Ruzie, verraad en verstoting: het komt voor in de beste families. In deze rubriek vertellen vrouwen over de pijn, de botsingen en het loslaten van wie hen ooit het meest dierbaar waren.
Trigger warning: in dit artikel wordt seksueel misbruik genoemd.
Deze week vertelt Elly (44) hoe ze opgroeit in een gezin waar veel onuitgesproken blijft, tot ze op latere leeftijd ontdekt dat misbruik aan de basis ligt van haar klachten en het contact met haar ouders uiteindelijk onmogelijk wordt.
Elly groeit op als middelste kind in een christelijk gezin met een oudere broer en een jongere zus. Haar vader is koster, haar moeder altijd aanwezig in huis. Van buiten lijkt alles overzichtelijk en degelijk. “We gingen twee keer op zondag naar de kerk, er waren duidelijke regels en naar de buitenwereld was het allemaal keurig. Maar binnenin was het heel anders. Er werd weinig echt gepraat. Mijn moeder vroeg wel naar onze mening, maar eigenlijk voelden we allemaal: je kunt beter niet zeggen wat je echt denkt.”
Zelf voelt Elly zich als kind vaak een buitenstaander. “Ik noem mezelf weleens een soort hamburgerkind, de middelste die er gewoon maar een beetje tussendoor glipt. Ik was gevoelig, liep altijd net een ander pad en voelde me vaak alleen.” Haar moeder is fysiek aanwezig, maar emotioneel moeilijk bereikbaar. “Ze was er met een kopje thee, maar niet met echte verbinding. En mijn vader was er ook, maar vooral hard aan het werk. Er was veel onveiligheid, alleen niet op een manier die je aan de buitenkant meteen zag.”
'Ik voel geen boosheid meer, wel veel liefde': Joy over het loslaten van haar vader zonder hem af te wijzen
Al jong krijgt Elly allerlei lichamelijke klachten. “Ik had eczeem, buikpijn en allerlei andere vage klachten. Ik liep van huisarts naar ziekenhuis, maar er werd nooit echt iets gevonden. Er werd eerder gezegd: Elly heeft ook altijd wat.” Pas veel later begrijpt ze dat haar lichaam allang iets probeerde te vertellen. Rond haar dertigste valt ze flauw en belandt ze in het ziekenhuis. “Toen zei mijn lichaam eigenlijk: zoek het uit. Ik was nog maar 30, maar ik voelde me 85.”
Ze komt in een lang traject bij de ggz terecht, maar merkt dat praten alleen haar niet bij de kern brengt. “Ik kon mijn levensverhaal heel mooi vertellen, maar voelen deed ik niet. Pas toen ik echt innerlijk werk ging doen, zoals opstellingen en dieper lichaamswerk, kwam er iets open. Toen kwam naar boven dat ik mij herinner dat ik als kind ben misbruikt. Ik was toen drie jaar oud. En ineens vielen er allemaal puzzelstukken op hun plek. Waarom ik zo schrikachtig was. Waarom ik me altijd onveilig voelde. Waarom ik zoveel klachten had. Waarom ik eigenlijk altijd aan het overleven was.”
Die ontdekking zet alles op scherp. Elly wil zorgvuldig zijn en niemand zomaar beschuldigen, maar voelt ook: ik kan niet meer doen alsof er niets aan de hand is. Ze probeert voorzichtig met haar familie te praten. Haar zus reageert direct afhoudend. “Toen ik zei dat ik misbruikt ben, zei ze eigenlijk meteen: ik kan hier niks mee en ik wil hier ook niks mee. Voor mij was dat zó pijnlijk, omdat dit voor mij juist het belangrijkste onderwerp was geworden.”
Met haar ouders verbreekt ze in eerste instantie het contact om ruimte te maken voor haar eigen proces. “Ik dacht: ik moet eerst weten wat er met mij is gebeurd, ik wil mezelf terugvinden. Zonder ruis. Zonder weer op mijn tenen te hoeven lopen.”
