In haar columns Levenslessen van Nazmiye deelt actrice, schrijfster en spreker Nazmiye Oral haar inzichten over zelfliefde en persoonlijke groei.
Veertig dagen geleden overleed mijn zusje. Ik zit al weken in een soort alternatieve realiteit waarin ik niemand wil zien en niets wil doen. Waarin zelfs simpele dingen zoals boodschappen doen, een berichtje beantwoorden en opstaan zonder reden voelen als een opgave. Ik doe de dingen performatief.
'Het eenzaamste aan een gebroken hart is dat bijna niemand het ziet. Ook jijzelf niet'
Je zou kunnen zeggen dat ik acteer dat ik leef. Mijn lijf doet mee: maar ik ben moe op een manier die niets met slaap te maken heeft. Ik zeg afspraken af. Ik laat berichten liggen. Als mensen vragen hoe het gaat, wil ik het liefst niets zeggen. Elk antwoord voelt als een uitleg die ik niet wil geven. Het komt te dichtbij en ergens voel ik dat er iets in mij is dichtgegaan wat ik met geen mogelijkheid wil openen. Huilen, bedacht ik me vanochtend toen ik de koelkastdeur opendeed, daar heb je echt lef voor nodig.
Ik ben niet moedig genoeg om te huilen. Bij mij komt het eruit als een proest of nies. Onverwacht. Ineens. Of tussen het draaien van scènes door op de set. Zoals laatst, ogenschijnlijk droge scènes, nergens een spoortje van emotie, en ineens overvalt het me. Terwijl er geen reden voor lijkt te zijn. Maak ik een rondje door de set terwijl de camera’s op een andere plek staan en ik een minuutje heb voordat we gaan draaien. Of misschien zelfs 30 seconden. En dan komt het eruit. Even. Snel. Ongezien. Het is iets waar ik me voor schaam. Ook nu zegt een deel van mij de hele tijd dat ik een vrolijke column moet schrijven. Dat het nu eens afgelopen moet zijn, maar ik weet dat ik nog niet eens ben begonnen.
Ik merk hoe snel ik het verdriet wil wegpoetsen. De mensen om me heen zijn lief. En zeer begripvol. Maar de wereld draait natuurlijk gewoon door. En ik denk: hoe lang heb ik eigenlijk? Hoe lang mag ik me intens verdrietig voelen om een zusje? Of ik denk rare dingen zoals: goh, ik hield dus echt heel veel van mij zusje. Of: is dit iets Turks of vindt iedereen de dood van een zusje zo erg?
'Is dit de manier om met de dood om te gaan? Gewoon zitten. Samen'
Het meest valt me op hoe slecht we ertegen kunnen als verdriet niet vooruitgaat. Hoe slecht we ongemak kunnen verdragen en hoe we omgaan met wat pijn doet: we enten het op zelfverbetering. Verdriet moet een groeiproces zijn. Een burn-out moet een wake-upcall zijn. Een scheiding moet je sterker maken. Verlies een manier om jezelf terug te vinden. Alsof niets zomaar pijn mag doen zonder dat er aan het einde een les, een inzicht of een betere versie van jezelf uitrolt. We zijn een cultuur geworden die lijden alleen verdraagt als het rendement oplevert. Rauw verdriet zonder narratief maakt ons ongemakkelijk. En verdriet dat geen weg aflegt is taboe, want het betekent stilstand. Dat is een vorm van wreedheid die we voor zelfzorg laten doorgaan.
Verdriet dat je wegstopt, verdwijnt niet, het verhuist. Het gaat zitten in je lijf, in je kaken, in je slaap. In de kortaf-toon waarop je opeens tegen je kinderen praat zonder te weten waarom. Het komt terug als vermoeidheid die geen oorzaak heeft. Als plotselinge huilbuien om iets kleins, als een woede die niet in verhouding staat tot de aanleiding. Je denkt dat je het onder controle hebt omdat je weer functioneert, maar functioneren en verwerken zijn twee verschillende dingen. Het lichaam onthoudt het verschil ook als jij het vergeet. Hoe langer je het wegduwt, hoe harder het uiteindelijk terugkomt. Vaak op een moment dat je het totaal niet kunt gebruiken.
En dat is precies waarom ik weinig geduld meer heb met de taal van zelfverbetering. Ook al ga ik zelf notabene een programma geven van een maand dat over verandering gaat. Total Reset: in 28 dagen van zelfsabotage naar zelfliefde. Ik weet dat sommige vrouwen die een kaartje hebben gekocht meedoen omdat ze een betere versie van zichzelf willen worden. Dat wilde ik ook, ooit. En dat wil ik nog steeds, om de twee dagen.
'Zelfbeschuldiging lost niets op, het voegt alleen een tweede laag pijn toe boven op de eerste'
Maar als er iets is wat ik heb geleerd is dat niet verbetering de oplossing is, maar milder worden. Zachter. Milder. Trager. Opener. Om jezelf te horen, met verdriet en al, in plaats van jezelf weg te poetsen tot je weer ‘aanstaat’. Zelfsabotage is zelden zwakte. Het is meestal een oud overlevingsmechanisme. Een deel van jou dat ooit leerde dat rust gevaarlijk is, dat je gevoelens toelaten gelijkstaat aan sterven of de belangrijkste relaties verliezen omdat jouw gevoel een last is voor anderen. Of dat je jezelf pas mag laten zien als je functioneert. Dat repareer je niet door harder je best te doen. Dat verzacht je alleen door het niet langer weg te jagen. Zodat het ten volle kan opbloeien: het verdriet, de teleurstelling, de angst in volle glorie.
En dus word ik nu uitgenodigd in deze kwetsbaarheid te stappen die ik zo moeilijk vind. Ik wil niemand zien en dat mag. Ik kan alleen maar door mijn werk mijn gevoelens kanaliseren en dat mag, ik wil niets en ook dat mag. Niet omdat ik hiermee een inzicht verwerf of verder kom, maar omdat het simpelweg waar is. En waarheid heeft geen rechtvaardiging nodig.
Misschien is dat de enige wijsheid die ik nu te bieden heb: verdriet hoeft je niets te leren. Het is dezelfde energie, maar met een ander smaakje, als geluk. Dat leert je ook niks. Verdriet mag er gewoon zijn. Ook als het zogenaamd nergens op slaat. Of als je dankbaar moet zijn en geen reden hebt tot verdriet. Het mag er zijn, lelijk en onhandig en zonder tijdslimiet, terwijl jij ondertussen, met tegenzin, toch weer opstaat. Want de waarheid zal je bevrijden.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Nazmiye Oral over de plotselinge dood van haar zusje: 'Haar beschermen werd mijn tweede natuur'
