Het is onrustig in politiek Den Haag. Politici zijn boos op elkaar, er wordt gesproken over een ‘kabinetscrisis’ en misschien moeten we zelfs opnieuw naar de stembus.
Wat gebeurt hier allemaal? We leggen het uit, zonder ingewikkeld politiek taalgebruik.
Let op: we leggen het conflict hier zo eenvoudig mogelijk uit. Achter de schermen spelen nog meer politieke belangen en afspraken mee.
De Nederlandse politiek is momenteel vergelijkbaar met een groepsapp waarin drie vriendinnen ruzie hebben, niemand de groepsapp wil verlaten en ondertussen de gezamenlijke vakantie geboekt moet worden. En wij proberen te begrijpen wie er nu boos is op wie én waarom.
Nederland wordt op dit moment bestuurd door drie politieke partijen: D66, VVD en CDA. Samen vormen zij het kabinet: de groep die Nederland bestuurt en belangrijke beslissingen neemt.
Premier Rob Jetten (D66) is de groepsbeheerder. De VVD en het CDA zijn de andere twee partijen in de groep.
Alleen is er een probleem: samen hebben ze niet genoeg stemmen om hun plannen door de Tweede Kamer te krijgen. Dat noemen we een ‘minderheidskabinet’. De Tweede Kamer bestaat uit 150 gekozen politici die over plannen en nieuwe wetten stemmen. Daarvoor zijn minimaal 76 stemmen nodig. Het kabinet heeft er zelf maar 66 en moet dus steeds andere partijen zien te overtuigen.
De bom barstte rondom het Belastingplan voor 2027. Simpel gezegd: afspraken over wie hoeveel belasting betaalt.
De VVD wil niet dat mensen met veel vermogen extra belasting gaan betalen. D66 en CDA staan daar anders in. Insert, twee nieuwe meiden bij de groepsapp: PRO (voorheen GroenLinks-PvdA) en Volt.
Deze twee oppositiepartijen – partijen die niet in het kabinet zitten, maar wel mogen meestemmen – willen al langer dat vermogende mensen meer belasting betalen. Samen met D66 en CDA sluiten ze daarom een deal: mensen die veel geld verdienen met hun vermogen, bijvoorbeeld via beleggingen, gaan meer belasting betalen. Met dat extra geld kan de inkomstenbelasting voor werkenden juist omlaag.
Het gaat dus niet om iedereen met een beetje spaargeld. De plannen richten zich op mensen met hoge inkomsten uit vermogen. PRO noemt het een ‘miljonairsbelasting’.
Nu wordt het ongemakkelijk. D66 en CDA hebben namelijk een deal gesloten met PRO en Volt, zonder dat de VVD daarmee akkoord was. Aka, backstabbing?
De VVD is in ieder geval not amused over dit plan. Want waarom maken mijn eigen vriendinnen ineens afspraken met andere meiden zonder mij erbij te betrekken?
Volgens de VVD gaan haar coalitiegenoten hiermee in tegen eerdere afspraken. De partij vindt bovendien dat de plannen slecht kunnen zijn voor ondernemers en de economie.
Op donderdag 12 november werd er in de Tweede Kamer gestemd over het Belastingplan. En toen gebeurde iets opvallends: de VVD stemde tegen het eigen kabinetsplan. Ja, je leest het goed. Een partij die zelf in het kabinet zit, stemde tegen een plan van datzelfde kabinet. Huh?!
D66 en CDA kregen het plan met hulp van andere partijen alsnog door de Tweede Kamer. De uitslag? 76 stemmen vóór en 74 tegen. Nét genoeg dus.
Maar de ruzie is daarmee niet opgelost. De VVD overweegt of ze nog wel met D66 en CDA wil samenwerken.
Dat is dé vraag die Den Haag momenteel bezighoudt. Als de VVD uit het kabinet stapt, kan de hele regering uit elkaar vallen. Dat noemen we een ‘kabinetscrisis’: de samenwerking tussen de partijen die Nederland besturen staat zo onder druk dat het kabinet mogelijk niet verder kan.
Premier Rob Jetten probeert de boel ondertussen te redden. Vrijdag gaat hij in gesprek met de twee vicepremiers om te kijken of de drie partijen nog samen verder kunnen. Oftewel: kunnen we normaal doen en deze groepsapp redden?
En zelfs als de ruzie wordt bijgelegd, is het Belastingplan er nog niet helemaal. Ook de Eerste Kamer moet er nog over stemmen voordat het definitief wordt goedgekeurd.
Een politieke ruzie in Den Haag klinkt misschien als iets waar je lekker langs kunt scrollen, maar de uitkomst kan ook gevolgen hebben voor jouw portemonnee.
Als de belastingplannen worden goedgekeurd, gaan werkenden iets minder inkomstenbelasting betalen. Mensen met hoge inkomsten uit vermogen gaan juist meer bijdragen. En als het kabinet uit elkaar valt, kan dat leiden tot nieuwe verkiezingen. Dan mogen we dus opnieuw naar de stembus.
Voor nu is het afwachten of de drie partijen hun onderlinge ruzie kunnen bijleggen. Wordt vervolgd…
Jurriaan: 'Niet Rob Jetten is zwak, het is Victor Vlam die wankelt'
