Het verhaal van Micky Hoogendijk (55) is al vaak door anderen verteld, in haar boek Loslaten blikt ze zelf terug op een intens leven. “Ik wist dat ik moest aankijken wat er in het verleden gebeurd was, anders kon ik niet verder.”
“Hoe langer je het bij je draagt zonder iets te doen, hoe vermoeiender het wordt en hoe meer pijn je in je rug krijgt”, zegt ze in gesprek met LINDA.
Micky Hoogendijk is een gevierd fotografe en beeldhouwster, en exposeerde onder andere in Londen, Venetië en Los Angeles. Haar werken verkoopt ze wereldwijd. Tegelijkertijd zal een deel van Nederland haar met name kennen van haar rol in Goede Tijden, Slechte Tijden, ‘de roddelbladen’ en de aanslag die in 1994 werd gepleegd op haar en haar ex-man Rob Scholte. Dat weet ze maar al te goed, schrijft ze aan het begin van haar boek Loslaten. Maar waar eerder anderen woorden gaven aan haar levensverhaal, doet ze dat nu zelf.
De afgelopen decennia woonde de kunstenares in Japan, Brussel, Tenerife, Los Angeles, Austin en Brabant, maar nu is ze terug in haar geboorteplaats Amsterdam. Haar stadsvilla is een groene oase op loopafstand van het Vondelpark, waarin ze wordt omringd door haar eigen kunst. In de tuin staan beelden, aan de muur hangt fotografie. Tijdens het interview lijkt de serene, jonge vrouw die op ons neerkijkt uit de zeventiende eeuw te zijn gestapt – op haar neusring na, dan.
De camera waarmee het allemaal begon, kreeg Micky van haar moeder Gine. “Mijn moeder maakte iedere achtste van de maand een foto van mij, dus dat waren uiteindelijk duizenden foto’s”, vertelt ze. “Kreeg je weer zo’n HEMA-envelop met nabestellingen.” Als ze na het overlijden van haar moeder in 2009 met haar ex naar Austin vertrekt, gaat ze dagelijks met Gine’s camera de straat op. “Ik zei dan misschien niet: ‘Moeders, we gaan een foto maken’, maar iedere cel in mijn lichaam voelde dat wel zo. Er zat liefde in dat object.” Binnen twee jaar wordt ze ontdekt, en wordt die liefde een succesvolle carrière.
Micky Hoogendijk: ‘Mijn vrienden zullen me niet zomaar de hemel in prijzen’
Het is vaak de nieuwsgierigheid die haar tot nieuwe projecten brengt, schrijft ze in haar boek. Hoe werkt dit, en zou ik het kunnen? Dat geldt voor de fotografie, een rol in een soap maar ook voor het schrijven van Loslaten. Ze begint de eerste hoofdstukken in Los Angeles, aan de beroemde Mulholland Drive.
“De eerste pagina’s rolden eruit, al vond ik het heel zwaar. Tot ik het aan iemand liet lezen, die zei: ‘Ik lees niet wat je voelt.’ Eerst dacht ik, ja maar het staat er toch? Mijn les was toen dat ik echt terug moest gaan naar het gevoel om het goed te kunnen opschrijven. Daardoor besefte ik ook dat dingen had weggedrukt, niet expres, maar onbewust. In Nederland zag ik vervolgens ineens voor me hoe een vrouw bij de Jumbo me dan zou vragen naar alles wat er vroeger is gebeurd. Toen dacht ik: never nooit dat ik dit ga doen.”
Tot de pijn in haar rug vijf jaar later steeds ondraaglijker wordt. Tijdens een retraite op het Thaise eiland Koh Samui beseft ze dat het trauma dat ze met zich meedraagt zich daar genesteld heeft. Er zit niets anders op: ze moet met al die pijn aan de slag. Het opschrijven is daar onderdeel van. “Ik wist dat ik moest aankijken wat er in het verleden gebeurd was, anders kon ik niet verder.”
