Jen Hatmaker (52) weet dat haar huwelijk over is wanneer ze ’s nachts wakker wordt en haar man in bed hoort fluisteren tegen zijn minnares. Vervolgens staat ze voor het eerst in haar volwassen leven op eigen benen.
“Het patriarchaat, vrouwenhaat, genderongelijkheid, purity culture … Daar ben ik, en vele vrouwen zullen dat herkennen, mee opgegroeid”, vertelt ze in gesprek met LINDA. “Pas halverwege mijn leven dacht ik: wat is dit voor rommel?
Op 11 juli 2020 wordt Jen Hatmaker om half drie ’s nachts wakker in haar huis in Austin, Texas. Naast haar ligt de man waar ze al 26 jaar mee getrouwd is en vijf kinderen heeft. In het donker fluistert hij: ‘I just can’t quit you.‘ Die woorden zijn gericht tot zijn minnares, en zullen het einde van hun huwelijk betekenen. Zodra hij in slaap valt, kruipt Hatmaker achter zijn computer en wordt ze geconfronteerd met de omvang van zijn ontrouw. Als ze hem ’s ochtends wakker maakt, eist ze de waarheid. Nadat hij weigert te antwoorden, stuurt ze hem het huis uit: later blijkt voorgoed. Pas als ze haar moeder ziet, stort ze in.
Met deze dramatische scène opent Hatmaker haar memoires Awake, waarin ze laat zien hoe ze zichzelf na haar huwelijk opnieuw uitvond. Dat tweede leven was eigenlijk al in de jaren voor de scheiding begonnen. Hatmaker groeide op in een conservatief evangelisch huishouden, trouwde op haar negentiende en stichtte uiteindelijk met haar man hun eigen geloofsgemeenschap in Austin.
Naast een fulltimebaan ondersteunde ze haar man in zijn werk als predikant en groeide ze zelf ook uit tot een prominente leider in de evangelische gemeenschap. Door de jaren heen veranderden haar denkbeelden en sprak ze zich uit tegen Donald Trump en racisme binnen de kerk. Ook schaarde ze zich achter de lhbtiq+-gemeenschap, het homohuwelijk en het recht op abortus. Die meningen zorgden ervoor dat een deel van haar geloofsgemeenschap zich tegen haar keerde, en dat ze een nieuw publiek moest zoeken. Dat is gelukt.
Twan Huys wandelde 555 kilometer met zoon: 'Meer van hem opgestoken dan andersom'
Inmiddels runt Hatmaker haar eigen imperium: ze is bestsellerauteur, spreker en host van de populaire podcast For The Love With Jen Hatmaker. Dat ligt in de christelijke traditie waarin ze is opgegroeid niet voor de hand: de Southern Baptist Church, een evangelische, conservatieve stroming in de Verenigde Staten. “Mannen waren de leiders, de jongens werden voorgetrokken. Niemand zei het, maar je voelde het wel”, vertelt ze in gesprek met LINDA.
Voor vrouwen is daar slechts een ondersteunende rol weggelegd. “Lang had ik nog nooit een vrouw met spirituele autoriteit gezien: ze mochten niet preken of lesgeven aan mannen. Vrouwen hadden slechts ondersteunende functies: ze runden de keuken en de crèche. Ik had geen idee dat het anders kon, dus handhaafde ik datzelfde interne limiet waar ik niet bewust voor gekozen had.”
Ook purity culture is van invloed op Hatmakers ontwikkeling, oftewel: strikte rolpatronen, een bescheiden voorkomen en geen seks voor het huwelijk. Vooral bij dat laatste komt veel schaamte en angst kijken. “Dus trouwde ik op mijn negentiende met de eerste jongen die ik tegenkwam, want wat moest ik anders? Mijn normale seksuele verlangens konden me alleen maar naar de verdoemenis leiden, en dan zou ik alles verliezen: bovenal de liefde van God.”
