Ruzie, verraad en verstoting: het komt voor in de beste families. In deze rubriek vertellen vrouwen over de pijn, de botsingen en het loslaten van wie hen ooit het dierbaarst waren.
Deze week vertelt Soraya hoe ze als kind verstrikt raakt in de emoties van haar moeder en pas later leert rouwen om wat ze heeft gemist.
Soraya groeit op met twee werelden: een moeder uit een traditionele protestantse familie en een vader met Indische roots. Ze heeft een zus die vier jaar ouder is. Als Soraya nog klein is, verlaat haar vader het gezin voor een andere vrouw. “Ik weet niet zo veel meer van de tijd dat we samen waren als gezin. Daarna gingen we om de week een weekend naar mijn vader, maar doordeweeks waren we altijd bij mijn moeder.”
Terugkijkend voelt haar jeugd “een beetje verdoofd, vervreemd en alleen”. Ze herinnert zich vooral het kijken naar andere gezinnen. “Bij vriendinnen zag ik ouders samen op de bank. Dat riep een verlangen op. Ik heb ook lang gehoopt dat mijn ouders weer bij elkaar zouden komen.”
‘Mijn moeders goedkeuring werd mijn kompas': Anne paste zich haar hele jeugd lang aan
Hoewel haar ouders contact bleven houden en haar vader op verjaardagen kwam, hing er spanning. Soraya merkte dat haar moeder het vertrek van haar vader nooit echt een plek gaf. “Ze bleef het verhaal van de verlaten vrouw dragen. We kregen vaak te horen dat ze het allemaal alleen moest doen.”
Langzaam schuift er iets in de dynamiek: Soraya voelt dat zij en haar zus het geluk van hun moeder moeten dragen. “Als tiener mocht uitgaan eigenlijk niet. Dan moest ik me voorstellen hoe zij alleen thuis zat, of dat er sirenes langsreden en zij dacht dat ik in een ambulance lag. Ze zei weleens: ‘Als er iets met jou gebeurt, dan maak ik er ook een eind aan’.”
Soraya probeert zich te voegen. “Ik was een brave puber, vooral om haar tevreden te houden. En eigenlijk ook om haar in leven te houden, hoe bizar dat ook klinkt. Ik bleef nog lang thuis wonen, totdat ik voor mijn tweede studie op kamers ging. Ook toen bleef ik haar druk voelen: ik moést direct opnemen als ze belde en ik moést haar vaak bezoeken. Het maakte onze band ingewikkeld, ook omdat ik de liefde van mijn moeder wel degelijk voelde. Ze knuffelde me vaak en zei dat ze van mij hield.
Maar haar liefde ervaarde ik ook als een last, omdat het zo verstikkend werkte. Tegelijkertijd kon ze me ook kleineren en manipuleren. Dat was altijd de verwarring.” Over haar gevoel of de relatie met haar moeder praten lukt niet. “Dat voelde te kwetsbaar. Ik dacht: of het wordt met de grond gelijkgemaakt, of het wordt onthouden en later tegen me gebruikt.”
'Mijn lichaam wist al wat mijn hoofd nog niet begreep': Rozemarijn groeit op zonder vader in haar leven
De gedachte aan echt afstand nemen komt soms op, zeker als Soraya steeds overspannen raakt. Maar in therapie schrikt ze als iemand het hardop zegt: waarom neem je geen afstand? “Ik dacht: dat kan niet. Het contact verbreken voelde zo angstaanjagend, bijna levensbedreigend.” Bovendien zit er een angst onder die haar jaren tegenhoudt: dat haar moeder zichzelf iets zal aandoen als Soraya weggaat. Ze probeert het contact wel te verminderen, maar de verwijten trekken haar vaak terug in het oude patroon van sussen en zorgen.
Eén moment blijft hangen: in een burn-out twijfelt ze of ze een verjaardag aankan. “Toen zei mijn moeder: ‘Dan hoef je helemaal niet te komen.’ En daarna ging het weer over hoe moeilijk het voor háár was, en werd ik opnieuw degene die moest troosten.”
Als haar moeder ernstig ziek wordt is Soraya eerst vooral bang haar moeder te verliezen. In diezelfde periode gebeurt er ook iets anders: ze rouwt al terwijl haar moeder nog leeft. “Ik heb gerouwd om de moeder die zij nooit voor mij was.” Wanneer haar moeder uiteindelijk overlijdt, voelt Soraya iets wat haar verrast. “Op dat moment bleef alleen liefde over. Dat was zo’n mooi moment, dat zal ik voor altijd koesteren. Daarna overviel mij ook een gevoel van bevrijding. Ik dacht: nu kan ik alles doen wat ik wil. Dat voelt dubbel, want het is ook verdrietig.”
Toch is juist die eerlijkheid voor Soraya belangrijk. “Het is zo eenzaam om alles voor jezelf te houden. Ze zeggen altijd dat kinderen flexibel zijn, maar het heeft een prijs. Die loyaliteit richting ouders gaat zó ver. Juist door erover te praten, wordt het lichter en minder alleen.” Die drijfveer neemt ze inmiddels ook mee het podium op: in het theater deelt ze haar verhaal om het gesprek over parentificatie, loyaliteit en rouw open te breken en anderen te laten voelen dat ze niet alleen zijn. “Daarom deel ik mijn verhaal: zodat anderen zich gezien voelen en weten dat herstel echt mogelijk is.”
Wil jij net als Soraya jouw verhaal delen over verbroken contact in de familie? Mail dan je verhaal, samen met je naam, leeftijd en telefoonnummer, naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘In de beste families’. Dit kan uiteraard ook anoniem.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
‘Alsof ik een schande ben’: na de coming-out van Sioe Jeng komt de relatie met haar moeder onder druk te staan
Mirjam Rasmussens is redacteur bij LINDA. Je kan haar kennen van de rubriek In de beste families, maar ook over vrouwengezondheid, lifestyle en media schrijft ze graag. Als ze haar toetsenbord even met rust laat, vind je haar waarschijnlijk op een yogamat of achter een schildersdoek.