Micky werd geboren als Mirjam, in Amsterdam. Haar moeder werd zwanger van een donor en nadat haar partner hen verliet, waren ze jarenlang met z’n tweeën. Mirjam is een dromer, een zelfverzekerd buitenbeentje dat overtuigd is dat ze later beroemd zal worden. “Ik wil iets met mezelf doen”, zei ze ooit tegen haar juf. Op haar zevende verhuizen ze naar de Achterhoek, waar Gine Mirjams toekomstige stiefvader leert kennen. Voor het jonge meisje dat altijd een vader heeft gewild, lijkt hun nieuwe gezin een positieve verandering. Tot op haar achtste het misbruik begint. Als ze haar moeder er uiteindelijk over vertelt, wordt de relatie verbroken, maar later komen ze weer bij elkaar.
Afgelopen zomer is Micky met een vriendin in Alicante om aan haar boek te werken. ‘Je wordt steeds zo bozig als ik je vraag naar je gevoelens over het misbruik’, zegt zij tijdens die reis. ‘Je moet het allemaal opschrijven.’ Die nacht droomt Micky dat ze haar petekind beschermt tegen misbruik, waardoor ze voor het eerst echt erkent waar haar eigen gevoel van onveiligheid vandaan komt. Zij is immers als achtjarige niet beschermd door de volwassenen om haar heen.
Micky gebaart om zich heen. “Ik heb dit allemaal neergezet om me veilig te voelen, maar het blijft lastig. Er zit onrust in mij, die minder is geworden toen ik besefte dat ik mijn leven in eigen handen moest nemen. Er is nu een basis in mij waar niemand aan kan komen, en dat is mijn werk. Dat klinkt negatief, maar ik bedoel het positief. Mijn werk is niet alleen wat ik doe, het is wie ik ben.”
In interviews wordt vaak gevraagd naar wat er is gebeurd, zegt ze. “Ik vind het zelf belangrijker wat je ermee kunt doen. Alle sessies, al die shit die ik heb doorstaan, dat werk. Als we dat niet durven te doen, blijven we allemaal mensen die vastzitten. Ik heb dan rugpijn, maar vrienden van me hebben ook rare pijntjes waarvan ik denk: misschien moet je eens kijken wat daar zit. Ik ben ervan overtuigd dat dat met elkaar verbonden is, daar is niets zweverigs aan.”
Tijd voor verzet tegen schoonheidsnormen, vindt Tatjana Almuli: 'Industrieën verdienen miljarden aan onze onzekerheid'
Na de dood van haar stiefvader besluit ze dat het klaar is met die ‘lieve, zachte Mirjam’. Ze doopt zichzelf om tot Micky en weet: het leven van mijn moeder wil ik niet. ‘Bij [Mirjam] zat te veel pijn, en Micky was sterk, die zou niet meer over zich heen laten lopen’, schrijft ze. “Micky was heel belangrijk”, voegt ze daar nu aan toe. “Zij heeft me zelfstandig gemaakt, ervoor gezorgd dat ik het durf en doe. Op mijn zestiende woonde ik op kamers, ik heb altijd mijn eigen bedrijven en altijd mijn eigen geld gehad. Ik heb ‘ja’ gezegd tegen wilde mannen, tegen Japan, tegen Amerika… Ik heb een waanzinnig leven gehad.”
Dat begint als ze op haar achttiende terug verhuist naar Amsterdam en daar kunstenaar Rob Scholte leert kennen. Hij is twaalf jaar ouder, maar ze wordt halsoverkop verliefd. Micky sluit zich aan bij een onstuimig kunstenaarsbestaan dat nooit saai is, volgt hem naar Japan voor zijn exposities en speelt een belangrijke rol in zijn bedrijf. Hun leven is wild, maar dat is wat ze wil. “Door wat ik had meegemaakt, kon ik dat aan en begreep ik Rob goed.”
