'We krijgen meestal alleen maar de leuke kanten mee bij stellen, ook om ons heen'

Er is vast buiten de pot gepiest

Het aantal lifestylecoaches dat zich heeft ingeschreven bij de Kamer van Koophandel is de afgelopen vijf jaar ruim verviervoudigd. In Londen opende onlangs ’s werelds eerste mentalhealth-winkel: Self Space – Everyday mental maintenance. Met de slogan ‘We’re all a bit messy’ kun je er binnenwippen voor een consult. Je krijgt er een preventieve check-up, zoiets als je halfjaarlijkse tandartsbezoek om gaatjes te voorkomen.

We vinden het doodnormaal om aandacht, energie en (bakken met) geld uit te geven aan persoonlijke ontwikkeling, cursussen en hulp voor persoonlijke groei. Opvallend: relatietherapie en -coaching blijft achter. Zodra je zegt dat je met je partner in therapie zit, word je met argusogen aangekeken. Want therapie met je liefje betekent: crisis, bonje, er is vast buiten de pot gepiest. Relatietherapie doe je pas als het écht niet meer gaat.

‘Dat ­ongemak stopt hier, vanaf nu is óok seks bij ons thuis bespreekbaar’Lees ook

We denken dat liefde vanzelf gaat

“Mede door internalisering in films en media hebben we een beeld gecreëerd van hoe de liefde zou moeten zijn”, aldus Veronne van der Meijs, relatiecoach en co-founder van Bureau Liefhebbers. “Vrijwel elke Hollywoodfilm stopt op de piek van verliefdheid. Ze kussen en leven nog lang en gelukkig. Neem The Notebook: het ene moment staan ze te zoenen in de regen, het andere moment liggen ze oud en verschrompeld in bed. De jaren ertussen – met alle ups en downs, strubbelingen, ruzies – zien we niet.”

We krijgen meestal alleen maar de leuke kanten mee bij stellen, ook om ons heen, aldus Van der Meijs. “Ouders hangen niet graag de vuile was buiten waar de kinderen bij zijn. Ze krijgen op die manier niet mee dat papa en mama ook weleens ruzie hebben (en dat ze die daarna weer bijleggen).” We hebben nergens geleerd dat het oké is als het niet oké is in een relatie.

We denken, al dan niet onbewust, dat de liefde vanzelf gaat. Ja, natuurlijk kennen we de basisprincipes van een gelukkige relatie: wanneer de verliefdheid bekoeld is en je niet meer elke dag als konijnen tekeergaat, is een relatie hard werken. “Maar”, vervolgt Van der Meijs, “we zeggen wel dat we weten dat we aan onze relaties moeten werken, maar als je hier echt eens even bij stilstaat: als je aan je relatie werkt, wat doe je dan precies? Kun je iets opnoemen?

‘Goedkoop was het niet, maar ik besloot mezelf een mooie man cadeau te doen’Lees ook

Tot de liefde doodbloedt

Niemand leert ons communicatieregels, hoe gezapig dat misschien ook klinkt. Ruziemaken is soms noodzakelijk. Dat lucht op. Brengt je dichter bij elkaar. Mits je de ruzie ook repareert – en dat is iets anders dan goedmaken. Het goedmaken van een relatie is: we hebben het er niet meer over – kus. Het repareren van een relatie is dat je gaat snappen wat er tijdens de ruzie gebeurde. Wat je ervan kunt leren. Omdat we het hier zelden over hebben, denken we dat onze relatie onze eigen verantwoordelijkheid is. Stellen gaan vaak pas in therapie na jaren problemen of in een te laat stadium. Als de koek al op is.”

Even de CBS-cijfers erbij. Veertig procent van alle huwelijken eindigt in een scheiding. Terwijl dit percentage in de jaren zeventig nog op vijftien lag. Ook ongehuwden tussen de 24 en 35 die samenwonen, gaan vaker dan vroeger uit elkaar: 23 procent neemt binnen vijf jaar afscheid. Tien jaar geleden was dat nog achttien procent. Vroeger, toen broodjes gezond nog gezond waren en het gouden huwelijk nog bestond, trouwden mensen en bleven ze samen tot de dood hen scheidde. Nu is dat eerder tot de liefde doodbloedt. We gooien makkelijker de handdoek in de ring. Waarom? Omdat het kan.

