De afgelopen dagen heeft het koningspaar bondspresident Steinmeier van Duitsland en First Lady Elke Bündebender ontvangen voor een staatsbezoek. Voor de koning en koningin was het belangrijk het bezoek af te trappen bij het Nationaal Holocaust Museum.
Onze royalty verslaggever Sam Hoevenaar was aanwezig bij een ontmoeting die plaatsvond achter gesloten deuren met Joodse Nederlanders.
De Duitsers zijn onze belangrijkste handelspartners. Bondspresident Frank-Walter Steinmeier en koning Willem-Alexander kennen elkaar dan ook goed. Als ons koningspaar voor een handelsmissie of staatsbezoek de oosterburen bezoekt, barst daar de Oranje-gekte los. Een soort Koningsdag, waarbij Duitsers gehuld in oranje een kijkje komen nemen. Ze vinden Máxima down to earth en zijn onder de indruk van onze Duitssprekende koning.
Steinmeier en zijn echtgenote zijn in Nederland op uitnodiging van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Voor de koning en koningin is het belangrijk het programma direct te beginnen met een bezoek aan het Nationaal Holocaust Museum. Voordat er vooruit wordt gekeken, moet er worden teruggeblikt. De samenwerking tussen Duitsland en Nederland mag vandaag de dag vruchtbaar en vriendschappelijk zijn, de inktzwarte bladzijdes in de geschiedenisboeken mogen niet worden vergeten.
Het Nationaal Holocaust Museum werd twee jaar geleden geopend door koning Willem-Alexander. Het museum zit in de voormalig Hervormde Kweekschool. Hiernaast vind je de crèche waarin in 1943 Joodse kinderen onder de twaalf jaar door de nazi’s werden ondergebracht voor deportatie. Het verzet heeft destijds in samenwerking met de Schouwburg aan de overkant van de straat en de crèche zeshonderd kinderen gered. Via de aangrenzende tuinen werden de kinderen van de crèche naar de Kweekschool gesmokkeld. Een verhaal dat vertolkt wordt in onder meer de film Süskind en de serie De Joodse Raad.
Directeur Emile Schrijver en hoofdcurator Annemiek Gringold leiden het koningspaar en presidentieel paar dinsdagmiddag door het museum. In de hal waardoorheen de kinderen gevlucht zijn, worden teksten geprojecteerd. De bondspresident blijft lang stilstaan om alle teksten te lezen. Er is onder meer een herinnering van de toen zesjarige André van Vlijmen te lezen: “De vrouw zei: geen woord! Niet praten, met niemand. Niet vertellen wie jullie zijn, niet vertellen dat jullie Joods zijn. Begrepen?”
Verderop in het museum wordt dieper ingegaan op de persoonlijke verhalen van Joodse Nederlanders die het museum vertelt. Van een gelukkig en getalenteerd jong stel dat gaat trouwen, naar deportatie en moord. Bij elk gruwelijk detail – vernedering, zelfdoding uit angst, verbrandde lichamen – klinkt er een zucht uit de monden van het Duitse paar. Het grijpt hen zichtbaar aan.
Tekst gaat verder onder de foto’s.
Het bezoek aan het museum wordt afgesloten met een gesprek met Joodse Nederlanders, onder leiding van minister Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport. Deze ontmoeting past in de lijn van eerdere gesprekken die het koningspaar de afgelopen jaren voerde met de Joodse gemeenschap, moslims en Nederlanders met Palestijnse wortels over de impact van het geweld in Gaza.
Gespannen wachten veertien deelnemers in het auditorium op het hooggeplaatste bezoek. Zij vervullen allemaal een rol vanuit een stichting, school of de gemeenschap bij het tegengaan van antisemitisme. De koning schudt Joram Rookmaker de hand met een amicale hoe is het? Het koningspaar kent de Amsterdamse rabbijn en ook menig ander in de ruimte. Het weerzien is warm.
Chanan Hertzberger, voorzitter van het Centraal Joods Overleg, neemt een moment om het koningspaar te bedanken voor de aanhoudende ‘steun en solidariteit’. “Namens de hele groep, heel veel dank.” Tijdens het gesprek geven meerdere aanwezige vrouwen aan angst te voelen voor de toekomst van hun kinderen. De onzekerheid groeit, geeft Chaya Oost aan. “Ik heb vanaf jonge leeftijd antisemitisme ervaren en dacht altijd dat ik de laatste generatie was. Mijn driejarige dochtertje moet straks naar school en ik ben bang voor haar toekomst”, zegt ze ontroerd. Daniella Coronel kan het beamen. “Mijn dochter gaat volgend jaar in Amsterdam studeren. Ik ben bezorgd.”
Tekst gaat verder onder de foto’s.
Verschillende aanwezigen geven aan moeite te hebben met het feit dat hun kinderen gewend zijn aan marechaussee voor de school en het moeten verbergen van hun identiteit op straat. De aanwezige jongeren worstelen met het zich wel of niet uitspreken tegen antisemitisme. Een studente: “Ik zie twijfel bij studenten. Moet ik meer vocaal zijn, of juist meer laid back? Ik heb het ook. Ik wil erover praten, maar het is ook een risico. Je weet niet hoe het uitpakt.” Koningin Máxima knikt instemmend.
Noa Duizend vertelt hoe zij en haar islamitische vrienden de beweging Deel De Duif zijn gestart. Zij willen de focus leggen op de overeenkomsten in plaats van de verschillen. “Wij hebben als joden en moslims besloten naast elkaar te gaan staan.” Het koningspaar, de bondspresident en zijn echtgenote luisteren aandachtig hoe iedere aanwezige om te beurt vol emotie zijn of haar zorgen deelt. Als minister Sterk het gesprek wil afronden omdat de tijd erop zit, geeft de koning aan dat een van de deelnemers nog niet aan de beurt geweest is, waarna ook zij het woord krijgt.
Het gezelschap werkt tijdens het staatsbezoek een strak getimed programma af. Het gesprek met Joodse Nederlanders loopt erg uit. Toch dompelt het koningspaar zich direct na het gesprek onder in nieuwe gesprekken met de deelnemers. “Zo gaaf om u te ontmoeten!” aldus een jonge deelnemer tegen koningin Máxima. De koning laat een kleiner groepje aanwezigen weten dat hij weet wat er speelt in de gemeenschap, en drukt hen op het hart: “Ik laat mij goed op de hoogte houden.”
De koning wordt op zijn schouder getikt omdat hij nu toch écht door moet naar het volgende onderdeel. “Ja, ja, ik weet het”, zegt hij lachend, waarna de koning zijn gesprek eerst verder afmaakt. De persvoorlichter roept tot slot dat bondspresident Steinmeier graag een groepsfoto wil maken, en dus wordt er nog even met elkaar geposeerd, waarna ze dan echt doorgaan om het staatsbezoek te vervolgen.
Een bezoek aan een buurthuis, museum Fenix over migratie in Rotterdam, en ASML kleurden het bezoek verder in. En uiteraard een prachtig aangekleed staatsbanket waar ook prinses Amalia haar diadeem voor uit de kast haalde.
Koningin Máxima over mentale issues in voetbalwereld: 'Een blessure, maar dan van binnen'
Sam is documentaire- en tv-maker met een specialisme in het Koninklijk Huis. Ze schrijft voor LINDA. over de wondere wereld van de royals en woont dan ook in de Hofstad: praktisch om de hoek bij de koning en koningin. Sam maakte documentaires over Amalia, Beatrix en het Britse koningshuis. In 2025 had ze een exclusief interview met Koningin Máxima voor de tweehonderdvijftigste editie van LINDA.