Presentator Gert-Jan Dröge filmde destijds hun huwelijk in de Roxy, een legendarische nachtclub in Amsterdam. “Ik zag die video laatst terug. Hij vroeg ons wat we van het leven wilden, en toen zei ik: ‘Wij willen groots en meeslepend leven.’ Nu zie ik een gup zitten, maar ja: dat wilde ik wel.”
Dat grootse leven komt er, maar ook veel tragiek. Als Micky 23 is, eindigt een zwangerschap in immens verdriet. Haar zoon Pepijn overlijdt vlak voor de bevalling. Wanneer zij en Rob op een jaar later in Amsterdam in de auto stappen, volgt een explosie. Ze is op dat moment weer zwanger en krijgt een miskraam, haar man verliest zijn onderbenen. De daders zijn nooit gepakt, de redenen nooit achterhaald.
Terwijl Rob in het ziekenhuis ligt, komt alle verantwoordelijkheid bij haar te liggen. Ze is dan 24. “De dag na de aanslag wilde zijn vader dat ik alles zou overdragen, maar ik dacht meteen: nee. Ik bepaal wat er met mijn man gebeurt.”
Na drie dagen wordt hun bewaking stopgezet. Al snel blijkt dat de pers geen grenzen kent in hun jacht op een scoop, ook niet in het ziekenhuis. “Je moet je voorstellen: een fotograaf van de Privé loopt ineens de kamer binnen terwijl mijn man daar met open wonden ligt. Nou, ik ben niet vaak boos, maar toen wel. Hoe haal je het in je hoofd? Het is logisch dat kranten hierover schrijven, maar ze hielden geen rekening met onze paniek, Robs gevoel van totale onveiligheid. Ik heb toen een portier van de Roxy gebeld en gevraagd: ‘Wil jij voor de deur zitten?’ Het was absurd, nu zou dat niet meer zo gebeuren.”
In die jaren heeft ze naar eigen zeggen “geen tijd” om verdrietig te zijn of stil te staan bij wat er gebeurt. “Na het verlies van mijn zoon was mijn oplossing: ik ga hard werken en hem heel trots maken. Een schattige gedachte. En na de aanslag kwam mijn man er veel gehavender uit dan ik: hij had me nodig, dus was ik er. De boosheid dat we zijn opgeblazen, die mag er nog weleens uit.
Onder die woede zit namelijk verdriet, en daar kun je pas bij als je eerst bij die woede kan. Dat blijft moeilijk omdat ik niet weet op wie ik het moet richten: ik loop al 33 jaar rond zonder antwoorden. Ik zeg altijd: als iemand mij op straat ooit nog iets probeert te flikken, dan komt het er in één keer allemaal uit.”
Binnenkijken bij Micky Hoogendijk: 'Naast de koelkast hangen barbies in een vogelkooi'
Haar huwelijk houdt geen stand, en op haar 26ste moet Micky voor het eerst uitvinden wat ze zelf wil. Zoals altijd besluit ze haar nieuwsgierigheid te volgen. Deze keer brengt die haar bij de rol van Cleo de Wolf in Goede Tijden, Slechte Tijden: een gecompliceerde, behoorlijk manipulatieve vrouw. “Omdat ik jaren in het buitenland had gewoond, wist ik niet eens wat GTST was. Maar wat een lol heb ik gehad, twee jaar lang. Ik werd ervoor betaald om iets nieuws te leren, en dan had ik ook nog eens de leukste rol. De bitch is tenslotte niet de duivel geworden zonder reden, dus het was mooi om te zien wat er achter haar zat.”
Het acteren dwingt haar om gevoelens te onderzoeken en te doorleven, al zijn deze niet van haarzelf. “Het was precies wat ik nodig had”, beseft ze nu. “En doordat het voor werk was, had ik een goed excuus.” Ter voorbereiding op een scène waarin ze moet huilen, verdiept ze zich in Cleo’s verhaal. Ze blijken beiden geen vader te hebben. “Daardoor ging ik onbewust toch ook over mijn eigen verhaal nadenken. Ik weet nog dat ik in die scène moest huilen zodra er een vork van de tafel viel: dat was mijn cue. En dat lukte, wauw. Hoewel ik de tekst van een ander opzegde, gebeurde er op dat moment ook iets met mij.”
