Salarisonderhandelingen worden vaak gezien als spannend of ongemakkelijk. Toch valt er in zo’n gesprek meer te winnen dan je denkt. Econoom Sophie van Gool, gespecialiseerd in de loonkloof en ongelijkheid op de werkvloer, legt uit hoe je zo’n gesprek aanpakt.
“Als je een onderhandeling goed aanpakt, kan het je relatie – op werk of thuis – juist verbeteren”, vertelt Van Gool in gesprek met LINDA.
“Gelijk loon voor dezelfde baan is al vijftig jaar een mensenrecht. Dat betekent dat je werkgever wettelijk verplicht is om je eerlijk te belonen”, legt Van Gool uit. Toch krijgen vrouwen nog altijd minder betaald voor hetzelfde werk – ongeacht de branche. Uit cijfers van het CBS blijkt dat vrouwen 10,5 procent minder per uur verdienen dan mannen. “Soms is dit verschil nog veel groter.”
Vrouwen beginnen een salarisonderhandeling dus al met een achterstand. Die heeft niets met hun kwaliteiten te maken, maar alles met hardnekkige patriarchale systemen. “Uit onderzoek blijkt dat vrouwen net zo vaak om salarisverhoging vragen als mannen, maar minder kans hebben om het te krijgen”, aldus Van Gool. Ze legt uit dat vrouwen vaker worden beoordeeld op hun prestaties uit het verleden, terwijl bij mannen eerder naar hun potentie wordt gekeken.
Sophie van Gool. Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Foto: Lilian van Rooij.
Zo’n gesprek kan behoorlijk spannend zijn. “Veel mensen zien een onderhandeling als conflict: ze zijn bang om ruzie te krijgen of om de relatie te beschadigen. Anderen zijn juist weer bang om gierig of ontevreden over te komen als ze om meer salaris vragen”, legt Van Gool uit. “Maar als je een onderhandeling goed aanpakt, kan het je relatie – op werk of thuis – juist verbeteren. Als je goed voorbereid bent, kom je professioneel over. Je laat zien dat je jezelf én je werkgever serieus neemt.”
Volgens Van Gool begint alles bij het gesprek aangaan: wie niet waagt, wie niet wint. Maar hoe doe je dat dan? Daar heeft ze gelukkig ook de nodige tips voor.
Een goede voorbereiding is essentieel. “Vraag vrienden en familie wat zij verdienen. Doe dit ook bij mensen met meer ervaring, of waarvan je vermoedt dat ze meer verdienen dan jij – en vraag het juist ook aan mannen.”
Tegelijkertijd weet Van Gool dat dit in de praktijk lastig is. Veel mensen praten niet graag over hun salaris en houden het liever privé. “Er hangt veel schaamte rondom geld. Wie weinig verdient, schaamt zich vaak, want dat kan – onterecht – de indruk geven dat je werk weinig waard is: ‘Werk jij zó veel voor zó weinig?’ Ook iemand die veel verdient kan zich ongemakkelijk voelen: ‘Waarom krijg je zo veel, voor werk dat niet zo moeilijk of belangrijk is?’
Bovendien kunnen grote inkomensverschillen tussen vrienden of partners ongemakkelijke situaties veroorzaken. Denk aan dure etentjes, vakanties of gezamenlijke cadeaus die voor de een vanzelfsprekend zijn, maar voor de ander een rib uit het lijf kosten.”
Financiële ongelijkheid binnen een vriendschap: 'Je wordt al snel zielig gevonden'
Ook online kun je je goed oriënteren. “Kijk naar vacatures en op platforms als Glassdoor en LinkedIn.” Van Gool waarschuwt dat niet alles even betrouwbaar is: “Wees kritisch op tools zoals ChatGPT. Helaas heeft ook AI last van vooroordelen en adviseert de chatbot lagere salarissen aan vrouwen.”
Van Gool adviseert vervolgens om zo hoog mogelijk in te zetten, hoe ongemakkelijk dat ook voelt. “Dan heb ik het over een bedrag dat je bijna niet durft uit te spreken, maar wél kunt onderbouwen.” Dat hoeft niet alleen over geld te gaan. “Het kan ook gaan over thuiswerken, flexibiliteit of de invulling van je functie. Een belangrijke vuistregel: als de ander meteen akkoord gaat, heb je te laag ingezet.”
Sterke argumenten zijn daarbij essentieel. “Waar jij het geld aan wil uitgeven, interesseert je werkgever niet. Praat dus over je kwaliteiten, prestaties en je bijdrage aan het bedrijf. Denk aan tevreden klanten of aan harde cijfers die je argumenten kracht bijzetten.”
“Tot slot: geef niet te snel op.” Van Gool ziet dat veel vrouwen na één keer ‘nee’ afhaken. “De angst voor afwijzing is de belangrijkste reden om het gesprek niet aan te gaan, maar als je onderhandelt moet je niet bang zijn voor de ‘nee’. Die hoort er juist bij. Sterker nog: als je geen ‘nee’ krijgt, heb je waarschijnlijk te weinig gevraagd. Draai het dus om en zorg dat je zo hoog inzet dat je eerst een afwijzing krijgt. Daarna begint de onderhandeling pas echt.”
Ze vervolgt: “Een peuter laat zich ook niet afwimpelen met een simpele ‘nee’. Laat de volgende keer je innerlijke peuter naar boven komen. Een eerlijk salaris is geen gunst. Het is een recht.”
De hele maand april staat LINDA.nl in het teken van geld. Onder de noemer ‘fix je financiën’ delen we praktische handvatten om je eigen bonen te doppen. Lees alle artikelen hier.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Sophie van Gool: 'Als vrouwen kinderen krijgen betalen ze de babyboete: hun inkomen daalt met zo'n 35 procent'
