Het boek Zwanenzang. Diana, mijn zus ligt dinsdag pas in de winkel, en nu al is het het meest besproken boek van het moment. Het boek dat Charles Spencer over zijn zus Diana schreef. Ze waren in hun jeugd onafscheidelijk, maar alles veranderde toen Diana trouwde met de toenmalige prins Charles. Van de ene op de andere dag werd ze een wereldwijd icoon. Lees exclusief op LINDA.nl alvast het eerste hoofdstuk uit het boek.
Lees exclusief bij LINDA. waarom Charles Spencer het boek 'Zwanenzang. Diana, mijn zus' schreef
Eind 1977 of begin 1978 kwam de vaste vriendengroep van onze oudere zussen een weekend op Althorp logeren. Het viel me op dat ze allemaal heel anders naar Diana keken en luisterden dan ze eerder hadden gedaan. Voor hen was ‘Duch’ niet langer een klein zusje van het huis dat zoet gehouden en getolereerd moest worden, maar een zeer intrigerende persoonlijkheid op zichzelf. Ze had nieuw zelfvertrouwen, gekoppeld aan een geweldig gevoel voor humor – excentriek, snel en heel, heel erg grappig. Diana eiste aandacht op door de kracht van haar persoonlijkheid. Het was alsof ze, bevrijd van leraren die regelmatig klaagden over haar tekortkomingen op school, waar ze niets aan kon doen, opeens – voor het eerst – zichzelf had gevonden.
Ja, ze was altijd al een mooi tienermeisje geweest en er waren al aanwijzingen voor de schoonheid die ze zou worden. Maar het was haar karakter dat nu begon te schitteren, een gevoel van enorm veel plezier, van iemand die zichzelf niet al te serieus leek te nemen en die de gave had regelmatig met een vrolijke blik naar het speelse en absurde te kijken. Toen ze jonger was kon ze humeurig zijn en het slachtoffer van vernederingen in de klas, maar het was nu enorm leuk om bij haar te zijn.
Het was in deze tijd dat Diana prins Charles voor het eerst sinds haar kindertijd serieus ontmoette. Eind november 1977 kwam hij een weekend logeren op Althorp, als gast van mijn zus Sarah. Zij gingen sinds de zomer met elkaar om. Mijn vader gaf op zondagavond een groots diner op Althorp, niet alleen ter ere van het bezoek van de jonge prins, maar ook van koningin Margrethe van Denemarken en haar echtgenoot prins Henrik.
Prins Charles zat tussen onze stiefmoeder Raine en Sarah in. Andere gasten waren onder anderen Robin Leigh-Pemberton, die later president van de Bank of England zou worden, en Peter Carrington, de latere minister van Buitenlandse Zaken onder Margaret Thatcher.
Mijn vader was een goede eter, zoals het viergangendiner weerspiegelde: vol-au-vent met schelvis en garnalen, gevolgd door krokante kip met kaassaus, daarna chocolademousse, waarna een traditioneel Engels nagerecht werd geserveerd: devils on horseback.
Uit Althorps kelders kwamen de grote kanonnen gerold: Château Latour 1964, Chateau d’Yquem 1955, Taylor’s Port uit 1924 – mijn vaders geboortejaar – en Hine-brandy uit 1914.
Diana was aanwezig geweest als Sarahs kleine zusje, maar ze bleef niet in de schaduw. Met haar nieuwe zelfvertrouwen werd ze opgemerkt door prins Charles, die haar charmant en grappig schijnt te hebben gevonden.
Diana genoot enorm van het ongebruikelijk grootse Althorp-weekend en bekende in haar volgende brief aan mijn vader: ‘ik vond prins Charles aardig’, waarna ze uitlegde dat hij ‘duidelijk iemand is die een vrouw nodig heeft’. Misschien dacht ze dat Sarah die rol zou gaan vervullen. Of misschien bedoelde ze – hoewel ze pas zestien was – smachtend iets anders.
Binnen drie jaar zouden ze met elkaar aan het daten zijn.
De kat-en-muisrelatie van de Britse pers met Diana’s privacy – en haar leven – is een probleem geweest vanaf het eerste moment dat ze bij hen op de radar kwam.
In november 1980, toen ze nog maar net iets had met prins Charles, was Diana uit Londen naar mijn kamers op Eton College gekomen, zoals ze vaak deed. We hadden zoals gebruikelijk een tafel geboekt voor een zondagse lunch die dag bij The Hind’s Head, een restaurant in het nabijgelegen Bray dat mijn vader bij ons had geïntroduceerd. Hij was er al met zijn eigen ouders naartoe gegaan toen hij veertig jaar eerder op dezelfde school zat. Al voor vele generaties Etonians voor mij school het aantrekkelijke van The Hind’s Head in de gulheid van zijn porties en de decadentie van zijn desserts – perfecte kost voor Diana en mij, allebei nog tieners.