Hulp inschakelen

Vrouwen zijn minder vaak financieel afhankelijk van hun partner. Onze levensverwachting neemt toe, waardoor ook een stijgende groep vijftigplussers kiest voor een krabbel onder de scheidingspapieren. Gaan mensen te snel uit elkaar? Iemand die uit voorzorg in relatietherapie zit, is Elise Milou (33). Op haar Instagram (vijftigduizend volgers) is ze open over de sessies met haar man. “We zijn dertien jaar samen en hebben sinds een paar maanden therapie. Niet omdat het slecht gaat tussen ons: we zijn gelukkig en maken zelden ruzie. Er is alleen een patroon waar we continu tegenaan lopen: als ik het druk heb, bijvoorbeeld met werk, trek ik me terug. Mijn man kan dan moeilijk contact met me maken. Daar hebben we het dan over. Ik probeer vervolgens geforceerd de verbinding op te zoeken, maar dat voelt natuurlijk niet oprecht en kost energie.

Uiteindelijk zorgt het alleen maar voor meer irritatie. Op korte termijn weten we hoe we ermee moeten omgaan, maar elk jaar steekt het patroon weer de kop op en elk jaar zorgt het voor meer frustratie.” Dit jaar stelde Elise haar man voor om hulp in te schakelen bij een therapeut. “Het leek me een goed idee om iemand te laten meekijken. Wat gaat er schuil achter dit patroon? Hoe kunnen we het probleem structureel oplossen, zodat het in de toekomst niet tot iets onoplosbaars leidt?”

‘Mijn benen tintelen, mijn spieren spannen zich aan en samen met het stel bij het zwembad kom ik genadeloos hard klaar’Lees ook

Autonomie en verbinding

Volgens de Belgisch-Amerikaanse psychotherapeute Esther Perel, de Godmother der relatietherapie, zijn voor een gelukkig samenzijn twee componenten nodig: autonomie en verbinding. Je wil, onafhankelijk van elkaar, groeien en leren – dat maakt dat je elkaar aantrekkelijk blijft vinden. Verbinding is onmisbaar om je gehecht te voelen met je partner. Een gezonde relatie balanceert volgens Perel tussen spanning, een bepaalde vorm van onbereikbaarheid, en verbinding, veiligheid en rust.

“Er bestaan allerlei theorieën over hoe relatieproblemen kunnen ontstaan”, vertelt psycholoog en relatietherapeut Aerjen Tamminga. “In mijn praktijk heb ik het altijd over vier thema’s: persoonlijke verschillen, emotionele gevoeligheden zoals trauma’s vanuit de jeugd, externe stressoren en patronen in communicatie. Die thema’s hoeven onafhankelijk van elkaar niet voor relatieproblemen te zorgen, het kan bijvoorbeeld prima dat de een van heavy metal houdt en de ander van André Rieu (persoonlijke verschillen). Maar vaak ontstaat het probleem als stellen te maken hebben met een combinatie van twee of meer onderwerpen.” Volgens Tamminga kan relatietherapie inzicht geven in blinde vlekken. “Sommige stellen hebben aan één of een paar sessies al genoeg om weer verder te kunnen.”

Zie het als inspiratie

Elises man was niet direct enthousiast over relatietherapie. “Over je gevoelens praten bij iemand die je niet kent is ongemakkelijk, vond hij. Maar omdat hij daar alleen in stond, stemde hij uiteindelijk toch toe.” Inmiddels zijn ze vijf sessies verder. “De therapie maakt veel duidelijk over onze hechtingsstijlen. We hebben meer begrip voor elkaar gekregen, leren waar onze behoeftes liggen en waar die vandaan komen. We snappen elkaars pijnpunten, waardoor de irritatie en frustratie – ook op andere vlakken – minder is geworden. Ook leerden we om op een andere manier met elkaar te praten, om nog een laagje dieper in gesprek tegaan. Het heeft ons dichter bij elkaar gebracht, terwijl het eigenlijk al heel goed ging.”