Jaren later, als ze zelf moeder wordt van een tweeling, laait het verdriet opnieuw op. “Toen miste ik ineens heel sterk een moeder. Niet eens per se háár, maar het idee van een moeder. Dus ik heb toch weer contact gezocht.” Dat werd geen warme hereniging. “Ik hoopte op iets zachts, maar het eerste halfuur kreeg ik alleen maar verwijten over me heen. Hoeveel pijn ik hén had gedaan. Toen dacht ik: dit is dus precies het probleem. Ik wil gezien worden als dochter, maar dat kan zij niet.”
'Als kind wist ik al: zodra ik 18 ben, verbreek ik het contact' - Krista over haar gewelddadige moeder
De echte breuk volgt vlak voor kerst, wanneer Elly voelt dat ze niet langer om het onderwerp heen kan. Haar dochter krijgt een nachtmerrie waarin iets van misbruik doorklinkt, en dat raakt haar diep. “Niet omdat er iets met mijn dochter is gebeurd, maar omdat ik ineens voelde: ik ben mezelf aan het verloochenen door te blijven doen alsof dit geen rol speelt.” Ze belt haar moeder en zegt dat ze wil praten over het misbruik, vóór ze met kerst langskomt. “Ik zei letterlijk: ik wil hierover praten, want dit is belangrijk voor mij en voor mijn kinderen. Maar mijn moeder zei: dat kan ik niet. Eerder had ze ook al gezegd: ik geloof je niet.”
Voor Elly is dat het beslissende moment. “Toen heb ik gezegd: dan kies ik nu voor mezelf. En voor mijn kinderen. Ik snap ergens ook wel dat zij dit niet aankan, maar ik kan niet langer doen alsof dit er niet is.” Sinds dat gesprek is het contact verbroken. Van haar vader hoort ze niets meer. “Hij zal het nooit toegeven. Hij zegt dat hij het zich niet herinnert en dat het dus niet waar is. Mijn moeder praat het op haar manier goed. Maar ik ben nu zelf moeder, en ik weet: als een kind zoiets vertelt, dan ga je daar niet omheen.”
Hoe pijnlijk het ook blijft, Elly weet inmiddels dat afstand voor haar de enige gezonde keuze is. “Mensen zeggen vaak: maar het zijn toch je ouders? En dat maakt het ook zo ingewikkeld. Je zet die stap niet zomaar. Je bent zó loyaal, je blijft hopen, je blijft aanpassen. Maar op een gegeven moment voelde ik: het gaat niet meer over hen, het gaat over mij.” Ze heeft nog steeds moeilijke dagen, zeker rond Moederdag en Vaderdag. “Dan kan ik echt denken: ik heb eigenlijk geen familie. Dat doet pijn. Maar het geeft me ook rust dat ik niet meer alles onder het tapijt schuif.”
Wat ze anderen wil meegeven, is duidelijk. “Neem je signalen serieus. Twijfel niet aan jezelf. En draag het niet alleen. Praten alleen heelt niet meteen, maar het is wel het begin. En weet: als jij voelt dat je afstand nodig hebt, dan mag dat. Soms is dat precies wat nodig is.” Zelf vat ze het samen in één zin die haar helpt wanneer het zwaar is: “Het eindigt en begint bij mij.”
Wil jij net als Elly jouw verhaal delen over verbroken contact in de familie? Mail dan je verhaal, samen met je naam, leeftijd en telefoonnummer, naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘In de beste families’. Dit kan uiteraard ook anoniem.
Heb jij seksueel geweld meegemaakt en wil je daarover praten? Centrum Seksueel Geweld biedt professionele hulp en is 24/7 bereikbaar via het telefoonnummer 0800–0188. Je kunt ook terecht bij Slachtofferhulp Nederland via 0900-0101.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Als kind voelde ik me verantwoordelijk voor haar leven': Soraya (41) over opgroeien met een moeder die op haar leunde
Mirjam Rasmussens is redacteur bij LINDA. Je kan haar kennen van de rubriek In de beste families, maar ook over vrouwengezondheid, lifestyle en media schrijft ze graag. Als ze haar toetsenbord even met rust laat, vind je haar waarschijnlijk op een yogamat of achter een schildersdoek.
