Ruzie, verraad en verstoting: het komt voor in de beste families. In deze rubriek vertellen mensen over de pijn, de botsingen en het loslaten van wie hen ooit het dierbaarst waren.
Deze week vertelt Michiel* (40) hoe hij opgroeide in een gezin waarin hij al jong leerde zwijgen en zichzelf wegcijferen, en uiteindelijk moest breken met allebei zijn ouders om zichzelf terug te vinden.
Michiel groeit op in een gezin dat van buitenaf misschien niet direct opvalt, maar waarin hij zich van jongs af aan onveilig voelt. Zelf noemt hij het nu een narcistisch gezin. “Ik heb een narcistische vader en een narcistische moeder. Dat klinkt bijna ongeloofwaardig, alsof het niet allebei kan. Maar zo heb ik het wel ervaren.”
Als kind heeft hij daar nog geen woorden voor. Wel voelt hij al vroeg dat hij zich moet aanpassen. “Ik heb heel jong geleerd om mijn mond te houden. Niet te veel ruimte in te nemen, niet lastig te zijn en vooral geen vragen te stellen.”
Tegelijkertijd merkt Michiel dat hij anders is. Hij blijkt hoogbegaafd te zijn en loopt als kind voor op zijn leeftijdsgenoten. “Ik voelde veel, dacht veel na en stelde vragen. Maar dat was niet iets waar echt ruimte voor was. Daardoor kreeg ik steeds meer het gevoel dat ik te veel was.”
Gaandeweg groeit Michiel op met het idee dat hij degene is bij wie het misgaat. “Ik ben mijn leven lang de zondebok geweest. Alles was mijn schuld, zo voelde dat.” Zijn vader gebruikte geweld en thuis was er weinig emotionele veiligheid. “Ik heb achttien jaar mishandeling meegemaakt. Klappen, vernederingen, altijd horen dat ik niks kon en dat het nooit goed genoeg was.”
Wat hem misschien nog het meest heeft gevormd, is dat hij dat beeld zelf ging geloven. “Als je steeds hoort dat het altijd wat is met jou, dan ga je aan jezelf twijfelen. Dan denk je: misschien ben ik inderdaad het probleem.” Nu kijkt hij daar anders naar. “Als kind snap je niet wat er gebeurt. Je neemt gewoon over wat je verteld wordt.”
'Pas zonder haar stem in mijn hoofd voelde ik wat ík wilde': Yara over afstand nemen van haar moeder
In de puberteit begint Michiel steeds verder vast te lopen. “Toen begonnen de ontsporingen. Drank, drugs, verkeerde relaties. Ik ben eigenlijk vanaf mijn zeventiende, achttiende echt ontspoord.” Toch blijft hij naar buiten toe functioneren. Hij werkt, probeert door te gaan, valt uit en krabbelt weer op. “Ik ben van baan naar ziektewet en weer teruggegaan. Ik wist helemaal niet wat er met me aan de hand was.”
Zijn band met zijn vader voelt dan al bijna afwezig, maar met zijn moeder blijft er nog lang een sterke loyaliteit. “Je moeder is je moeder. Zeker als jongen blijf je toch hopen dat daar nog iets zit van liefde of veiligheid.” Pas veel later, als hij meer leert over narcisme en trauma, begint hij zijn eigen geschiedenis te begrijpen. “Toen dacht ik: wacht even, alles valt op z’n plek. Voor het eerst snapte ik beter waarom ik altijd zo aan mezelf had getwijfeld.”
‘Hoe vaak wil je blijven kloppen op een deur die niet opengaat?’: Annemarie over de onzichtbare pijn van haar jeugd
Naarmate Michiel zich bewuster wordt van wat hem heeft gevormd, verandert ook het contact met zijn ouders. “Ik voelde steeds sterker: dit klopt niet voor mij.” Een moment dat hem is bijgebleven, is wanneer hij, zoals wel vaker, bij zijn moeder langs wil gaan en ontdekt dat de sloten zijn vervangen. “Ik kon er niet meer in. Toen wist ik: nu is het echt over.”
Wat daarna volgt, ervaart hij als pijnlijk en verwarrend. “Er werden dingen over mij gezegd die heel heftig waren. Dat ik psychisch niet in orde zou zijn, dat ik gevaarlijk was. Dat maakte me niet onzeker, maar juist strijdvaardiger. Ik voelde nog sterker: dit klopt niet, en ik moet bij mezelf blijven.”
Inmiddels kijkt Michiel met meer rust naar zijn leven. Het proces is zwaar geweest, zegt hij, maar heeft hem ook veel gebracht. “Ik heb mezelf de afgelopen jaren echt leren kennen. Alles wat ik al die tijd had verdoofd of weggedrukt, ben ik gaan aankijken.” Hij leest veel, verdiept zich in narcisme, trauma en herstel en merkt hoe belangrijk die kennis voor hem is geweest. “Kennis is macht. Als je beter begrijpt wat er met je is gebeurd, besef je dat je niet gek bent.”
Wat hij anderen wil meegeven die zich herkennen in zijn verhaal, is helder: vertrouw op je gevoel. “Twijfel niet aan jezelf. Als jij diep vanbinnen voelt dat iets niet klopt, neem dat dan serieus.” Hoewel zijn jeugd diepe sporen heeft nagelaten, voelt Michiel nu ook ruimte voor iets nieuws. “Ik heb lang in de overlevingsstand gestaan, maar nu heb ik voor het eerst het gevoel dat de zon weer schijnt. Letterlijk en figuurlijk. Alsof ik eindelijk aan mijn eigen leven mag beginnen.”
De naam van Michiel is vanwege privacyredenen gefingeerd. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.
Worstel jij of iemand die je kent met mentale gezondheidsproblemen? Twijfel dan niet om contact op te nemen met de hulplijn van MIND via 0900-1450. Voel je je onveilig in je eigen huis of denk je dat iemand anders hiermee dealt? Je kunt Veilig Thuis 24/7 bellen op 0800 2000 voor advies of om een melding te maken. Ook kun je hen anoniem chatten. Heb je te maken met direct gevaar, bel dan altijd 112.
Wil jij net als Michiel jouw verhaal delen over verbroken contact in de familie? Mail dan je verhaal, samen met je naam, leeftijd en telefoonnummer, naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘In de beste families’. Dit kan uiteraard ook anoniem.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Ik dacht: ik doe aangifte en dan begint mijn leven. Maar zo werkt het niet': Monique over de breuk met haar ouders na seksueel misbruik
Mirjam Rasmussens is redacteur bij LINDA. Je kunt haar kennen van de rubriek In de beste families, maar ook over vrouwengezondheid, lifestyle en media schrijft ze graag. Als ze haar toetsenbord even met rust laat, vind je haar waarschijnlijk op een yogamat of achter een schildersdoek.
