Ilse de Lange heeft geen 'oergevoel' om kinderen te krijgen: 'Blij met hoe het leven nu is'

Nabil: Ilse, het thema van dit nummer is vriendschap. Ga jij nog steeds om met mensen die je van jongs af aan kent?
Ilse: “Nee, ik ben nooit iemand geweest met een grote vriendenclub. Ik had op school wel vriendinnetjes, maar in mijn vrije tijd begon ik al vroeg met muziek maken in bandjes. Omdat dat vooral country was, speelde ik voornamelijk met oudere mannen, weet je wel? Dus stond ik toen al vaker op een podium dan in de kroeg.”
Nabil: En doen de mensen die je tegenwoordig om je heen hebt hetzelfde als jij, of heb je bijvoorbeeld ook vriendinnen die verpleegster zijn?
Ilse: “Nee. Mijn ene broer werkt wel in de zorg, de ander is regiomanager bij een autoleasebedrijf, maar verder zijn de mensen om mij heen creatievelingen. Met mijn bandje voel ik vriendschap en Bart is naast de liefde van mijn leven ook echt mijn beste vriend. Omdat hij de drummer in mijn band is, zijn we al 26 jaar bijna altijd bij elkaar. Hij weet alles van mij, bij hem kan ik het meest mezelf zijn. En jij?”

Nabil: Ik heb nooit een vaste vriendengroep gehad. In Waalwijk, waar ik vandaan kom, hing ik met de hockeymeisjes, maar ook met Molukkers, Turken, Marokkanen. Ik hoorde nergens echt bij. Op mijn achttiende ben ik naar Amsterdam ­verhuisd en viel dat uit elkaar. Ik heb één beste vriend, die ik al ken sinds de kleuterklas, maar we zien elkaar niet vaak. Ik ben een ‘lonesome cowboy’. Ik denk dat ik al vroeg tegen mezelf heb gezegd: ga op niemand rekenen, anderen stellen je toch vaak teleur, dus doe het gewoon zelf. Dat is wel een beetje ‘the story of my life’ geworden.
Ilse: “Mijn nieuwe album Tainted gaat over dat onderwerp. Breuken in allerlei vormen: binnen vriendschappen, werkrelaties, met geliefden. Als zoiets gebeurt, komen er allerlei emoties los. Twijfel, onzekerheid, zelfreflectie. Maar er komt door zo’n breuk ook weer ruimte voor iets nieuws. Ik weet niet hoe dat bij jou is, maar ik heb gemerkt dat succes ook vaak een moment is waarop dingen kapotgaan. Ik vind dat wel een verdrietige constatering, maar met de grootste successen kunnen de moeilijkste breuken zichtbaar worden.”
Nabil: Bijna alsof er iets geofferd moest worden, hè? Ik moet bij wat je nu zegt wel aan Waylon en jullie breuk met The Common Linnets denken.

Ilse: “Dat hoor ik vaker, toch gaat het merendeel van de plaat niet over hem. Maar het is wel een goed voorbeeld: door ons succes tijdens het Songfestival – Calm After The Storm stond in veertien landen op één – kwamen er heel veel kansen op ons af. Waylon wilde dat op een manier aanpakken die volgens mij niet kon, dus heb ik gezegd: ‘Ik ga toch op die trein springen. Doe mee of niet, maar ik spring erop.’ Omdat ik het zelf al vaker had geprobeerd in Amerika en Duitsland, wist ik hoe zeldzaam dat soort kansen zijn. En ook dat één liedje je leven kan veranderen. Dus toen hij niet mee wilde, dacht ik: dan zie ik wel wat er overblijft aan kruimels. Samen met de songwriters met wie ik Calm After The Storm had geschreven, ben ik in Duitsland weer van onderaf aan begonnen, alle zaaltjes af. Dat vind ik dus fantastisch, om het onmogelijke toch te proberen. En inmiddels zijn we tien jaar verder en nog steeds succesvol in Duitsland. Er bleken meer dan genoeg kruimels.”
Nabil: Te gek, hoor.
Ilse: “Ik geloof heel erg in against all odds. Dat anderen zeggen dat je iets niet moet doen, omdat het ‘toch niet zal lukken’, maar dat je besluit wél tegen de stroom in te gaan zwemmen.”
Nabil: Ik speel ook graag met verwachtingen. Bij mij denken mensen: oh, een Marokkaan, die zal wel gaan vertellen hoe zijn ouders in Nederland zijn gekomen. Daarom doe ik dat juist niet. Cabaretiers met een etnische achtergrond hebben de neiging zich pleaserig op te stellen. Zo van: ‘Hé, ik kom jullie niet neersteken, hoor.’ Ik wil juist wél een beetje gevaarlijk zijn. En een nieuw geluid brengen, in plaats van wat er van me wordt verwacht. Me onderscheiden door zowel piano te spelen als te zingen, grappen te vertellen en imitaties te doen.
Ilse: “Ik kom uit Twente, wij keken op tegen alles en iedereen. De grote stad, de entertainmentindustrie: dat leek zó ver weg. Als jij uit Waalwijk komt, herken je dat vast?”
Nabil: Absoluut. En sowieso: ik ben opgegroeid met een alleenstaande moeder die in de bijstand zat. Dus ik verwachtte helemaal niets van het leven. Statistisch gezien zou ik nu ergens schoonmaker moeten zijn. Dus alles wat meezat, was voor mij een bonus. Als iemand me vroeger gewoon had verteld dat er in Nederland zoiets bestond als een comedy­club, open podia of de toneelschool … Maar ik kreeg van docenten te horen: ‘Van jou komt toch niets terecht.’ Dat heeft wel een vuur in mij aangewakkerd. Wacht maar, dacht ik altijd.
Ilse: “Je hebt dus geen makkelijke jeugd gehad, als ik het zo hoor?”