Hatmaker studeert op dat moment nog, en haar ouders vinden hen eigenlijk nog te jong. Toch zet ze door, overtuigd dat ze doet wat ze hoort te doen. “Niemand heeft me gedwongen, ik was medeplichtig. Ik koos ervoor dat mijn man aan het hoofd zou staan van onze familie. Ik was zijn assistent, hij de leider, degene die de beslissingen maakt.”
Wanneer ze halverwege de 20 is, begint het te schuren. Hatmaker beseft al wel dat een ondergeschikte rol haar niet past, maar weet nog niet hoe ze deze moet ontworstelen. “Ik voelde weerstand tegen de ideeën waarmee ik was opgegroeid, maar had nog niet de woorden om het te omschrijven. Ik had alle juiste dingen gedaan: ik was jong getrouwd, met een predikant. Op mijn 28e had ik drie kinderen. En toch voelde ik dat ik nog andere ambities en dromen had, en die ben ik gaan verkennen toen ik in de dertig en de veertig was. Ik hield ervan moeder te zijn, iemands vrouw en zelfs om samen te werken voor de geloofsgemeenschap. Maar ik wilde ook meer, waaronder zeggenschap.”
Haar zoektocht leidt ertoe dat ze ook de andere standpunten van haar subcultuur gaat onderzoeken en bevragen. Dat begint wanneer ze een mega church verruilen voor hun eigen kleine geloofsgemeenschap in Austin. “Hier stond ik voor het eerst echt in contact met de rafelranden van de stad, waaronder de dakloze gemeenschap. En daar zag ik het onrecht, de economische ongelijkheid, mensen met mentale problemen die geen hulp kregen … Vervolgens kom je al snel bij andere gemarginaliseerde groepen terecht, en zoveel was gelinkt aan onrechtvaardige systemen van wetten: aan witte suprematie en het nooit aflatende racisme waar dit land op gebouwd is.”
Uiteindelijk komt ze zo ook uit bij de lhbtiq+-gemeenschap. In 2016 spreekt ze zich publiekelijk uit voor de volledige inclusie van queer mensen in de kerk, en voor het homohuwelijk. Op dat moment is Hatmaker een populaire spreker en auteur in de evangelische gemeenschap, en dit standpunt wordt haar niet in dank afgenomen. “Mocht je het je afvragen: dit blijkt dus dé manier om gecanceld te worden. Toen ik opstond en zei: ‘mijn theologie is veranderd, ik sta naast mijn queer vrienden, familieleden en buren’, was mijn carrière over.”
Dat kwam niet als een verrassing, zegt ze nu. “Ik wist dat ik moest kiezen tussen mijn integriteit of mijn carrière, maar ik kon mezelf niet langer in de spiegel aankijken.” Het schuldgevoel dat ze lang tegenovergestelde ideeën heeft aangehangen en verspreid, blijft. “Overal waar ik kom, heb ik nog steeds iets goed te maken. In alle zalen waar ik spreek, bied ik voordat ik begin dus altijd mijn excuses aan. De ideeën waar we mee opgroeien zijn zo bepalend en het kost tijd om je daarvan los te maken. Daar heb ik spijt van. In de tweede helft van mijn leven hoop ik altijd open te blijven staan voor andere meningen.”
Schrijver Amanda Romare ging op talloze dates en werd keer op keer afgewezen: 'Ik wil eerlijk zijn over wat dat met je doet'
Als Hatmaker op 11 juli 2020 ontdekt dat haar man vreemdgaat, is haar huwelijk vrijwel meteen over. “26 jaar lang hebben we tegen elkaar gezegd: er kunnen ons veel slechte dingen gebeuren, maar ontrouw is er daar niet één van. Ik dacht dat we te veel van elkaar hielden. Ik weet nog dat ik het na die ontdekking, toen ik in ’s nachts achter zijn laptop zat en alles naar bovenkwam, niet kon geloven. Het was alsof ik naar het verhaal van een ander keek. Ik kon niet eens huilen. Een jaar lang was ik volledig verlamd en getraumatiseerd.”
