Ruzie, verraad en verstoting: het komt voor in de beste families. In deze rubriek vertellen vrouwen over de pijn, de botsingen en het loslaten van wie hen ooit het meest dierbaar waren.
Trigger warning: in dit artikel wordt seksueel misbruik genoemd.
Deze week vertelt Monique (56) hoe seksueel misbruik door haar vader leidde tot een definitieve breuk met haar ouders en een jarenlang verlies van haar hele familie.
Monique groeit op als enig kind bij haar vader en moeder, maar haar vader heeft uit een eerder huwelijk al negen kinderen. “Dat waren voor mij gewoon mijn broers en zussen. Ik sprak nooit over halfbroers of halfzussen.” Haar moeder had al lang een kinderwens, maar kreeg pas op latere leeftijd een kind. “Ik was echt haar laatste poging.”
Toch voelt Monique al vroeg dat er veel zwaarte in huis hangt. “Mijn ouders hadden allebei al een heel leven achter zich. Mijn moeder was een sombere vrouw, ze huilde vaak stilletjes in haar stoel. Mijn vader was dominant. Vanbuiten oogde ons gezin hecht en verbonden, maar achter die buitenkant speelde iets wat jarenlang verzwegen werd.”
'Ik voel geen boosheid meer, wel veel liefde': Joy over het loslaten van haar vader zonder hem af te wijzen
Pas later begrijpt Monique hoe groot dat geheim werkelijk is. Het misbruik door haar vader begon al toen ze jong was, maar zoals bij zoveel kinderen duurde het lang voordat ze onder woorden kon brengen wat er precies was gebeurd en wat dat met haar had gedaan. In de loop van de jaren vielen steeds meer puzzelstukken op hun plek.
“Ook in andere lijnen van de familie bleek veel beschadiging te zijn ontstaan.” Toch blijft haar vader voor de buitenwereld een charmante, intelligente man die goed met kinderen is. “Dat maakte het ook zo verwarrend. Vanbuiten leek het een warme familie, met feestjes en contact over en weer.”
Sommige familieleden hielden al afstand, maar als kind kon Monique dat nog niet plaatsen. “Ik vond het soms eerder zielig voor hem als er weinig bezoek kwam. Achteraf snap ik natuurlijk waarom.”
Als Monique negentien is, verandert alles. Haar beste jeugdvriendin, die vaak bij hen over de vloer kwam en mee op vakantie ging, doet aangifte tegen haar vader. Monique wordt door de politie opgeroepen om haar verhaal te ondersteunen. “Aan het einde van dat gesprek vroegen ze: wil jij zelf ook aangifte doen?” Na lang nadenken besluit ze dat te doen. “Ik dacht niet in termen van gevolgen, ik voelde vooral: dit is de waarheid.” Maar nog voordat ze goed kan bevatten wat er gebeurt, krijgt ze vanuit haar eigen familie de duidelijke opdracht om te zwijgen.
De reactie van haar moeder kwam het hardst aan. “Kort na de aangifte spraken we af in een café en het eerste wat ze zei, was: ‘Ben je nu tevreden? Nu zit papa in de gevangenis.’ Ze vroeg niet één keer hoe het voor mij was, of zei dat ze het erg vond dat mij dit was overkomen.” Op dat moment begrijpt Monique dat niet alleen het contact met haar vader, maar ook dat met haar moeder ophoudt.
'Als kind wist ik al: zodra ik 18 ben, verbreek ik het contact' - Krista over haar gewelddadige moeder
Wat volgt is een lange periode van stilte. Monique ziet haar vader na de aangifte nog één keer terug, op zijn sterfbed. “Ik heb zijn hand vastgepakt en gezegd dat ik hem had vergeven, en dat het goed met me ging.” Haar moeder leeft daarna nog twaalf jaar, maar een echte moeder-dochterband komt nooit meer terug. “We hebben het nog geprobeerd, maar het bleef ongemakkelijk en afstandelijk.”
Ondertussen bouwt Monique wel haar eigen leven op. Ze krijgt met haar man vijf kinderen, woont in het buitenland en stort zich op haar werk. “Ik nam me voor dat mijn verleden mijn toekomst niet zou bepalen. Toch merkte ik later hoeveel die familiebreuk mij heeft gekost. Je gaat door, want je hebt een gezin en werk en verantwoordelijkheid. Maar het besef kwam later pas: ik heb dertig jaar lang eigenlijk geen familie gehad. En dat is een eenzaamheid die diep doorwerkt.”
'Als kind voelde ik me verantwoordelijk voor haar leven': Soraya (41) over opgroeien met een moeder die op haar leunde
Weer veel later, als Monique en haar gezin terugkeren naar Nederland en haar kinderen vragen beginnen te stellen, komt er weer voorzichtig contact met haar familie. “Met name de generatie na ons is hulp gaan zoeken en is het patroon echt aan het doorbreken.” Dat blijkt helend. “Het was verbindend om eindelijk te weten hoe het bij de ander was gegaan en om te voelen: we dragen dit niet alleen.”
Inmiddels kan Monique met meer rust naar haar verhaal kijken. “Ik kan het nu plaatsen. Niet omdat het minder erg is, maar omdat ik het heb aangekeken. Wat ik anderen vooral wil meegeven: doe dit niet alleen. Praat erover, zoek hulp. Inmiddels begeleid ik mensen bij het doorbreken van oude familiepatronen, schaamte en overlevingsmechanismen. Weet dat je verhaal veel vaker voorkomt dan mensen denken. Als je het blijft wegstoppen, blijft het energie van je vragen. Het komt toch terug, in angst, in klachten, in burn-out of verdriet. Je hoeft het niet alleen te dragen.”
Wil jij net als Monique jouw verhaal delen over verbroken contact in de familie? Mail dan je verhaal, samen met je naam, leeftijd en telefoonnummer, naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘In de beste families’. Dit kan uiteraard ook anoniem.
Heb jij seksueel geweld meegemaakt en wil je daarover praten? Centrum Seksueel Geweld biedt professionele hulp en is 24/7 bereikbaar via het telefoonnummer 0800–0188. Je kunt ook terecht bij Slachtofferhulp Nederland via 0900-0101.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Marleen en haar vader hadden jaren geen contact: ‘Hij wilde erkenning als vader, maar die band was er niet’
Mirjam Rasmussens is redacteur bij LINDA. Je kunt haar kennen van de rubriek In de beste families, maar ook over vrouwengezondheid, lifestyle en media schrijft ze graag. Als ze haar toetsenbord even met rust laat, vind je haar waarschijnlijk op een yogamat of achter een schildersdoek.