Je hoeft dus geen relatiecrisis af te wachten om hulp in te kunnen schakelen. Therapie kan helpen om terugkerende thema’s bij de horens te vatten en shit in de toekomst te voorkomen. “Bovendien kan therapie of relatiecoaching ook gewoon hartstikke leuk zijn”, zegt Veronnevan der Meijs. “Zie het als inspiratie, aanmoediging, een boost. Een soort apk. Ik zeg niet dat iedereen in relatiecoaching moet, het is alleen hoog tijd dat het taboe erop verdwijnt omdat het voor sommige stellen wel een oplossing kan zijn.”

'Als ik terugdenk aan mezelf als 22-jarige, kan ik oprecht zeggen dat ik op mijn 43ste vele malen onzekerder ben'Lees ook

Taboe

Waar dat taboe toch vandaan komt? Volgens Aerjen Tamminga heeft dat twee redenen. “De eerste is dat je een bepaalde afhankelijkheid voelt bij je partner. Je bent bang om gekwetst te worden. Zelfs mijn vrouw is soms bang dat ik me, omdat ik zo veel met het thema liefde bezig ben, plots bedenk en haar verlaat.” We zijn kortom bang dat therapie zaken naar boven haalt die we nog niet kenden of waar we ons geen raad mee weten.

De tweede reden is dat het beeld dat we van relatietherapie hebben, niet strookt met de werkelijkheid. In films zien we de relatietherapeut als redmiddel, op wiens sofa stellen elkaar afsnauwen en waar de tissuedoos huilend wordt leeggeplukt. Daarom kunnen we relatietherapie volgens Tamminga vaak niet rijmen met een relatie die gewoon al goed gaat. Het komt simpelweg niet in mensen op. Kiezen ze wél voor therapie, bijvoorbeeld omdat ze op een serieuze maar leuke manier aan hun relatie willen werken, dan voelen ze schaamte: als anderen maar niet denken dat er iets groots aan de hand is.

Schaamte

Guusje (35) wil niet met haar echte naam worden genoemd, en bevestigt daarmee naar eigen zeggen het taboe. “Mijn man en ik zijn onlangs getrouwd. Als ik mensen zou vertellen dat we in therapie zijn gegaan, kunnen sommigen dat denk ik moeilijk begrijpen. Misschien denken ze dat we nu al falen of dat we door te trouwen een verkeerde keuze hebben gemaakt. Maar we zitten niet in therapie omdat het niet goed gaat met ons, we zitten in therapie omdat er een thema speelt in ons leven waar we zelf niet uitkomen, namelijk of we ooit kinderen willen. We begrijpen elkaar en kunnen er goed met elkaar over praten, maar komen tegelijkertijd geen stap verder.”

In haar werkende leven heeft ze best veel coaches, intervisies en persoonlijke begeleiding gehad, vertelt Guusje. “Ook personal trainers, terwijl ik prima weet hoe ik moet sporten of een gezond voedingsschema moet samenstellen. Toch is het lekker als iemand je aanmoedigt, tips geeft, confronteert en beter maakt. Met een derde persoon praten is heel verhelderend. Daarom voelde relatietherapie ook als een logische stap.

Desondanks praat ik er niet open over. Ik merkte dat ik me ervoor schaam toen ik een keer de spreekkamer uitliep en een oud-collega met zijn vrouw zag zitten. Ook al zat hij daar met dezelfde reden, ik voelde mijn hoofd rood aanlopen, dacht alleen maar: wat zou hij nu over ons denken?”

'Ik wist perfect hoe je een kind moest opvoeden. Dacht ik. Nu, elf jaar later, blijkt dat toch verdomd moeilijk'Lees ook

Wisselende reacties

Als Elise de mensen om haar heen vertelt over de therapie, zijn de reacties inderdaad wisselend. Grofweg trekt de boomer zijn grijze wenkbrauw op, terwijl de millennial zich er juist wel in kan vinden. “Van mijn Instagramvolgers vonden de meesten het interessant. Ik kreeg in elk geval veel privéberichten, voornamelijk van jonge vrouwen die ook in therapie willen, maar de stap niet durven zetten omdat ze denken dat hun partners niet mee willen of bang zijn wat hun omgeving ervan vindt.

