie.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Ik heb drie abortussen gehad en ik ga je niet vertellen waarom of wat de omstandigheden waren'














