Nederland heeft een van de grootste pensioenkloven van Europa: alleen Malta doet het slechter. Ook Nina Pierson ontdekt pas relatief laat wat haar eigen keuzes voor haar pensioen betekenen. Aan LINDA. vertelt ze over de ongelijkheid achter de cijfers en waarom het loont om nu al naar later te kijken.
Want gemiddeld heeft een man op zijn 55e evenveel pensioen opgebouwd als een vrouw op haar 67e – en volgens Nina is het hoog tijd om dat bespreekbaar te maken.
Voor Nina kwam het besef over haar pensioen pas toen ze anderhalf jaar geleden bezig was met het schrijven van haar boek. Van het woord ‘pensioenkloof’ had ze tot dan toe nog nooit gehoord. “Ik ben daarin altijd supernaïef geweest en dacht: dat is iets voor later. Ik had niet echt zin om daar in te duiken.”
En ze is lang niet de enige. Uit onderzoek van Centraal Beheer blijkt dat Nederland een gemiddelde pensioenkloof kent van twaalf jaar. Gemiddeld bouwen vrouwen 36 procent minder pensioen op dan mannen. Dat verschil ontstaat vaak niet door één keuze, maar stapelt zich op. Door parttime te werken bijvoorbeeld, zorgtaken op je te nemen, een periode als zzp’er aan de slag te gaan of een scheiding.
Toen Nina zich verder in het onderwerp verdiepte, ontdekte ze hoeveel factoren er achter die kloof schuilgaan. “De pensioenkloof is eigenlijk meer een soort rekening die volgt op een hele hoop andere dingen”, vertelt ze. Denk bijvoorbeeld aan verschillen in inkomen en hoeveel iemand werkt, maar ook aan wat er gebeurt zodra er kinderen komen. Ze benadrukt de babyboete: het inkomensverlies dat vrouwen gemiddeld na de geboorte van hun eerste kind ervaren.
Tegelijk vindt ze het te makkelijk om de oplossing bij vrouwen zelf neer te leggen. “We leggen die verantwoordelijkheid al gauw bij de burger, terwijl je in landen waar de pensioenkloof veel kleiner is ook ziet dat zaken als kinderopvang en gelijkwaardiger partnerverlof anders geregeld zijn. Die verantwoordelijkheid ligt dus ook bij de politiek.”
Volgens Nina heeft het probleem twee kanten: er is de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, maar we schuiven ons pensioen ook massaal voor ons uit. “Misschien moeten we er wel een ander woord voor bedenken. Pensioen klinkt als iets waarvan je denkt: oh ja, daar hoef ik pas over na te denken als ik grijs ben.” Dat uitstel zie je ook terug in de cijfers: slechts 33 procent van de werkende vrouwen heeft zich in haar pensioen verdiept, tegenover 49 procent van de mannen.
Om daarover met mensen in gesprek te gaan, stond Nina in Hoog Catharijne samen met Marteyn Roose van Centraal Beheer en Emma Lok van WOMEN Inc. Aan een lange tafel met twaalf taarten – symbool voor de pensioenkloof – gingen ze in gesprek met voorbijgangers. Wat haar opviel? Ook veel mannen weten weinig over hun pensioen. “Wat uit die gesprekken naar voren kwam, is dat het goed zou zijn als hier bijvoorbeeld op school, bij maatschappijleer of economie, al veel meer aandacht voor komt.”
Het uitstellen herkent Nina zelf maar al te goed. “Ik heb al twintig jaar pensioenopbouw misgelopen. Ik heb van weinig dingen in mijn leven spijt, maar van het niet eerder regelen van mijn pensioen absoluut wel.” Toen ze erachter kwam, opende ze alsnog een pensioenrekening. Voor haar zat de belangrijkste stap vooral in het beginnen. “Al begin je met een paar tientjes per maand, het gaat erom dat je begint. “Wat ik ook niet wist, is dat je, afhankelijk van je persoonlijke situatie, met belastingvoordeel extra pensioen kunt opbouwen.”
Ook thuis kijkt ze inmiddels bewuster naar de financiële gevolgen van keuzes rondom werk en zorg. Toen haar jongste dochter werd geboren, waren zij en haar partner nog niet zo met hun pensioen bezig. De zorg hebben ze nu gelijk verdeeld: allebei werken ze één dag minder. “We verdienen ook allebei hetzelfde. Maar als dat niet zo was geweest, had ik dat gesprek nu zeker gevoerd.”
Juist wanneer er kinderen komen, vindt Nina zo’n gesprek belangrijk. “Vrouwen nemen nog altijd vaker onbetaalde zorgtaken op zich en dat kan later financieel doorwerken.” Haar advies: bespreek samen wie minder werkt, wie welke zorgtaken op zich neemt en wat dat betekent voor nu én later.
En dat hoeft volgens haar minder ingewikkeld te zijn dan het misschien klinkt. Begin bijvoorbeeld met kijken hoeveel pensioen je allebei al hebt opgebouwd. “Doe dat samen. Welk pensioen heb ik opgebouwd? Welk pensioen heeft mijn partner opgebouwd? En hoe zit dat concreet met zorguren? Wie pakt meer onbetaald werk op in dit gezin?” De grootste stap zit volgens Nina uiteindelijk vooral in het beginnen. “Het is minder ingewikkeld dan je denkt. Je moet er gewoon mee bezig zijn.”
Wil je zelf aan de slag met extra pensioen opbouwen of meer weten hierover? Kijk dan hier, bij Centraal Beheer.
