Aan femicide gaat een patroon van intieme terreur vooraf. Toch wordt het vaak berecht als doodslag, omdat voorbedachte rade niet kan worden bewezen. Om dat te veranderen werken Kamerleden Songül Mutluer (PRO) en Ingrid Coenradie (JA21) aan een initiatiefwet om femicide zwaarder te bestraffen. Geweld voorafgaand aan de moord moet worden meegewogen in de strafeis, vinden zij.
LINDA. spreekt Tweede Kamerlid Songül Mutluer: “We willen dat femicide eindelijk wordt herkend en erkend.”
In Nederland worden jaarlijks gemiddeld 43 vrouwen vermoord. Dit betekent dat elke acht dagen een vrouw om het leven wordt gebracht. Bij ongeveer de helft van de vermoorde vrouwen is de (ex-)partner de dader. Het gaat hierbij om gendergerelateerd geweld waarbij een vrouw na een lange periode van intieme terreur uiteindelijk wordt vermoord.
Deze moorden worden aangemerkt als vrouwenmoorden (femicide) en kenmerken zich door de duidelijke patronen voorafgaand aan de moord. De zogenoemde red flags van femicide. Vrouwenmoord wordt gezien als een van de voorspelbaarste vormen van moord. Toch wordt het nu vaak berecht als doodslag (moord zonder voorbedachte rade). En dat is een klap in het gezicht van nabestaanden en overlevers. Voor Mutluer is harder straffen van femicide ook een erkenning van een groot maatschappelijk probleem.
“Femicide is bijna altijd een aangekondigde moord waar een patroon van intieme terreur, geweld en bedreiging aan voorafgaat. We willen daarom – door de relatie te leggen tussen het patroon van misdrijven voorafgaand aan de moord én de moord zelf – dat femicide niet alleen meer wordt gezien als doodslag. Hierdoor geldt straks voor femicide dezelfde strafeis als die voor moord met voorbedachte rade.”
Mutluer werkt aan een wetsvoorstel om voorafgaande misdrijven als stalking, bedreiging of huiselijk geweld strafverzwarend mee te laten wegen in de rechtszaal. Met als doel een hogere strafeis van maximaal dertig jaar. Mutluer schuwt als Kamerlid niet het beestje bij de naam te noemen. “Lange tijd heb ik ervoor gepleit om femicide expliciet in de wet te verankeren, maar daar was onvoldoende draagvlak voor. Dat zette mij aan het denken: hoe kunnen we wél zorgen dat dit patroon serieus wordt meegewogen?”
Door het nieuwe wetsvoorstel hoopt ze dat de aandacht voor de red flags voorafgaand aan femicide onder politie en justitie groeit. “Door het wetsvoorstel zullen eventuele meldingen van vrouwen van bijvoorbeeld stalking, bedreiging of huiselijk geweld beter worden geregistreerd. Hierdoor kan een dader nog in de ‘voorfase’ van femicide worden opgepakt.”
Annekes dochter werd vermoord door haar vriend: 'Zeven jaar lang zat hij bij ons aan tafel, en dan dít?'
Het Kamerlid begrijpt dat daarvoor de juiste samenwerking tussen politie, justitie en verschillende zorginstellingen nodig is. “Het is daarom belangrijk dat bij iedereen femicide tussen de oren zit.” Wat ze daarmee bedoelt? “Dat de red flags van femicide in ieders systeem zitten en een vrouw op tijd in bescherming wordt genomen als dat nodig is. Door femicide te kwalificeren en aan te duiden als een aangekondigde moord met een levenslange gevangenisstraf als gevolg, worden alle partijen gedwongen die red flags in het zicht te hebben en deze continu mee te wegen.”
In Nederland geldt een gevangenisstraf van maximaal 25 jaar voor doodslag. Het gaat hierbij dan om moord zonder voorbedachte rade. De dader doodt in dit geval opzettelijk het slachtoffer, maar dit is niet vooraf gepland. De moord komt voort uit bijvoorbeeld een ruzie of escalatie. Voor een moord met voorbedachte rade geldt in Nederland een maximale strafeis van 30 jaar gevangenisstraf. In dit geval doodt de dader het slachtoffer opzettelijk én is dit vooraf gepland.
