'Dat ik zo met de dood bezig was, zal te maken hebben met dat ik als kind zag hoe mijn moeder haar kind verloor'

De dood

Geen nood, want de dood is voor mij nooit ver weg. Ik had heel lang niet eens door dat een deel van mij regelmatig controleert of calculeert wat ik zou doen en hoe ik me zou voelen als ik op dat moment zou sterven.  Mijn angst is dat ik letterlijk doodsbang ben, mijn hoop is dat ik er vrede mee heb. Een soort ben ik er klaar voor check.

Ik herinner me een moment in een vliegtuig boven de wolken. Het serene engelachtige uitzicht en een gevoel van: “Oh, als het nu zou gebeuren is het goed. Geen angst.” Ik ben me er wel altijd bewust van dat mijn zogenaamde inschatting meteen de deur uit zou vliegen als het werkelijk zou gebeuren. Want ik weet dat we minder heldhaftig zijn in de praktijk dan we denken. We blijven gewoon mens nietwaar? Maar toch geeft dit ritueel mij houvast. Een vals gevoel van controle. Wat ik kennelijk nodig heb.

Schuld van mijn moeder

Ik vond het lang normaal dat ik zo met de dood bezig was. Zo normaal dat het me niet eens opviel. Maar sinds ik in een Amerikaans groepje zit waarin ik een jaar lang IFS studeer (internal family system, een soort familieopstellingen, maar dan van binnen) en ik tijdens een oefening met de ogen dicht alle delen van mij die op dat moment aanwezig waren aan tafel moest roepen en ik letterlijk de dood zag verschijnen, een beetje verlegen, en heel karikaturaal gekleed met zeis en al. Maar dus verlegen en zich afvragend of de uitnodiging echt was en of hij echt aan tafel mocht zitten, want hij was gewend in de schaduw en een beetje verstopt te opereren, toen begreep ik dus: “Oké, ik heb dus een deel in mij, van mijn persona, dat voor de dood staat. Ik wil weten waarom.”

Nou, zoals jullie weten, is alles de schuld van onze moeders (haha), dus ik denk dat ik dingen van mijn moeder heb overgenomen. Want die vrouw heeft wat meegemaakt, zeg. En dat ik erbij was als kind toen het misging met haar baby en mijn broertje doodgeboren werd, zal er ook mee te maken hebben. Of dat m’n vader plotseling stierf op z’n zevenenveertigste. Of misschien lijd ik aan obsessieve controle-dwang, wat ook niet gek is. Hoe dan ook, door de voorstelling met het kamerorkest kon ik van een veilige afstand de dood bekijken en oefenen in memento mori: sterven voordat je sterft.  Ook was het invullen van een ‘your life in weeks’ een openbaring. Omdat je simpel in één oogopslag ziet hoeveel tijd er is verstreken en hoeveel of hoe weinig je nog rest. Mocht je geluk hebben om de negentig te halen.

Een grafrede

Daarom heb ik een requiem voor mijzelf geschreven. Een grafrede: door mij, voor mij. Heel verhelderend en nog lang niet af. Ik gun het iedereen er eentje te schrijven voor zichzelf.

Ik schraap nu even symbolisch mijn keel. Komt ‘ie, mijn requiem:

Ik heb geleefd
zoals je een vuur aansteekt in de regen.
Hardnekkig.
Kletsnat.
En toch brandend.

Ik was een storm in een mensenlijf,
een zachte hand met vuistgeheugen.
Een stem
die soms te luid was
om gehoord te worden.

Noem me niet heilig.
Noem me niet sterk.
Ik was mens.
Ik heb verlangd, gevloekt, bemind,
me kapot gegeven aan de verkeerde stilte,
me verscholen in woorden
en weer uitgekleed in liefde.

Ik heb gelachen met mijn hele gezicht.
Ik heb gehuild zonder dat iemand het zag.
En soms…
Heb ik iets achtergelaten in een ander.
Een vonk misschien.
Of een litteken.

Als ik nu ga,
leg mij dan niet neer in kou.
Leg mij in herinnering.
In geur.
In stem.
In iets dat leeft.

Want ik ben niet gemaakt om stil te zijn.
Zelfs dood
zal ik ruisen in jullie bloed.

Dit was mijn leven.
En ik buig ervoor.
Zonder spijt.
Zonder excuses.
Alleen met liefde.

Ik heb fouten gemaakt — genoeg
voor een hele bijlage in de hemel.
Maar ik heb geleerd mezelf met mildheid te bekijken,
zoals je kijkt naar een kind dat alles probeert te begrijpen
met te weinig woorden en te veel hart.

Ik had dorst naar iets anders:
groei, waarheid, vuur, schoonheid,
zelfs als het lelijk was.

Ik heb mijn best gedaan om te leven —
niet half, niet veilig, niet voor de vorm.
Totaal.
Onbeschaamd.
Tegendraads als het moest,
zacht als ik durfde.

Ik was niet alleen de vrouw met de stem.
Ik was ook de vrouw die niet durfde te spreken
en het tóch deed.

En ja, ik was soms te veel.
Te luid.
Te gevoelig.
Te aanwezig.
Te ongrijpbaar.

Maar dat ‘te’ is precies wat me overeind hield
in een wereld die vrouwen liever klein hield.

Ik ben niet vergeten te leven.
En dat,
dat is alles.

Ik ben gegaan zoals ik gekomen ben:
met honger.
Met vuur.
Met liefde.

Ik buig.
Voor het leven.
Voor mijn fouten.
Voor mijn moed.
Voor mijn ‘mensen’
Voor mezelf.

Zonder spijt.
Zonder excuses.
Alleen met liefde.

'Ik had nooit gedacht dat zesenvijftig zo zou voelen en er zo uit zou zien'Lees ook