Toen ik uit mijn slaapkamerraam keek, wachtend tot mijn zus in het doodlopende straatje beneden zou aankomen, was ik blij toen ik de rode Mini Metro aan zag komen rijden. Maar ik stond perplex toen ik zag dat ze allesbehalve alleen was. Ze had een tiental vreemde auto’s en een motorfiets in haar kielzog. In de anders zo slaperige hoofdstraat Common Lane brak chaos uit door het lawaai van al hun motoren, die een konvooi leidden dat mijn zus aan het achtervolgen was.
Diana parkeerde voorzichtig voor mijn huis terwijl de voertuigen van de vreemden midden op straat lukraak tot stilstand kwamen en, met de motor nog draaiend, mannen uitbraakten – sommige alleen, andere met z’n tweeën – die rond haar samendromden als hyena’s rond een gazelle.
Omdat Diana in deze fase alleen nog maar de nieuwe vriendin van prins Charles was, en niet zijn verloofde of vrouw, had ze geen recht op politiebeveiliging. Daardoor was ze, negentien jaar oud, volkomen kwetsbaar voor deze opdringerige huurlingen van een enorm machtig, zeer bemiddeld en onverzadigbaar medialeger.
Ik had vanaf een afstand al iets meegekregen van de druk waaronder Diana toen stond als de nieuwe koninklijke vlam. Op het nieuws waren beelden van verslaggevers en fotografen die om haar heen drongen bij het binnengaan of verlaten van Coleherne Court, het appartementencomplex in Londens Earl’s Court waar mijn moeder een appartement voor haar had gekocht. Maar zulke rapportages werden opgeschoond voor de uitzending en gepresenteerd als weinig meer dan wat lol en een spel. Er was niets terug te vinden van de angstaanjagende energie van een kolkende massa mannen rond een broze jonge vrouw. Het was werkelijk schokkend om dit in het echt te zien.
Diana had pech met de timing van haar romance. In de wereld van de royaltyverslaggeving ging het er verhit aan toe sinds prins Charles zich in 1975 had laten ontvallen: ‘Ik persoonlijk vind dat rond de dertig voor een man een goede leeftijd is om te trouwen.’
Hij zal destijds ongetwijfeld hebben gedacht dat hij de huwelijkskwestie nog een paar jaar voor zich uit kon schuiven en zo nog wat ruimte voor zijn eigen leven kon winnen. Maar de tijd verstreek en de troonopvolger van de beroemdste troon van de westerse wereld was twee jaar eerder tweeëndertig geworden. Sindsdien hadden de media de komst van iedere mogelijke prinselijke vriendin benaderd met de vraag: ‘Zou dit De Ware zijn?’
Toen Diana voor het eerst uit de anonimiteit trad, nadat ze voorafgaand aan haar bezoek aan Eton in het geheim een paar dagen met de koninklijke familie op Balmoral had doorgebracht, had ze geweigerd de koninklijke verslaggevers en fotografen antwoord te geven toen ze zich om haar heen verdrongen en naar de geheimzinnige jonge vrouw schreeuwden dat ze zich aan hen bekend moest maken.
Geconfronteerd met haar beleefde maar vastberaden zwijgen verloor een man uit de omringende scrum zijn geduld en griste haar koffer uit haar handen. Hij had het bagagelabel aan het handvat gezien, daaraan vastgemaakt door personeel op Balmoral om hun logistieke planning voor de gasten te vergemakkelijken. Vanaf het moment dat hij dat las, wist de pers dat deze nieuwe vrouw in het leven van de prins lady Diana Spencer was.
Deze ruwe behandeling van een geschrokken tiener, die stilletjes als assistente in een crèche werkte, vond plaats in een tijd waarin de ruwere kanten van Fleet Street de periode van misschien wel zijn grootste macht en ergste excessen bereikten. Zoals zou blijken viel deze periode van twintig jaar op een uiterst rampzalige manier samen met Diana’s tijd op het wereldtoneel.
Vóór Diana waren de dingen heel anders geweest. Mensen die aan de koninklijke familie waren gelieerd werden door de Britse media doorgaans omzichtig, zo niet respectvol bejegend. Beroemd is het geval van de man die later kortstondig Edward viii zou worden, en die in de jaren dertig een affaire had met de twee keer gescheiden Amerikaanse femme fatale Wallis Simpson. De rest van de wereld kon lezen over het aanstootgevende liefdesleven van de koning, maar zijn Britse onderdanen lazen er bizar genoeg geen woord over in hun kranten. Hoeveel zou er niet veranderen, in de veertig jaar die volgden…
De horde fotografen en verslaggevers bij Eton die zondag zullen hebben gezegd dat ze alleen maar hun werk deden toen ze Diana achtervolgden, maar voor mij als schooljongen was het duidelijk dat ze mijn zus intimideerden. Voor het eerst, en zeker niet voor het laatst, was ik er boos over dat deze lompe, geheel mannelijke meute zich gerechtigd voelde om naar willekeur de ruimte van mijn zus binnen te dringen. Voor hen was ze een product dat uitgebuit moest worden, geen gevoelig wezen dat respect verdiende.