Femicide is in Nederland geen aparte strafrechtelijke categorie, waardoor femicide vaak wordt berecht als doodslag. De voorbedachte rade is dan onbewezen. Dit zou kunnen komen door onvoldoende herkenning van de red flags voorafgaand aan femicide.
“Het meewegen van de voorgeschiedenis tussen dader en slachtoffer in de rechtszaal zorgt ervoor dat femicide erkend wordt als een eindpunt van een patroon van geweld. Femicide is geen impulsief delict. Het gebeurt niet in een soort opwelling. Het is een unieke vorm van geweld waar in Nederland op dit moment zowel in de rechtszaal als daarbuiten nog te weinig rekening mee wordt gehouden. We denken dat dit wetsvoorstel ervoor zorgt dat de officier van justitie en rechters serieuzer met femicidezaken om zullen gaan.”
Nederland is niet het eerste land dat femicide zwaarder wil bestraffen. Zo valt femicide in België onder speciale wetgeving voor gendergerelateerd geweld. Hierdoor wordt de gendercontext van de moord als strafverzwarend meegewogen tijdens strafzaken. In Italië werd in 2025 zelfs een wet aangenomen waardoor femicide als apart misdrijf werd opgenomen in het Wetboek van Strafrecht. De straf hiervoor is levenslang.
De initiatiefwet wordt breed toepasbaar geformuleerd. Hierbij wordt een specifiek gender in de formulering losgelaten. “Het meewegen van de voorgeschiedenis tussen dader en slachtoffer is dan toepasbaar bij elke aangekondigde moord, ook in familiaire sfeer of in queer relaties. Daar is bewust voor gekozen.”
Toch benadrukt Mutluer: “Het uitgangspunt is wel die romantische relatie. De relatie waarbij de man aan lovebombing doet of dwingende controle uitoefent over een vrouw met de dood ten gevolge.”
'Hij stak haar van achteren neer waardoor ze stikte in haar eigen bloed, in haar eigen huis'
Mutluer is momenteel samen met collega Coenradie bezig met de uitwerking van het initiatiefwetsvoorstel. Ze verwachten brede steun voor het voorstel in de Kamer. “We hebben inmiddels een heel ‘femicidefront’ in de Kamer, van linkse partijen tot rechtse partijen. Daar ben ik supertrots op.”
In de Kamer en samenleving wordt er meer en meer over femicide gesproken. Mutluer hoopt daarom door deze wet bij te dragen aan het verbeteren van de veiligheid van vrouwen. “Toch zijn we er nog lang niet. Dit wetsvoorstel is een van de dominostenen, maar je hebt er meerdere voor nodig. Femicide legt een dieper probleem bloot. Het gaat om ongelijkheid, onafhankelijkheid en het niet vroegtijdig ingrijpen bij escalatie. Iedereen kan het slachtoffer zijn en dat moeten we blijven benadrukken.”
Naast het verbeteren van de veiligheid van vrouwen, maakt Mutluer zich ook hard voor het volgende: “Er zijn groepen die niet vergeten moeten worden. We moeten oog blijven houden voor kinderen die uit een situatie komen met dit soort geweld, ook zij moeten spreken en gehoord worden.
Datzelfde geldt voor daders. Daders kunnen ook slachtoffers zijn. Daderhulp moet daarom iets minder vrijblijvend en wat dwingender zijn. Daders hebben vaak zelf ook veel meegemaakt. Uiteraard praat dat hun gedrag niet goed, maar ook aan hen moeten we vroegtijdig hulp aanbieden. Hierdoor kunnen we er aan de voorkant voor zorgen dat zij niet overgaan op dit soort daden.”
De initiatiefwet van Mutluer en Coenradie wordt naar verwachting dit najaar voorgelegd aan de Tweede Kamer.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Een soort relatie-APK': Yesim Candan schreef '11 Red Flags' om risicofactoren femicide te leren herkennen
Julot is nieuwsverhalenredacteur bij LINDA.nl. Ze houdt zich bezig met verhalen over het laatste nieuws – van wetsvoorstellen en het duiden van (mis)informatie met experts tot de persoonlijke verhalen. Geen werkdag is voor haar hetzelfde en dat is precies wat zij zo leuk vindt.