Nabil: Ik was negen toen mijn vader overleed. Mijn moeder pas 28 en ze bleef achter met zes kinderen tussen de negen maanden en tien jaar jong. Tot die tijd was ze gewoon huisvrouw, nu moest ze ineens omschakelen. De taal leren, haar rijbewijs halen en de schulden afbetalen die er waren omdat mijn vader geen levensverzekering had. Ze is in een fabriek gaan werken waar haar collega’s het niet zo hadden op een vrouw met een hoofddoek. Ze kwam elke avond huilend thuis, maar ze deed het wél. Tegenwoordig zouden ze mijn moeder een powervrouw noemen.
Ilse: “En werd er van jou, als jongen, ook van alles verwacht?”
Nabil: Meteen na de dood van mijn vader zeiden mensen: ‘Nu ben jij de man in huis, hè?’ Ik was pas negen, maar wel de oudste zoon, tussen vier zussen. Dus ik heb altijd een groot verantwoordelijkheidsgevoel gehad, ja. Binnenkort trouwt mijn laatste zusje; dan zijn ze allemaal onder dak en ben ik eindelijk zelf aan de beurt, op mijn bijna veertigste.
Ilse: “Ken je dat lied van De Havenzangers, Trouw niet voor je veertig bent? Trouw niet voor je veertig bent/En alle geheimen van ’t huwelijk kent/Heus het is nog niet te laat/Als je na je veertigste pas trouwen gaat.”
Nabil: Die wil ik zéker op mijn bruiloft draaien.
Ilse: “Heb je een relatie?”
Nabil: Nee, relaties houden bij mij nooit lang stand. Hooguit een jaar of twee. Misschien omdat ik zo veel mensen om me heen ben verloren, kan ik me moeilijk binden. Jij gaat dus al heel lang met jouw vriend, zei je.
Ilse: “Al 26 jaar, we kwamen samen vlak voordat World of Hurt uitkwam. En ik durf wel te zeggen dat dat ook nooit meer stuk zal gaan. Bart is de liefste mens die er bestaat en ik vind het zo gaaf dat wij al zo veel met elkaar hebben meegemaakt. Dat wordt ook alleen maar nóg gaver. We zijn echt levenspartners geworden, daar ben ik enorm trots op.”

Nabil: Zoiets zou ik ook graag willen: dat je zonder het te bespreken wéét dat het goed zit. Dat alles gewoon klopt. Verliefdheid zegt mij niet echt iets. Jij hebt misschien nooit coke gesnoven, maar het is een beetje zoals de high die je daarvan krijgt. Een rush die ook snel uitwerkt en dan heb je alweer het volgende lijntje nodig.
Ilse: “En dat heb jij wel vaak gedaan, die drugs?”
Nabil: Niet schrikken, maar ik was dertien toen ik verslaafd raakte aan alcohol en pillen, cocaïne, speed en veel blowen. Het was de gabbertijd, ik ben een echte gabber geweest. Ik kom uit Brabant hè, wij gingen echt helemaal los. Alleen tijdens de ramadan stopte ik ermee. En hoopte dan dat ik na die maand van bezinning zónder kon. Maar ja …
Ilse: “Wauw. Had dat ook met de vroege dood van je vader te maken, denk je?”
Nabil: Ik kwam daardoor in een zware identiteitscrisis terecht. Pas sinds een paar jaar weet ik hoe je een stropdas strikt; als kind leerde niemand mij dat. Ik moest in mijn eentje transformeren van jongen tot man. En ik wilde theater of televisie maken, maar in Waalwijk zeiden ze dan: ‘Gij gaat helemaal niks, jongen.’
Ilse: “Het tegendeel heb je al bewezen: vier soloshows, de hoofdrol in een film. Hoe kwam je van de drugs af?”

