Honderd dagen voor de klas, in de psychiatrie en in de jeugdzorg deed-ie al. Maar voor zijn nieuwe serie stapt Nicolaas Veul een wereld binnen die zelfs voor hem compleet onbekend is: de zeer intensieve gehandicaptenzorg.
In Zoals het komt: 100 dagen in de gehandicaptenzorg loopt documentairemaker Nicolaas Veul stage op een zorgpark voor mensen met een ernstige verstandelijke beperking en moeilijk verstaanbaar gedrag.
In de eerste aflevering maakt Nicolaas Veul kennis met de bewoners. Op het zorgterrein wonen mensen die hun leven lang zeer intensieve zorg nodig hebben. De VIC-woning (Very Intensive Care) waar Nicolaas terechtkomt, is voor hem een totaal onbekende wereld.
Sommige bewoners zoeken contact, anderen hebben juist rust nodig. Nicolaas moet leren dat hij niet zomaar op iemand kan afstappen, maar per bewoner moet ontdekken wat wel en niet werkt. “Hier leeft iedereen in zijn eigen wereld”, legt een begeleider hem uit.
Hoe intensief de zorg is, wordt al snel duidelijk. In de woning werken vier begeleiders per drie cliënten. Kamers zijn aangepast om bewoners tegen zelfbeschadiging te beschermen en sommige deuren zijn extra stevig.
Nicolaas weet in het begin dan ook niet altijd hoe hij situaties moet lezen. Is bepaald gedrag speels of dreigend? Moet hij toenadering zoeken of juist afstand houden? “Hoe werkt dit? Is dit dreigend? Is dit leuk? Is dit spelen?”, vraagt hij zich hardop af. Zijn begeleider geeft hem een belangrijk advies: uit zijn hoofd komen. Juist zijn eigen spanning kan voor bewoners een extra prikkel zijn. “Neem jij die rust mee op de woning, dan is het oké”, krijgt hij te horen.
Ook leert Nicolaas wat er kan gebeuren wanneer een bewoner overprikkeld raakt. Bij Jelle moet hij bijvoorbeeld wachten tot Jelle zelf initiatief neemt voor contact. Als de spanning oploopt, kan hij gaan schreeuwen, slaan, schoppen of bijten. Dat kan volgens een begeleider razendsnel gebeuren: “Van nul naar honderd.”
Nicolaas krijgt daarom niet alleen uitleg, maar ook training. Hij leert hoe medewerkers iemand in een gevaarlijke situatie veilig kunnen vasthouden en krijgt een portofoon waarmee hij alarm kan slaan. Een begeleider vertelt hem dat hij zelf tijdens het werk ooit een klap en een kopstoot heeft gekregen.
Dat zorgt voor een ingewikkelde tegenstelling. De bewoners hebben volwassen lichamen, maar kunnen emotioneel op een veel jonger ontwikkelingsniveau functioneren. Bij Thomas kan dat niveau volgens zijn begeleider per dag verschillen. Op een moeilijke dag kan hij emotioneel functioneren op het niveau van een kind van ongeveer één jaar. “Tegelijkertijd praat hij, loopt hij rond en kan hij op het eerste gezicht veel zelfstandiger overkomen. Juist daardoor is het makkelijk om hem te overschatten.”
Die tegenstelling blijft bij Nicolaas hangen. Over een andere bewoner vat hij zijn verwarring treffend samen: “Een dikke stalen deur en een kinderlijke glimlach. Hoe moest ik die twee met elkaar rijmen?”
Zoals het komt: 100 dagen in de gehandicaptenzorg is elke woensdag rond 20.20 uur te zien bij de VPRO op NPO 3 en NPO Start.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Nicolaas Veul schrikt van woonsituatie in '100 dagen in de vergeten wijk': 'Gezin slaapt op de bank'