Op haar 47e staat Hatmaker voor het eerst op haar eigen benen. Dat is confronterend: ze beseft bijvoorbeeld dat ze niets over haar financiën weet. Door de schaamte heen verandert de breuk haar leven ten goede. “Ineens was ik de baas over mijn geld, keuzes en toekomst, en moest ik alleen mijn kinderen opvoeden. Inmiddels ben ik er dankbaar voor: scheiden is het ergste en beste wat me ooit is overkomen. Ik ben nu onafhankelijk, en weet dat ik alles wat ik heb zelf heb opgebouwd. Daar ben ik trots op, maar ik voel me vooral ook veiliger. Ik weet nu dat ik op mezelf kan vertrouwen: met geld, mijn kinderen … Daardoor besef ik hoe onzeker en onveilig ik me eerder voelde.”
Hatmaker noemt Awake liever een boek over ‘midlife reinvention‘ dan een scheiding. “De scheiding is het kleine verhaal, maar het grote verhaal gaat over de systemen en structuren die me gevormd hebben. Ik dacht dat het leven dat ik gebouwd had onverwoestbaar was, en toch werd het in één klap omver geblazen. Dat dwong me om te kijken naar het fundament waar het op gebouwd was. Het patriarchaat, vrouwenhaat, genderongelijkheid, purity culture … Daar ben ik, en vele vrouwen zullen dat herkennen, mee opgegroeid. Pas halverwege mijn leven, dacht ik: wat is dit voor rommel? Wat als deze ideeën zijn ingezet om mij te controleren, en hoe kan ik dat omdraaien?”
Micky Hoogendijk: 'Ik heb 'ja' gezegd tegen wilde mannen, tegen Japan, Amerika... Een waanzinnig leven gehad'
Wanneer christelijke media lucht krijgen van de breuk wordt het breed uitgemeten in de pers voordat Hatmaker het nieuws met haar hele familie heeft gedeeld. Hatmaker, die door haar steun aan de lhbtiq+-gemeenschap al onder vuur lag, krijgt de schuld. “In een religieuze context werd het geframed als een straf. ‘Wat heeft ze gedaan?’ Ik wist dat dat zou gebeuren, omdat een deel van de gemeenschap nog boos op me was omdat ik gebroken had met hun idealen. Voor hen was dit de perfecte gelegenheid om te zeggen: ‘Kijk, we wisten dat ze een rotte appel was.’ Al wist niemand wat er écht was gebeurd.”
Dit alles speelt zich af tijdens de pandemie, als er geen kerkdiensten gehouden worden. “Ik ben een aantal keer terug geweest, online en in real life. Inmiddels ga ik niet meer. Niet om een statement te maken, maar omdat ik me telkens angstig en kwetsbaar voelde. Alles in mijn lijf vertelde me dat dit geen gezonde en veilige omgeving voor me was. Ik weet niet of ik ooit terugkeer, misschien komt er een tijd dat ik mijn geloof weer op die manier wil beleven. Mijn connectie met God blijft sterk, maar het is wel anders: zachter. Ik las ooit een interview met dr. Dallas Willard, een bekende theoloog. Hij zei toen dat hij Jezus zou omschrijven als ‘relaxed’. Destijds dacht ik: wat? Mijn God was gespannen, gemeen en nogal eng. Maar inmiddels kan ik hetzelfde zeggen.”
Sinds vier jaar is er een nieuwe man in Hatmakers leven. Die liefde is in alle opzichten anders dan haar eerste, zegt ze. “De liefde vinden op je 47e in plaats van als 19-jarige bruid, maakt een wereld van verschil. Ik ben nu een compleet andere versie van mezelf en we voelen op onze leeftijd niet de druk om een gezin te stichten en carrières op te bouwen. We leven de levens die we al hebben opgebouwd, kunnen onszelf zijn. Het is makkelijk, leuk, volwassen en veilig. Ik had nooit verwacht dat ik dat ooit nog over een relatie zou zeggen.”
‘Awake’ van Jen Hatmaker is nu verkrijgbaar.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Tijd voor verzet tegen schoonheidsnormen, vindt Tatjana Almuli: 'Industrieën verdienen miljarden aan onze onzekerheid'