Nabil: Toen ik achttien werd, wist ik: als ik in Waalwijk blijf, komt er niks van mij terecht. Ik was al op het verkeerde pad geraakt – ik gebruikte niet alleen drugs, maar verkocht ze ook. Dus toen ben ik naar Amsterdam verhuisd en heb ik mijn leven omgegooid.
Ilse: “Wat knap van je.”
Nabil: Ik drink alleen nog water, omdat ik niet iemand ben die normaal kan genieten van een wijntje. Ik moet meteen hélemaal los.
Ilse: “Ik ben juist een cheap date. Na twee wijntjes heb ik het héél gezellig, zeg maar.”
Nabil: Ben jij eigenlijk getrouwd?
Ilse: “Nee, we hebben ook geen kinderen. Dat oergevoel is er nooit geweest, bij ons allebei niet. En ik ben heel blij met hoe ons leven is. Dat we ook spontaan kunnen besluiten om bijvoorbeeld een paar weken naar ons huis in Nashville te gaan. Sommige mensen zullen dat egocentrisch vinden, en dat is het misschien ook wel, maar wij zijn er gelukkig mee.”
Nabil: Ik vind het eerder egocentrisch als je kinderen neemt om te voldoen aan het plaatje. Vader worden lijkt mij wel leuk, maar dan moet er inderdaad eerst dat oergevoel zijn. Ik ben nu nog te bang dat ik dan mijn leven en carrière kwijtraak en zo’n saaie huisvader word die op zondag in de Ikea staat.
Ilse: “Welke dromen heb jij voor je carrière?”
Nabil: Eind januari was de première van mijn show ‘Nee, precies daarom’, en ik probeer elke voorstelling heel bewust te genieten. Veel mensen meten succes af aan heel bekend zijn, maar ik wil het juist lekker op mijn eigen tempo doen. Ook omdat ik het liefst tot mijn tachtigste wil doorgaan. Ik zie het al voor me hoe het dan is, een beetje à la Toon Hermans: op het toneel met alleen een kruk, een microfoon, spotje erop en lullen. Dat zou ik geweldig vinden.
Ilse: “Grappig, dat zie ik zelf ook ooit voor me: alleen ik met mijn gitaar, liedjes zingen en het publiek vertellen wat die songs betekenen.Nu durf ik dat nog niet, en ik houd óók heel erg van met de band op pad zijn. Tijdens onze huidige tour vertel ik hoe mijn carrière is begonnen en over het belang van first believers. Mensen die je aanmoedigen, zeggen dat je iets wél kunt. Dan moet ik ook meteen denken aan mijn eerste recensie, in Nieuwe Revu, waarin stond: ‘In Amerika hebben ze op elke hoek van de straat een Ilse DeLange, wat denkt zij nou dat ze toe te voegen heeft?’”
Nabil: Ik weet inmiddels dat de mening van een ander nooit jouw waarheid hoeft te zijn. Bij die ‘first believers’ moet ik trouwens wel meteen aan jou en Duncan Laurence denken. Jij hebt altijd in hem geloofd en vervolgens wón hij het Songfestival ook nog.

Ilse: “Het is wel bijzonder hoe dat ging: tot mijn eigen deelname had ik het Songfestival altijd als een soort rariteitenkabinet gezien. Dat veranderde toen Anouk eraan ging meedoen, en als je het eenmaal zelf hebt meegemaakt, word je er echt door bevangen. Vijf jaar na Calm After The Storm sprak ik iemand van de organisatie en wilde ik natuurlijk weten wie er dat jaar met welke song zou gaan. Er werd een naam genoemd, ik mocht een song horen en hij vroeg wat ik ervan vond. Eerlijk: ik vond het niks. Toen werd er gevraagd of ik een beter idee had. En ineens dacht ik aan Duncan, die bij The Voice in mijn team had gezeten.”
Nabil: En waar hij niet eens zo hoog eindigde, toch?
Ilse: “Hij kwam in de halve finale, maar viel toen af. En inmiddels had hij ook al een rondje gemaakt langs alle grote platenmaatschappijen, maar niemand had interesse. Dat heb ik zelf in het begin van mijn carrière ook meegemaakt: in Nederland wilde niemand mij tekenen. Via Dropbox had Duncan me ooit een paar demo’s gestuurd, dus die zocht ik op. Het eerste nummer dat ik afspeelde, thuis in onze keuken, was Arcade. Een liedje dat dus al even op de plank lag te verstoffen. Ik wist meteen: dit is het. Ik kreeg kippenvel, riep Bart erbij en zag gelijk alles voor me. Vervolgens heb ik Duncan gebeld, of hij er überhaupt zin in zou hebben en toen hij ‘ja’ zei, ben ik voor hem en Arcade de barricades op gegaan.”
Nabil: Ik houd zo ontzettend van dit soort verhalen.
Ilse: “Niemand geloofde erin, maar ik heb inmiddels thuis een plaquette staan ter ere van één miljard Arcade-streams. Met mijn eigen label begeleid ik nu weer een aantal jonge mensen. Zoals Jana Mila, die we aan een platendeal in Amerika hebben geholpen. Dat alleen is al kicken, maar ik wil nu door voor een Grammy-nominatie. Ik vind namelijk echt dat zij niet onderdoet voor die Amerikanen.”
Nabil: Hoog inzetten: gelijk heb je.
Ilse: “Ik ben wel een strebertje. Je doelen moeten altijd zo groot mogelijk zijn. Als het niet lukt, kun je altijd nog afschalen, toch?” •