M’n ouders moesten wennen aan het idee, sommige familieleden schrokken ervan, zeiden dat ze niet doorhadden dat het slecht ging tussen ons. Maar het ging niet slecht, onze relatie kon alleen nog beter. Het was voor mij een eyeopener: mensen lijken het normaler te vinden om uit elkaar te gaan, dan om tijdelijk een relatietherapeut of -coach in armen te nemen.

Oprechte aandacht

Ook Guusjes relatie is door de therapie opgepept. Zij en haar man hebben het antwoord op hun vraag over de kinderwens gevonden en zijn tegelijkertijd blijer met hun relatie op andere vlakken. “Ik hoorde mijn man fijne dingen zeggen over onze relatie die hij normaal gesproken niet zo snel tegen me zegt. We kregen ook huiswerk mee met laagdrempelige oefeningen. Zo moesten we elke avond bij het avondeten elkaar vijf minuten een verhaal vertellen, de ander mocht tussendoor geen vragen stellen. Het voelde weliswaar een beetje onnatuurlijk, maar het leverde geweldige gesprekken op. Inmiddels zitten we niet meer in therapie. Toch speelt Dick – onze therapeut – soms nog steeds een rol in onze gesprekken en zeggen we vaak tegen elkaar: ‘Dit zou Dick hebben gezegd.’”

Volgens John Gottman, een Amerikaanse psycholoog gespecialiseerd in onderzoek naar echtscheidingen en relatieanalyses, is oprechte aandacht een van de belangrijkste pijlers in een gezonde relatie. Hij meent dat stellen die langer samen zijn, onbewust interesse in elkaar verliezen. Terwijl het belangrijk is om je oprecht te kunnen blijven verdiepen in de wereld van je partner.

Joan Makenbach over opvoeden: 'Houd je kroost in toom zeg, hoe moeilijk kan dat hele opvoeden nou zijn?'Lees ook

Blijven zoeken naar verbinding

Ook Veronne van der Meijs heeft met haar vriend relatiecoaching. “Het is een leuke en fijne manier om aan je relatie te werken, als het gewoon goed gaat. We vinden het waardevol om onze liefde te blijven ontwikkelen.” Maar los van therapie of coaching kunnen simpele trucs ook al wonderen doen. Van der Meijs: “Thuis komen van werk en je partner langer dan vijf seconden een kus geven bijvoorbeeld. Of een oefening in communicatie: begin je zin met ‘ik’ als je je behoefte aangeeft en niet met ‘jij’. Dus: ‘Ik zou het fijn vinden als je de haren uit het doucheputje haalt’ in plaats van ‘Jij haalt nooit de haren uit het doucheputje.’” Ook wijs: probeer woorden als ‘nooit’ en ‘altijd’ sowieso te vermijden, omdat ze een trigger kunnen zijn voor een te uitvoerige discussie waarbij je eindeloos verzandt in jij-bakken. Bovendien: niemand doet nooit of altijd iets.

Nog een tip: maak met je partner een eigen appgroepje aan waarin jullie alleen sexy dingen sturen. Van der Meijs. “Mijn vriend en ik doen het ook.” Liefde is, kortom, niet vanzelfsprekend feest. Liefde zit ’m niet in geweldige date nights of duizelingwekkende seks. Het zit ’m in het blijven zoeken naar verbinding. Of Amalia met haar prins(es) in spe ooit bij een relatietherapeut zal aankloppen? Ik hoop het. Soms heb je hulp nodig in je relatie en dat is dikke prima. 

Dit artikel verscheen eerder in LINDA. 229, lees hier meer exclusieve verhalen op LINDA.premium.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief. 

‘We lijken soms te vergeten dat een bloot lichaam niet altijd iets met seks te maken heeft’Lees ook