Slachtoffers vertellen: zo kun je als omstander helpen bij vermoedens van partnergeweld

Slachtoffers partnercontrole

Wie in een onveilige relatie zit, heeft te maken met structurele controle of druk vanuit de andere partner. Dit staat bekend als dwingende partnercontrole. Omdat jarenlang Femicide – vrouwenmoord – niet werd erkend als Femicide, start Marieke Liem de Femicide Monitor. Femicide is vrouwenmoord gedreven door misogynie, of vrouwenhaat, en waarbij gender een motief was voor de moord.

Femicide Monitor

Liem is hoogleraar Veiligheid en Interventiestudies en doet onderzoek naar de omstandigheden van elke geregistreerde vrouwenmoord in Nederland. Ze hoopt door onder andere in gesprek te gaan met slachtoffers en nabestaanden van slachtoffers, de patronen rondom vrouwenmoord inzichtelijk te maken.

Hoogleraar Marieke Liem ontwikkelt Femicide Monitor: is femicide echt een van de voorspelbaarste vormen van moord?Lees ook

“Gemiddeld zijn er meer dan dertig incidenten nodig voordat een slachtoffer zelf professionele hulp zoekt”, aldus Liem. “Een bekende kan iemand in een onveilige relatie vaak al eerder helpen. Want de bekende herkent het patroon van dwingende controle vaak eerder dan het slachtoffer zelf.”

Om antwoord te kunnen geven op de vraag hoe je als omstander een slachtoffer kunt helpen, deed Liem onderzoek naar het ingrijpen van omstanders in onveilige relaties. Hiervoor ging ze samen met haar team in gesprek met tientallen slachtoffers. Wat heeft of had hen kunnen helpen?

Uit het slachtofferonderzoek komen vijf tips naar voren:

Ga het gesprek aan

De onderzoeksresultaten laten zien dat het gesprek aangaan een eerste stap kan zijn om een slachtoffer te helpen. Dat kan spannend zijn, breng daarom onder woorden wat je ziet gebeuren. Het benoemen en erkennen van de situatie kan het slachtoffer het gevoel geven ertoe te doen.

Oordeel niet

Uit het onderzoek komt naar voren dat slachtoffers geen behoefte hebben aan een oordeel. Een van de slachtoffers in het onderzoek geeft aan: “Iedereen veroordeelt je. Je man veroordeelt je en de mensen om je heen veroordelen je. Iedereen heeft een mening en je doet het nooit goed. Als iemand je dan niet veroordeelt, is dat gewoon heel fijn.” Het advies is daarom om in gesprek te gaan zonder een oordeel.

Geef praktische steun

Van het aanbieden van een logeerplek tot het lenen van geld: je kunt het slachtoffer helpen door praktische steun aan te bieden. Partnercontrole reikt verder dan je misschien in eerste instantie denkt. Zo is het mogelijk dat de dader de pinuitgaven van het slachtoffer checkt. “Toen ik ondergedoken zat, kon ik mijn eigen pinpas natuurlijk niet gebruiken, omdat hij dan direct kon zien waar ik was”, vertelt een slachtoffer.

Praktische hulp kun je ook bieden door samen de stap te zetten om betrouwbare hulpinstanties zoals Veilig Thuis te contacten. Bij sommige slachtoffers is het vertrouwen in deze instanties laag, uit angst dat zij zich niet gehoord zullen voelen.

Blijf in contact

Door regelmatig contact te zoeken met degene om wie je je zorgen maakt, laat je weten er altijd voor diegene te zijn. Het kan de drempel verlagen voor een slachtoffer om contact te zoeken met jou als omstander. Hierbij is het wel belangrijk om rekening te houden met de cultuur waarin het slachtoffer zich bevindt. In sommige culturen kan een huwelijk betekenen dat het familiecontact verandert of minder beschikbaar is.

Laat de regie bij de ander

Slachtoffers hebben behoefte aan steun, maar niet aan iemand die de regie van ze overneemt. Ze willen juist de controle terugkrijgen. Stel daarom helpende vragen zoals: ‘Wat heb je nodig?’ en ‘Wat kan ik voor je doen?’ en vermijd opmerkingen als ‘Weet je wat jij moet doen?’.

Maak je je zorgen om iemand in je omgeving? Of twijfel je? Kijk wat je kunt doen op veiligthuis.nl en zie hoe je er voor iemand kunt zijn. Daar kun je ook anoniem chatten en advies krijgen over je situatie.  

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Chanel en Lena verloren moeder en zus Miranda aan femicide: 'Nooit gedacht dat haar dood zo dichtbij was'Lees ook