In Zoals het komt: 100 dagen in de gehandicaptenzorg loopt Nicolaas Veul stage op een zorgpark voor mensen met een ernstige verstandelijke beperking. Daar ontdekt hij hoe belangrijk kleine gebaren zijn, maar ook hoe ingewikkeld het is om iemand te begrijpen die zich nauwelijks met woorden kan uitdrukken.
In de tweede aflevering maken vooral de verhalen van de bewoners en hun ouders diepe indruk.
Na eerdere stages in het onderwijs, de geestelijke gezondheidszorg en de jeugdzorg dompelt documentairemaker Nicolaas Veul zich onder in een nieuwe, voor hem onbekende wereld. Honderd dagen lang werkt hij als begeleider op een zorgpark in Apeldoorn, waar mensen wonen die hun hele leven intensieve zorg nodig hebben.
In de tweede aflevering ontdekt Nicolaas dat de dagelijkse routine er heilig is. Opstaan, koffie drinken, tandenpoetsen: alles gebeurt op vaste momenten. Die voorspelbaarheid geeft de bewoners een veilig gevoel. Maar hoe bouw je een band op met iemand die niet of nauwelijks kan vertellen wat er in hem omgaat?
Nicolaas Veul begint in '100 dagen gehandicaptenzorg' aan misschien wel zijn zwaarste stage ooit: 'Mijn hoofd zegt: weg'
Bij bewoner Kees, die zowel doof als blind is en een verstandelijke beperking heeft, blijkt dit een grote uitdaging te zijn. De begeleiders beschikken over verschillende manieren om met hem te communiceren, maar zijn binnenwereld blijft voor Nicolaas grotendeels een mysterie. “Er was geen routekaart om contact te leggen. En op taal kon ik hier niet terugvallen”, vertelt Veul in de aflevering.
Ook het verhaal van Tobias raakt hem. Zijn moeder Anne-Marieke merkte toen haar zoon klein was al dat hij veel stiller was dan zijn broer. “Het lukt hem niet om er zinnetjes van te maken”, vertelt ze. Uit onderzoek bleek dat Tobias een unieke genafwijking heeft, die op dat moment nog nooit bij iemand anders was vastgesteld. Daardoor bleef het zoeken naar de juiste behandeling.
Die zoektocht verliep niet zonder problemen. Volgens zijn ouders ging er op een crisisafdeling veel mis met de medicatie van hun zoon. Ze vertellen dat zijn situatie daardoor verslechterde en dat bepaalde medicijnen zijn bewegingsstoornis verergerden.
De ouders verdiepten zich vervolgens zelf uitgebreid in zijn medische dossier, om betrokken te blijven bij de beslissingen over zijn behandeling. Tijdens een overleg met de zorgverleners van hun zoon blijkt hoe voorzichtig iedere verandering moet worden aangepakt. Wanneer een bepaald medicijn ter sprake komt, vertelt een van de begeleiders over een eerdere heftige reactie van Tobias. “Dus het moet heel voorzichtig en heel langzaam.”
Vivian (33): ‘Ik slik medicatie die me kunstmatig in de overgang brengt’
Niet alleen de medische zorg vraagt om de nodige aandacht. Ook de dagelijkse omgang met de bewoners blijkt een vak apart. Wanneer Nicolaas Tobias zijn medicatie geeft, probeert hij hem zo goed mogelijk te helpen. Hij biedt hem water aan, stelt vragen en blijft tegen hem praten. Een ervaren begeleider wijst hem erop dat hij daarmee onbedoeld te veel van Tobias vraagt. Veul vindt het lastig. “Het is gewoon moeilijk als je niet communiceert.”
De begeleider legt uit dat hij daardoor zelf gaat invullen wat Tobias nodig heeft. Terwijl die op dat moment misschien vooral met rust gelaten wil worden. Een belangrijke les voor Nicolaas: “Goede zorg betekent soms juist dat je even niets doet”, merkt hij op.
Nicolaas maakt ook kennis met Jelle, die beide ouders heeft verloren. Hoewel Jelle de dood volgens Nicolaas niet helemaal kan begrijpen, houdt het verlies hem wel bezig. “Papa is ziek”, zegt hij op een gegeven moment. Even later zegt hij: “Papa dood.” Jelle heeft gelukkig zijn stiefmoeder Gerda nog. Zij stuurt hem iedere week, precies op dezelfde dag, een kaartje. “Jelle leefde van brief naar brief”, vertelt Nicolaas in de voice-over.
De bijzondere ontmoetingen laten de documentairemaker niet onberoerd. Tijdens zijn stage merkt hij dat het soms moeilijk is om niet vooruit te denken over alles wat er met de bewoners kan gebeuren. “Ik probeer wel echt veel te voelen. Dat doe ik wel van nature, geloof ik. Maar ik voel dan ook altijd wel meteen heel veel”, vertelt hij. “Eigenlijk denk ik dat ik misschien veel meer bezig ben met het noodlot dan met de dag.”
Zoals het komt: 100 dagen in de gehandicaptenzorg is iedere woensdag om 20.25 uur te zien bij de VPRO op NPO 3, en is volledig te streamen via NPO Start.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Nicolaas Veul schrikt van woonsituatie in '100 dagen in de vergeten wijk': 'Gezin slaapt op de bank'
