Olcay Gulsen neemt je op LINDA.nl mee in haar wereld. In haar columns schrijft ze openhartig over de maatschappelijke thema’s die haar bezighouden en deelt ze natuurlijk ook verhalen over haar persoonlijke leven.
Als ik op straat loop en een man zie die in zichzelf praat, zie ik soms in een flash weer even mijn vader. Een man die verdwaald is in zijn eigen hoofd. Terwijl wij allemaal druk om hem heen lopen en bezig zijn met onze eigen dagelijkse beslommeringen.
We weten niet wat het verhaal achter deze verwarde persoon is en lopen er vaak ook met een grote boog omheen. Iets wat ik zelf ook regelmatig doe, omdat het toch eng en onvoorspelbaar voelt. Maar bij ieder verward persoon die op straat zwerft breekt mijn hart een beetje.
Olcay Gulsen over haar huwelijk voor de burgerlijke stand: 'Ineens gebeurde er iets wat ik totaal niet had zien aankomen'
Mijn eigen vader had sinds zijn veertiende schizofrenie en een lange geschiedenis van drugs, drank en gokverslaving. Sinds mijn achttiende leefde hij in een ggz-instelling. Hij werd goed verzorgd, was veilig en kreeg de hulp die hij nodig had.
Na vele onrustige jaren zag ik dat hij eindelijk rust had doordat hij dagelijks onder toezicht zijn medicatie kreeg. Hij moest regelmatig testen op drugsgebruik en wist dat als hij positief zou testen hij zijn thuis zou kwijtraken. Terugkijkend waren dat waarschijnlijk zijn gelukkigste jaren. Tot er een wetswijziging kwam en de verzorging voor langdurige zieken opeens werd aangepast. Mijn vader kwam net als vele andere ernstig zieke patiënten op straat te staan. Hij kwam terecht in een daklozenopvang en gleed snel af.
Het idee dat patiënten die kampen met allerlei verschillende psychiatrische problemen alleen een slaapplek nodig hebben is natuurlijk gestoord.
Vooral voor de patiënten die niet alleen ziek, maar ook verslavingsgevoelig zijn is het desastreus. Het dagelijkse ritme en de verzorging waren het enige wat mijn vader op het juiste spoor hield.
Binnen enkele weken was hij ernstig verslaafd aan heroïne en had hij voortdurend hevige psychoses. Als gezin drongen we aan op gepaste zorg, maar die kwam helaas nooit meer.
'Toen kwam dat formulier: welke naam wilt u na uw huwelijk dragen? Tot mijn eigen verbazing aarzelde ik geen moment'
Ruim twee jaar geleden overleed hij. Hij was totaal uitgemergeld en ernstig verslaafd. Zelfs in de laatste dagen van zijn leven was hij zo zwak. Hij was alleen maar met drugs bezig. Zijn plotselinge overplaatsing was een keuze met verwoestende afloop. Soms vraag ik me af hoe zijn leven was gelopen als hij wel de zorg had gekregen die hij zo hard nodig had. In zijn geval was de dood een verlossing. Hoe naar dit ook klinkt.
Wellicht denk je dat mijn vader een uitzondering was, maar dat is niet zo. Nederland veranderde in 2015 de organisatie van langdurige zorg zo ingrijpend dat er duizenden ernstig zieke patiënten op straat kwamen te staan.
Er werd ingezet op meer zelfstandigheid en zorg dichtbij huis. Families zonder enige medische achtergrond werden gevraagd mantelzorger te worden voor hun moeder, vader, broer of zus.
Een onmogelijke vraag die belastend en onrealistisch is. Hoe ga je om met iemand die een psychose heeft als je geen kennis of ervaring hebt?
Nu het langzaam weer kouder wordt zie ik steeds meer schreinende situaties op straat. Natuurlijk is niet iedereen die thuis of dakloos is ook psychiatrisch ziek. En kun je niet een op een de groei van dakloze mensen in Nederland koppelen aan een wetswijziging, maar ik heb van dichtbij meegemaakt wat er kan gebeuren als een kwetsbaar iemand niet de juiste hulp krijgt. Mijn vaders bed verdween in 2015 door een wetswijziging, zijn ziekte niet.
Volgens het CBS waren er begin 2024 zo’n 33.000 mensen tussen de 18 en 65 jaar dakloos. Begin 2022 waren dat er zo’n 26.600. Een enorme stijging van mensen die geen enkele bestaanszekerheid hebben. Soms lijken het gewoon getallen waar we ons niets bij kunnen voorstellen, maar achter ieder getal zit iemand met een verhaal.
De afgelopen jaren heb ik vaak dit soort verhalen gehoord. Samen met mijn zusje Dolshe en een vriendenclub kook ik bij het Stoelenproject in Amsterdam. Een kleine locatie waar ongeveer 60 tot 65 mensen zonder thuis een warme maaltijd en een plek voor de nacht krijgen.
Dan zie je een mix van gasten en bij sommigen denk je: hoe ben jij in hemelsnaam in deze situatie terechtgekomen? Ze zijn sociaal, goed gekleed en lijken kerngezond. Stiekem vul je dan in dat ze wellicht voor dit leven hebben gekozen. Tot je in gesprek gaat en merkt dat ze allemaal een verhaal hebben. Tegelijkertijd besef je dat het bijna iedereen kan overkomen.
Iedereen kan ziek of depressief worden. Of een zakelijke tegenvaller krijgen waar je niet meer bovenop komt. Door mijn vrijwilligerswerk heb ik geleerd minder te oordelen en meer te luisteren naar mensen.
'De strafzaak van Lindsay Clancy is een waarschuwing: als een moeder zegt dat het niet goed gaat, luister dan'
Afgelopen week waren Dolshe en ik weer bij het Stoelenproject en het is er gek genoeg altijd fijn en gezellig. We doen eerst samen boodschappen en terwijl we daarna druk hakken, snijden en roeren kletsen we gezellig bij. Eigenlijk wat je altijd doet als je aan het kokkerellen bent. Dit geeft alleen extra voldoening omdat je het voor iemand doet die het hard nodig heeft.
Mocht je ook willen koken voor dak en thuislozen check dan online waar dat mogelijk is in je eigen omgeving. Door heel Nederland zijn dit soort initiatieven en een warme maaltijd is zo hard nodig. Uiteraard is het geen vervanging voor goede medische zorg of verdwenen zorgplekken. Wel geeft het mensen voor een nacht een volle maag en een dak boven hun hoofd.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Ik wil dat we allemaal rood dragen, omdat we het vrouwenhart net zo serieus moeten nemen als het mannenhart'
