Dag en nacht klaarstaan, alles regelen, de boel in goede banen leiden en alle ballen hooghouden. In de rubriek Met de mantel der liefde vertellen mantelzorgers hoe het écht is om te doen wat ze doen.
Lisa* (51) was de mantelzorger van haar psychisch zieke moeder. Ze groeide op als KOPP-kind (Kind van een Ouder met Psychische Problemen) en had al jong veel ‘grotemensenzorgen’.
“Ik ben de oudste van twee, en zolang ik me kan herinneren was mijn moeder geen stabiele vrouw. Ze had, ook toen wij nog jong waren, veel psychische en daardoor ook veel lichamelijke klachten”, vertelt Lisa. “Mijn vader kon niet goed met haar omgaan, hij stootte haar vaak af en dreef haar mijn kant op. Zij had houvast nodig en zocht en vond dat bij mij. Ik was erg gevoelig en het voelde als mijn verantwoordelijkheid om voor haar te zorgen. Daarbij was de dynamiek tussen mijn ouders heftig en negatief geladen.”
Als jong kind leerde Lisa dat haar moeder iemand was die zorg nodig had. “Ze kon bijvoorbeeld goed koken, maar als er dan ook maar iets misging, kreeg ze een zware paniekaanval en viel ze op de grond. Ze raakte dan het overzicht kwijt. Ook de supermarkt was een uitdaging, ze kon zomaar flauwvallen of gaan hyperventileren.” Pas op latere leeftijd hoorde Lisa van haar oma dat haar moeder deze klachten had gekregen na een scooterongeluk in haar jeugd. “Het vermoeden is dat ze NAH (niet-aangeboren hersenletsel) heeft opgelopen, maar dat is nooit bewezen.”
Iris (48) groeide op als KOPP-kind: 'Ik moest wegbewegen van de dynamiek met mijn ouders'
“Toen ik uit huis ging, hebben mijn zusje en ik onze moeder gestimuleerd om hulp te zoeken. Uiteindelijk heeft ze daarmee ingestemd en werd ze cliënt bij een centrum voor specialistische geestelijke gezondheidszorg. Daar boden ze ook informatie en ondersteuning voor de mensen om de cliënten heen. Daardoor besefte ik, wel pas op mijn 28e, dat ik een KOPP-kind was.”
In de jaren die volgden bleef Lisa haar moeder ondersteunen. “Dit was een constant proces van aantrekken en afstoten, net hoe haar stemming was. Mijn vader deed hun gezamenlijke administratie en loste vooral veel praktische zaken op. Toen hij in 2013 onverwacht overleed, nam ik nog meer regel- en zorgtaken op me. Ik was nooit gestopt met zorgen voor haar, maar nu werd het nog intensiever.” Lisa is alleenstaande moeder van twee kinderen en moest ondertussen ook haar eigen huishouden draaiende houden. “Het was moeilijk te behappen, naast mijn eigen gezin, baan en dagelijkse beslommeringen. Ik heb echt wel op mijn tandvlees gelopen.”
De mantelzorg voor haar moeder bestond voor Lisa uit praktische zaken, zoals boodschappen doen, opruimen, belletjes plegen en de financiën regelen. Maar ze was ook veel tijd kwijt aan problemen oplossen. “Mijn moeder belandde wel eens in een conflict en ik moest dan vaak als mediator optreden. De emoties konden daarbij hoog oplopen. Ze was dan paniekerig en onrustig, soms belde ze me meerdere keren per dag.” Ook het medisch dossier van haar moeder zorgde voor veel mantelzorgtaken. “Ze had veel verschillende artsen, voor verschillende klachten en dan ook nog allerlei soorten medicatie. Ik beheerde haar medicatie en zorgde voor de voorraad, zodat mijn moeder zo min mogelijk spanning zou ervaren.”
In 2024 overleed Lisa’s moeder. “Mijn moeder koos ervoor om te stoppen met eten en drinken (STED). We hebben haar zelf begeleid bij het proces. Het lukte haar in vijftien dagen. Mijn eerste reactie was blijdschap. Dat klinkt misschien gek, maar mijn moeder vond haar leven erg zwaar. Ze had me gedurende mijn hele leven al zo vaak gezegd dat ze het leven niet meer zag zitten. Het was heel bizar; ze heeft altijd hulp nodig gehad, maar nu pakte ze haar eigen stukje regie en was ze mentaal heel sterk. Ze was niet angstig. Ze ervaarde geen paniek. Ze deed het zonder twijfel. Ze zei steeds: ‘Vertel maar aan de mensen dat het goed te doen is. Ik heb zo veel respect voor mijn moeder, haar dood voelde heel krachtig. Ze is eindelijk vrij.”
De jaren tussen 2013 en 2024 beschrijft Lisa als een rollercoaster. “Eerst woonde mijn moeder nog thuis, maar dat ging niet meer. Door omstandigheden kwam ze in een zorghotel terecht, voordat ze een plek kreeg in een verzorgingshuis. Het waren hele pittige jaren en daar heb ik veel door moeten inleveren.”
Lisa is een aantal jaar geleden afgekeurd, ze kan niet meer werken. “Ik heb zo veel roofbouw gepleegd op mijn lichaam en geest. Ik ben blij als ik mijn dagelijkse leven doorkom, tijd met mijn kinderen kan spenderen en het huishouden kan doen. Voor de rest probeer ik zoveel mogelijk rust te pakken. Ik ben pas 51, maar het voelt alsof ik heb geleefd als iemand van 80, door het altijd aanstaan. De uitknop heb ik zelf niet op tijd kunnen vinden, dus werd ik door mijn lichaam en geest gedwongen.”
Sophie (32) werd door spierziekte afgekeurd en vertrok naar het buitenland: 'Ik wilde leven'
“Ik ben iemand die anderen altijd wil helpen en dan eerder kiest voor de ander in plaats van voor mezelf”, legt Lisa uit. Nu ze als volwassene terugkijkt, ziet ze wat het mantelzorgen als jong kind heeft aangericht. “Ik heb mezelf nooit echt leren kennen. Mijn moeder was mijn eerste kind. Zelf kind zijn, daar was geen ruimte voor.” De afgelopen jaren is Lisa op zoek gegaan naar haar eigen voorkeuren, wensen en dromen. “Sinds mijn scheiding en de dood van mijn ouders ben ik daar ook meer over gaan nadenken: wie ben ik? Waar wil ik heen? Waar ben ik goed in? Welke keuzes wil ik maken? Nu mag het over mij gaan.”
Lisa wil met haar verhaal mede-mantelzorgers een hart onder de riem steken. “Ik weet als geen ander hoe belastend het is en ik hoop dat mensen die zich in mijn verhaal herkennen, zich gehoord en gezien voelen. Je bent niet alleen en je gevoelens mogen er zijn.”
Lisa* is een gefingeerde naam. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
Heb je een vraag of wil je graag je verhaal kwijt? Bel de Mantelzorglijn: 030-7606055.
Mogen wij ook jouw mantelzorgverhaal opschrijven? Mail dan een korte beschrijving naar lezer@linda.nl met als onderwerp ‘Mantelzorg’ en vermeld je telefoonnummer. Mocht je liever anoniem je verhaal willen doen, dan kan dit uiteraard ook.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Astrid (67) is mantelzorger voor haar vader, maar wil dat eigenlijk niet: 'Ik ben verzand in deze situatie'
Jujube Zeguers (26) is freelance redacteur voor LINDA.nl en schrijft het liefst over mensen en hun bijzondere verhalen. Ze woont in Delft met haar verloofde en is dol op reizen, lezen en podcasts.