Toen we die dag het spervuur van hun lenzen moesten ondergaan, fluisterde Diana me toe dat ik niet moest reageren op hun provocerende vragen. Ze kregen hun gewenste kiekjes van ‘Lady Di en de andere Charles in haar leven’, zoals sommigen de volgende dag paginagroot in hun krant kopten. We kijken allebei verstoord op die foto’s en er blijkt duidelijk uit dat ik kook van machteloze woede dat ze werden genomen. Diana moest steeds weer tegen me fluisteren: ‘Blijf rustig – wat je ook doet, haal niet uit!’
De enige privacy die we die dag kregen was binnen in The Hind’s Head. Daar kregen we de kans om met elkaar bij te praten terwijl de verslaggevers zich verplaatsten naar de bar, waar een of twee ons van een afstand in de gaten hielden terwijl ze hun onkostenvergoeding benutten.
Diana en ik deden ons te goed aan rosbief en de eindeloze groentegerechten die ons werden opgediend door een reeks glimlachende serveersters. Deze dames vonden het allemaal geweldig om Diana van dichtbij te zien terwijl ze haar daarvoor alleen uit de krant kenden. Ze had voor ieder van hen een paar grappige en waarderende woorden – ze was altijd zo natuurlijk en op haar gemak bij vreemden – en allemaal liepen ze stralend van genoegen weg bij onze tafel.
Het was een fenomeen dat ik herhaaldelijk zou zien in de resterende jaren van Diana’s leven, die uiterst zeldzame gave om verbinding te maken met mensen van alle rangen en standen, hen op hun gemak te stellen en hen te betoveren met haar snelle geest, levendige humor en gebrek aan vormelijkheid.
Nadat we een punt van de beroemde treacle tart van het restaurant hadden gedeeld, zetten we ons schrap om weer naar buiten te lopen, de blaffende meute journalisten en fotografen in. Zoals haar gehele, korte leven het geval zou zijn waren de fotografen niet tevreden met wat ze eerder hadden geschoten. Bij Diana leken ze nooit genoeg te hebben. Ze wilden altijd meer.
Mensen vroegen me destijds vaak of Diana verliefd was geworden op de prins of op de persoon, en ik weet zeker dat het eerst de persoon was. Die dag dat ze me had opgehaald bij Eton, en ook andere keren in die eerste maanden van haar relatie, merkte ik dat Diana duidelijk smoorverliefd was op prins Charles.
Ze had al heel jong een opvallend duidelijke mening over het huwelijk. Zo herinnerde mijn nanny Mary Clarke zich over Diana, toen ongeveer tien jaar oud: ‘Haar enige ambitie […] was verliefd worden, trouwen en heel veel kinderen krijgen […] Ze zou nooit trouwen tenzij ze echt, écht verliefd was.’ Als je het anders zou doen, zou je volgens haar een echtscheiding riskeren.
Diana vertelde dit alles als heel jong meisje – maar het herinnert ons eraan hoe jong ze was toen ze in de schijnwerpers kwam te staan dat ze nog geen tien jaar na het uitspreken van deze weloverwogen kinderlijke ambitie trouwde.
Op de dag dat ze me van school meenam voor de lunch smachtte ze naar haar geliefde. Prins Charles was onlangs vertrokken voor een koninklijke tour van drie weken door India en Nepal. Haar bezoek aan mij was een manier om een paar uur afgeleid te zijn van de kwelling van zijn afwezigheid.
Soms ving het publiek zelf een glimp van Diana’s gevoelens op. Een paar weken later viel het favoriete paard van de prins, Allibar, bij een routineritje dood onder hem neer en werd Diana gefotografeerd terwijl ze diep ontdaan leek door zijn verdriet.
Ze had hem het jaar ervoor op Allibar tweede zien worden in een race in Ludlow, waar ze hem had aangemoedigd terwijl ze naast Camilla Parker Bowles stond, van wie ze wist dat ze een ex-vriendin was.
Dit was de eerste gelegenheid waarbij Diana en prins Charles in het openbaar als stel werden gezien.
Charles Spencer
Zwanenzang wordt uitgegeven door Hollands Diep, vanaf 22 september ligt het in de winkels.
