Olcay Gulsen neemt je op LINDA.nl mee in haar wereld. In haar columns schrijft ze openhartig over de maatschappelijke thema’s die haar bezighouden en deelt ze natuurlijk ook verhalen over haar persoonlijke leven.
Sinds mijn bezoek aan Renze weet ik weer hoe klein een gesprek gemaakt kan worden zodra het internet ermee aan de haal gaat.
Donny Roelvink was te gast en ik zat die avond als tafeldame aan tafel. Aanleiding voor ons gesprek waren uitspraken die hij had gedaan over het feit dat hij niet zou willen dat zijn vrouw een mannelijke personal trainer heeft. Binnen enkele uren vlogen de fragmenten over Instagram, TikTok en X. Korte clips, stevige bijschriften, veel verontwaardiging en vooral heel veel mensen die precies wisten wat ik had gezegd zonder het hele gesprek te hebben gezien.
Donny Roelvink krijgt kritiek om uitspraken over vrouwen: 'Enge gedachtes'
Voor de één was ik een hysterische feminist die zich met andermans relatie bemoeide. Voor de ander was Donny ineens persoonlijk het symbool van de onderdrukking van vrouwen. Beide conclusies missen het punt.
Want het ging mij helemaal niet om de vraag wie Donny wel of niet als personal trainer voor zijn vrouw zou willen. Mensen mogen binnen hun relatie afspraken maken waar zij zich allebei prettig bij voelen. Ik heb tijdens het gesprek meerdere keren benadrukt dat zijn persoonlijke voorkeur mij niet interesseert. Als twee volwassen mensen vrijwillig bepaalde grenzen met elkaar afspreken, is dat hun zaak.
Mijn punt ging over iets veel groters.
'Controle wordt verkocht als liefde en het beperken van een vrouw als waarden en normen. Ik vind het doodeng'
Over de groeiende groep invloedrijke mannen die hun persoonlijke voorkeur niet presenteren als persoonlijke voorkeur, maar als een universele waarheid over hoe mannen en vrouwen zich zouden moeten gedragen. Mannen die verkondigen dat een ‘echte man’ bepaalt wat zijn vrouw draagt, met wie zij omgaat, waar zij naartoe gaat en of zij mannelijke vrienden mag hebben. Die vrouwen met een verleden wegzetten als minderwaardig, zelfstandige vrouwen als bedreigend beschouwen en jaloezie verkopen als bescherming. En juist daar moeten we het over hebben.
Niet omdat iedere conservatieve relatie automatisch onderdrukkend is. Ook niet omdat vrouwen geen eigen keuzes kunnen maken. Maar omdat er een wezenlijk verschil bestaat tussen zeggen: “Dit werkt voor onze relatie” en zeggen: “Zo hoort een goede vrouw zich te gedragen”. Dat laatste is geen romantiek. Het is een machtsverhouding met een mooi filter eroverheen.
Op sociale media wordt dominant en controlerend gedrag steeds vaker verpakt als mannelijkheid. Controle heet ineens leiderschap. Jaloezie wordt liefde. Gehoorzaamheid wordt vrouwelijkheid. En gelijkwaardigheid zou mannen zwak maken. De boodschap is steeds dezelfde: de man bepaalt, de vrouw past zich aan.
Internationale influencers als Andrew Tate hebben miljoenen jongens bereikt met het idee dat vrouwen ondergeschikt zouden moeten zijn aan mannen. Maar de manosphere bestaat allang niet meer alleen uit schreeuwende mannen die openlijk zeggen dat vrouwen minderwaardig zijn. De boodschap komt tegenwoordig vaak veel subtieler binnen.
Via filmpjes over fitness, discipline, geld verdienen en zelfvertrouwen belanden jongens bij content waarin vrouwen worden beoordeeld op hun body count, waarin wordt uitgelegd dat een man recht heeft op toegang tot de telefoon van zijn vriendin of waarin wordt beweerd dat een vrouw die uitgaat, carrière maakt of mannelijke vrienden heeft nooit geschikt kan zijn als partner.