In de twee jaar dat ze ‘de bitch’ speelde, nam ze die ook weleens mee naar huis. “Soms kwam ze goed van pas. Bijvoorbeeld als iemand in de kroeg tegen me zei: ‘Jij bent toch dat meisje van de bom? Hoe was dat dan?’ Nou, dan had ik een kort lontje, en zette ik iemand wel even op zijn plek. Die hardheid was een pantser, ik reageerde zo omdat het pijn deed. Je kent me niet en dan ga je zomaar vragen naar een van de pijnlijkste momenten van mijn leven?”
Mischa Blok over zoektocht naar moeder: 'Steeds weer m'n eigen verhaal herschrijven'
Na haar vertrek bij de soap verhuist ze naar Los Angeles om te acteren. Haar acteerdocent Eric Morris breekt tijdens de eerste groepsles al dwars door al die hardheid heen. “Ik kwam binnen met een stoer verhaal, maar hij liet me tegen ieder persoon in dat lokaal zeggen: ‘I’m a little girl and I need to be loved.’ Hij zei: dit is het verschil tussen stoer doen en kwetsbaarheid. Je zult zien dat het laatste je veel meer gaat brengen.”
Ze neemt zijn advies ter harte. Tijdens haar twee jaar in de VS merkt ze langzaamaan dat ze weer zachter en meer zichzelf wordt. Dat haar Amerika-avontuur niet tot een grote Hollywood-carrière heeft geleid, ziet ze niet als falen. “Het belangrijkste was dat ik daar alleen Micky was. Zonder verleden.”
Als ze terugkeert naar Nederland om voor haar moeder te zorgen, doet ze dat met liefde. Na haar dood vertrekt ze met een camera en haar tweede man Adam Curry weer naar de Verenigde Staten. De liefde voor de man houdt geen stand, maar voor de camera wel. Het verandert haar leven en het wordt het medium waarmee ze haar verhalen en gevoelens omzet in kunst. Via haar boek doet ze dit nu voor het eerst ook in woorden en dat maakt veel in lezers los.
“Thomas Verborgt, de schrijver, was hier laatst. Hij zei: ‘Micky, je stopt het al jaren in beelden, in alles wat je maakt, maar dat is voor mensen toch wat abstracter. In woorden is het ineens dichtbij en herkenbaar – daarom krijg je nu ineens allemaal brieven en berichten van mensen die over zichzelf zijn gaan nadenken.’ Maar om er woorden aan te kunnen geven, moest ik het trauma wel eerst zelf weer kunnen doorvoelen en stoppen met mensen maar te blijven beschermen. Dat doe ik nu niet meer, en dat is heel bevrijdend.”
Het boek schreef ze voor zichzelf. “Het was een mega-onderdeel van het werk dat me te doen stond en dat werk stopt nooit. Wel ben ik dankbaar dat ik op mijn leeftijd nog iets kan bijdragen aan het doorbreken van de schaamte. Wereldwijd krijgen zoveel mensen te maken seksueel misbruik, ik ben daar niet bijzonder in. En toch zullen veel mensen er nooit over praten. Ik wil daar best een voorbeeld in zijn. Hoe langer je het bij je draagt zonder iets te doen, hoe vermoeiender het wordt en hoe meer pijn je in je rug krijgt.”
‘Loslaten’ van Micky Hoogendijk is nu verkrijgbaar.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Lisa Loeb over 'fopfeminisme': 'Nederland noemde zichzelf een gidsland zonder te onderzoeken of het dat ook was'
Marissa Klaver is senior redacteur bij LINDA.nl en schrijft het liefst over boeken, cultuur en alles wat ze (nog) niet begrijpt. Ze woont samen met kat Pepiet en vijfhonderd boeken in Amsterdam. Als ze niet aan lezen is, vind je haar in een restaurant of concertzaal.
