Dr. Emmy van den Boogaard (42) is kindergynaecoloog bij het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC. In haar werk bij het Kinderbuikcentrum ziet zij vooral jonge meiden met zeldzame en juist veelvoorkomende gynaecologische problemen.
Emmy schrijft columns voor LINDA.nl over alles wat ze meemaakt tijdens haar werk.
Sommige problemen lijken hetzelfde, maar zijn het zeker niet. Er komen twee verwijsbrieven binnen, beiden met het verzoek of ik kan kijken naar een dichte vulva. Bobbie komt vrolijk binnenhuppelen met twee knotjes op haar hoofd. Ze vindt mijn gouden laarzen mooi en kletst vrolijk over haar kleuterjuf Sophie, die zilveren laarzen heeft. Haar moeder is duidelijk zenuwachtig, maar probeert dat niet te laten merken aan haar dochter.
Bobbie klaagde de laatste tijd wat over jeuk bij het plassen. Haar moeder keek eens goed en schrok van wat ze zag. De vulvalippen van Bobbie zitten aan elkaar geplakt. Helemaal dicht. Het lijkt alsof ze geen vagina heeft. Ze was al zindelijk voor haar derde verjaardag. Dus heeft haar moeder al meer dan een jaar niet echt gekeken. Maar ze weet zeker dat ze het eerder nooit zo heeft gezien. Ze kan zich ook niet herinneren dat er iets is gebeurd. Bobbie is niet gevallen. Ze maakt zich zorgen of de vagina helemaal is dichtgegroeid.
Behalve wat jeuk en natte druppels in haar onderbroek heeft Bobbie zelf geen klachten. Die natte onderbroeken vindt ze wel vervelend. Ze zit sinds een paar maanden op school. Daar gaat ze gewoon op tijd naar het toilet, maar daarna heeft ze steeds een paar druppels plas in haar onderbroek. En zo zegt ze, dat is stom, dat voelt niet fijn.
'Omdat er niet genoeg geld is voor maandverband, was ziek melden tot nu toe de enige uitweg'
Ik maak me als ik het verhaal hoor niet meteen zorgen. Maar moet haar wel eerst onderzoeken om dat zeker te weten. Ze klimt op de onderzoeksstoel alsof het een klimrek in de gymzaal op school is. Zonder enige gêne. De kikkerhouding van zwemles wil ze best even voordoen. Voorzichtig spreid ik haar vulvalippen iets uit elkaar. En die zitten inderdaad in het midden aan elkaar vast, het ziet eruit als een dun vliesje. Aan de achterkant zit een klein gaatje, daar kan ze nog net uit plassen.
Deze verkleving van de vulvalippen past gelukkig bij haar leeftijd. Omdat ze nog lang niet in de puberteit is, is het vrouwelijk hormoon in haar lichaam nog erg laag. Daardoor zijn de slijmvliezen bij de vagina en de vulva dun en kwetsbaar. En kunnen aan elkaar plakken. Waarom dat nou precies bij Bobbie gebeurt en bij haar oudere zus Sare eerder niet, kan ik haar moeder ook niet uitleggen. Het is gelukkig niet erg. En het gaat over in de puberteit als de hormoonproductie op gang komt.
Als er geen klachten zijn hoef je het niet te behandelen. Maar Bobbie heeft er last van met plassen. Ze plast haar blaas wel leeg, maar niet alle plas kan meteen naar buiten. Het laatste beetje hoopt zich op achter de verkleving en druppelt er daarna uit. In haar onderbroek. Dus gaat ze de komende weken hormoonzalf smeren, zodat de verkleving minder wordt. Dan kan de plas er weer gewoon uitlopen.. En ze komt nog een keer terug. Dat vindt ze wel gezellig zegt ze, en huppelt vervolgens vrolijk de spreekkamer uit.
'Ze heeft nog elke dag pijn van het litteken en nachtmerries over de besnijdenis'
Een uur later zie ik Marie, in de verwijsbrief lijkt het een vergelijkbaar verhaal: de vulva lijkt dicht te zitten. Ze is zenuwachtig. Haar moeder probeert haar gerust te stellen. Ze is 13 en haar vriendinnen worden een voor een ongesteld. Marie heeft sinds een paar maanden steeds meer buikpijn, maar de ongesteldheid wil maar niet komen. Eerst was de buikpijn eens in de paar weken. Nu bijna de hele tijd. Pijnstillers helpen niet meer en daarom ging ze naar de huisarts. Die heeft gekeken naar de vulva en zag een bolling tussen de vulvalippen, maar geen vaginaholte. Marie is bang dat ze geen vagina heeft. Maar het acute probleem is de buikpijn.
Op de echo die ik maak van haar buik zie ik achter haar blaas een holte gevuld met vocht. Het lijkt het meest op oud bloed. Ze vond het onderzoek bij de huisarts heel vervelend. Ze gaat akkoord met uitwendig onderzoek en kijkt voorzichtig mee met de spiegel. Een uitwendig gynaecologisch onderzoek bij een onbevangen vierjarige is een stuk meer ontspannen dan bij een gespannen tiener realiseer ik me weer. Bij het spreiden van de vulvalippen valt meteen een zwelling op, alsof er een bal verstopt zit achter het slijmvlies. Wanneer ik op haar onderbuik druk bolt de zwelling bij de vulva op.
'Wiebelend zit de 6-jarige Roos tegenover me in de spreekkamer. Ze kan niet stilzitten door jeuk, gekmakende jeuk'
Marie heeft een volledig afgesloten hymen, oftewel maagdenvlies. Een diagnose die in alle leerboeken staat en tot de verbeelding spreekt, maar eigenlijk weinig voorkomt. Door de afsluiting van het hymen kan het menstruatiebloed er niet uit. Het heeft zich al een paar maanden opgehoopt achter de afsluiting. Ik blijf het bijzonder vinden dat het hymen voor veel mensen een mythische status heeft en dat meestal wordt gedacht dat het een dun vliesje is. In werkelijkheid is het een weefselrand in de vagina. In het midden is het open. Maar heel soms is er in de vroege ontwikkeling iets anders gelopen en sluit het de vagina helemaal af.
Ook hier is gelukkig goed iets aan te doen. We melden Marie aan voor een spoedoperatie om het hymen goed open te maken zodat het bloed er voortaan uit kan. Achter de afsluiting heeft zich een indrukwekkende hoeveelheid oud bloed opgehoopt, bijna 700 ml. Nog dezelfde dag verlaat Marie opgelucht het ziekenhuis.
Een probleem lijkt soms hetzelfde in de verwijsbrief. Zoals bij deze meiden een dichte vulva. Maar het onderliggende probleem kan heel verschillend zijn. De oplossing dus ook. Dit zijn dan nog maar twee voorbeelden. Het verschil in de onderliggende problemen en in de benadering bij de verschillende leeftijden van de meiden op mijn spreekuur maakt de kindergynaecologie zo leuk en divers. En bij deze meiden is het probleem gelukkig duidelijk en goed op te lossen. Waarschijnlijk kan Bobbie zich straks helemaal niet meer herinneren wie die dokter met de gouden laarzen was. En Marie zal aan haar afgesloten hymen geen klachten overhouden in de toekomst.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Saar is 15 jaar en slaapt 's nachts op drie handdoeken tegen het doorlekken'
Dr. Emmy van den Boogaard (42) is kindergynaecoloog bij het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC. In haar werk bij het Kinderbuikcentrum ziet zij vooral jonge meiden met zeldzame én juist veelvoorkomende gynaecologische problemen.