Dat begint misschien met een motiverend filmpje over de sportschool. Vijf swipes later wordt verteld dat feminisme mannen kapot heeft gemaakt.
Die herhaling doet iets. Wat jongeren iedere dag horen, gaat uiteindelijk normaal klinken. Onderzoekers waarschuwen inmiddels dat online misogynie samenhangt met seksistische opvattingen en discriminatie op scholen. Docenten merken dat jongens vrouwonvriendelijke uitspraken van influencers letterlijk herhalen tegen meisjes en vrouwelijke leerkrachten. Niet iedere jongen die zo’n filmpje ziet, radicaliseert — natuurlijk niet. Jongeren zijn geen willoze sponsjes. Maar doen alsof miljoenen views geen enkele invloed hebben, is minstens zo naïef.
En het raakt niet alleen meisjes.
Ook jongens wordt een verstikkend beeld van mannelijkheid opgedrongen. Ze moeten rijk, gespierd, dominant en seksueel succesvol zijn. Ze mogen geen onzekerheid tonen, geen hulp vragen en zeker niet kwetsbaar zijn. Wie niet aan dat ideaal voldoet, is volgens deze influencers geen ‘echte man’. Zo worden de onzekerheden van jonge jongens eerst groter gemaakt en vervolgens commercieel uitgebuit met cursussen, supplementen en abonnementen die hen zouden leren hoe zij alsnog een alfaman kunnen worden.
'Ik heb het idee dat veel ouders geen weet hebben van de adoratie van hun zonen voor Andrew Tate'
Daarom vind ik het zo jammer dat de discussie na Renze razendsnel veranderde in een wedstrijdje vóór of tegen Donny. Hij is één persoon. Het probleem is een digitaal ecosysteem waarin extreme uitspraken worden beloond met bereik en nuance nauwelijks kans krijgt. Een algoritme vraagt niet of een boodschap gezond is. Het registreert alleen dat we blijven kijken.
Ironisch genoeg gebeurde na onze uitzending precies hetzelfde. Een gesprek van vele minuten werd opgeknipt in fragmenten van enkele seconden. Context verdween. Kampen ontstonden. Mensen gingen elkaar uitschelden en de inhoud raakte uit beeld.
Toch ben ik blij dat er een discussie is ontstaan. Blijkbaar raakt dit onderwerp iets. Maar laten we die discussie dan wel voeren waarover ze werkelijk moet gaan. Niet over de vraag of één bekende Nederlander een mannelijke personal trainer prettig vindt. Niet over zijn relatie, zijn geloof of zijn karakter. Wel over de verantwoordelijkheid die bij een enorm bereik hoort. Over het verschil tussen een persoonlijke grens en een maatschappelijke norm. Over de vraag wat er gebeurt wanneer dominante mannen miljoenen jonge volgers leren dat controle hetzelfde is als liefde en dat gelijkwaardigheid een bedreiging vormt voor hun mannelijkheid.
En vooral: over welk alternatief wij jongens bieden.
Want we bereiken niets door alle jonge mannen bij voorbaat als gevaarlijk of vrouwonvriendelijk weg te zetten. We moeten hun juist laten zien dat mannelijkheid niet draait om macht over een vrouw, maar om macht over jezelf. Dat respect geen zwakte is. Dat je partner vrij kan zijn zonder dat jij daardoor minder wordt. En dat een gelijkwaardige relatie niet betekent dat niemand de leiding heeft, maar dat niemand de baas is.
Misschien is dat een minder spectaculaire boodschap voor TikTok. Maar wel eentje die onze aandacht verdient.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Als gelijkwaardigheid en vrijheid tegenwoordig woke zijn, dan moet ik misschien toch uit de kast komen'
