Eierstokkanker vaak pas laat ontdekt: 'De kans dat het na behandeling terugkomt is groot'

Eierstokkanker

In 2025 kregen bijna veertienhonderd vrouwen eierstokkanker. Cijfers laten zien dat de diagnose voornamelijk wordt gesteld bij vrouwen die ouder zijn dan zestig jaar. Wel maakt Van Gent een belangrijke kanttekening bij deze statistieken: “Eierstokkanker is zeldzaam, maar komt ook voor onder ‘jonge’ vrouwen. Bijna een op de drie vrouwen is jonger dan zestig jaar ten tijde van de diagnose.”

In de volksmond wordt eierstokkanker ook wel de silent killer genoemd, omdat de tumor vaak pas in een later stadium wordt ontdekt. Het merendeel heeft op het moment van diagnose namelijk al eierstokkanker in een hoog stadium (3 of 4). De levenskans vijf jaar na de diagnose is slechts vijfendertig procent in stadium 3 en vijftien procent in stadium 4.

Tekst gaat verder onder de foto.

Klachten

“Eierstokkanker geeft vage klachten. Zo kunnen patiënten in het begin last hebben van een zeurderige en lastig te plaatsen pijn in de buik. Later krijgen ze vochtophopingen in de buik en de daarbij behorende zwelling. Gevolgd door misselijkheid, verminderde eetlust en gewichtsverlies.

Symptomen in een verder gevorderd stadium zijn obstipatie of juist diarree. Daarnaast moeten veel patiënten vaak plassen, voelen ze zich benauwd of hebben ze last van vermoeidheid.” Van Gent wil wel benadrukken dat deze klachten niet gelijk betekenen dat je eierstokkanker hebt. “Je kunt daarom best even afwachten, de meeste huis-, tuin- en keukenproblemen lossen uit zichzelf in twee weken op. Houden de klachten langer aan dan twee weken? Dan is het goed om het te laten checken.”

Vier stadia

De omvang en ernst van eierstokkanker wordt verdeeld in vier stadia. In Nederland is de ziekte op het moment van vaststellen dus meestal al in stadium 3 of 4. “In stadium drie heeft de patiënt uitzaaiingen over het buikvlies – de binnenbekleding van de buik. Ook zijn er kankercellen aanwezig boven in de buik of in de lymfeklieren. In dit stadium kan de patiënt nog genezend behandeld worden, maar de kans op overleving na vijf jaar ligt ineens laag (35 procent).

In het hoogste stadium (stadium vier) zijn de uitzaaiingen ook verspreid buiten de buikholte, naar de longen of organen in de buik als de lever en de milt. De patiënt kan dan behandeld worden met als doel om te genezen, maar de overlevingskans na vijf jaar is laag (vijftien procent).”

Greet (67) gaat 'niet fit' naar huisarts, blijkt uitgezaaide eierstokkanker te hebben: 'Weg toekomst'Lees ook

Eierstokkanker wordt in zevenentwintig procent van de gevallen ontdekt in stadium 1 of 2. “In het eerste stadium is de kanker beperkt tot één eierstok. De diagnose in dit stadium kan bijvoorbeeld worden vastgesteld door een zwelling in de buik of een draaiing van de eierstok. Door de cyste op de eierstok wordt de eierstok topzwaar waardoor deze om z’n as draait. De bloedtoevoer van de eierstok wordt dan verstoord wat gepaard gaat met hevige pijn. Na het verwijderen van de cyste blijkt dat er kanker in zit.” In het geval van een diagnose in het eerste stadium is de overlevingskans na vijf jaar negenentachtig procent.

In stadium twee begeeft de kanker zich in beide eierstokken, soms met uitzaaiing naar het buikvlies in het bekken. De ziekte is dan goed te behandelen en kan zorgen voor genezing.” Eenenzeventig procent van de patiënten waarbij eierstokkanker in het tweede stadium is vastgesteld, leeft nog na vijf jaar.

Impact diagnose groot

Eierstokkanker is een relatief zeldzame vorm van kanker, maar de impact van de diagnose op het leven van de patiënt is enorm groot. “Ja, de patiëntengroep bestaat voor het grootste deel uit vrouwen die ouder zijn dan zestig jaar. Maar op deze leeftijd sta je vandaag de dag nog steeds vol in het leven. Je werkt vaak nog en hebt een groot sociaal leven.

De behandeling van eierstokkanker is daarnaast intensief – zeker wanneer de ziekte zich in een later stadium bevindt. De behandeling bestaat uit zes chemokuren die elke drie weken worden gegeven. En halverwege de behandeling ondergaan patiënten een operatie waarbij eileiders, eierstokken, baarmoeder, vetschort en alle overige met tumor aangedane organen in de buik worden verwijderd, of er wordt met verwarmde chemotherapie gespoeld (HIPEC). Patiënten zijn na behandeling doodmoe en komen er meestal pas na een jaar weer bovenop.”

Vertrouwen in lichaam

Eierstokkanker is de op een na meest voorkomende gynaecologische kanker en staat in Europa op de vijfde plaats van tumorsoorten waar de meeste vrouwen aan doodgaan. De kans dat de ziekte gevorderd tot stadium 3 of 4 na behandeling terugkeert, is groot. “We adviseren patiënten na behandeling vooral te genieten van het leven met de kennis dat de kans groter is dat de ziekte terugkomt dan dat die niet terugkomt. Het kan zo weer voorbij zijn. Dat is heel erg zwaar. Zij zijn het vertrouwen in hun lichaam kwijt.

We zoeken naar de beste begeleiding voor de specifieke patiënt. Vaak is dat een combinatie van fysieke ondersteuning bij de fysiotherapeut om conditie op te bouwen en mentale ondersteuning via maatschappelijk werk, psycholoog, praktijkbegeleider, oncologisch verpleegkundige of lotgenoten, bijvoorbeeld via Stichting Olijf .”

Ook kan de diagnose gepaard gaan met het gedwongen opgeven van een kinderwens. Dit is vooral voor vrouwen die op jonge leeftijd de diagnose krijgen ingrijpend. Zevenentwintig procent van de diagnoses wordt gesteld bij deze patiëntengroep.

“Bij een deel van deze groep speelt een kinderwens een grote rol. Bij de behandeling kijken we daarom of het mogelijk is om fertiliteit sparend te behandelen om zo de kans op een zwangerschap te behouden. Dat is een uitdaging, want bij het behandelen van eierstokkanker worden standaard beide eierstokken verwijderd. Na uitgebreide gesprekken wordt samen met de patiënt gekeken welke bijbehorende risico’s bij een behandeling op maat komen kijken en waar zij dan uiteindelijk voor kiest.

Bij Marianne (43) werd net op tijd eierstokkanker ontdekt, maar haar kinderwens ging verlorenLees ook

Ook voor jonge vrouwen die geen kinderwens hebben betekent de diagnose en behandeling dat zij na het verwijderen van de eierstokken vroegtijdig in de menopauze komen. Ook dat heeft gevolgen, want dat kan de kans op botontkalking of hart -en vaatziekten op latere leeftijd weer vergroten.”

Aandacht voor eierstokkanker

Als gynaecoloog oncoloog vindt Van Gent dat er momenteel te weinig aandacht is voor eierstokkanker. “We proberen stappen te zetten. De afgelopen veertig jaar is de kans op overleving verbeterd, maar het is belangrijk om grotere stappen te zetten om de kansen op langdurige overleving met behoud van goede kwaliteit van leven voor deze patiëntengroep te verbeteren.  Samen met het KWF hebben we wel een mooie onderzoeksstructuur kunnen opzetten waardoor we landelijk met alle universitaire ziekenhuizen onderzoek kunnen doen naar eierstokkanker. Maar het wordt tijd dat we gebruik gaan maken van alle soorten beschikbare en nieuwe technieken die er zijn.”

Van Gent zet haar hoop op de mogelijkheid tot het ontwikkelen van methodes om eerder en op een snellere manier de diagnose te stellen. “We zijn momenteel bezig met een methode om eierstokkanker in het bloed of urine te kunnen ontdekken. Maar daar zijn we nog niet. Eierstokkanker is een zeldzame tumor wat het lastiger maakt om geld op te halen voor onderzoek.” Van Gent ziet dat het beschikbare geld vooral gaat naar bekendere tumorsoorten. “Om meer patiënten in een keer te kunnen helpen en omdat daar voor farmaceuten geld in te verdienen is.”

Toch wil Van Gent als gynaecoloog-oncoloog samen met haar collega’s zo snel als mogelijk stappen zetten. “Als arts is het moeilijk te verwerken dat je patiënten soms zo weinig te bieden hebt. We gaan nu nog uit van een one size fits all-benadering, terwijl je als arts ziet dat bepaalde patiënten veel meer baat zouden hebben bij een ander medicijn of andere vorm van behandeling.”

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Christel (45) heeft uitgezaaide eierstokkanker: 'Mijn leven is geen doffe ellende'Lees ook