Even een praatje maken met iemand in de trein, bij de kassa of op straat: het klinkt simpel, toch doen we het niet vaak. Volgens Merijn Ruis, ambassadeur van de Week van het Praatje, laten we daarmee kansen op mooie ontmoetingen liggen.
“Je kunt met zoiets kleins voor iemand echt een verschil maken.”
Het is maandagochtend. Merijn Ruis zit in de trein als hij eens om zich heen kijkt. Hij telt 33 mensen in zijn coupé. 32 van hen zitten op hun telefoon, de ander werkt op een laptop. “Ik dacht: dit is ook gewoon de realiteit nu. We zijn het toch een beetje verleerd om spontaan contact te maken door al die schermen”, vertelt hij aan LINDA. Met de eerste landelijke Week van het Praatje, die van 12 tot en met 16 oktober plaatsvindt, wil Stichting Praatje daar verandering in brengen. Het doel: mensen aanmoedigen om wat vaker spontaan contact te maken met iemand die ze nog niet kennen.
Dat is volgens Ruis ontzettend belangrijk, juist in een tijd waarin mensen steeds meer in hun eigen wereld lijken te leven. “De wereld raakt steeds meer gepolariseerd. Door gesprekken met anderen merk ik vaak dat mijn vooroordelen niet kloppen. Je krijgt ineens een heel ander beeld van iemand.” Dat een kort gesprek meer kan betekenen dan je denkt, weet Ruis uit eigen ervaring. Hij maakt al jaren praatjes met onbekenden en deelt de verhalen die daaruit voortkomen. Soms leveren die gesprekken verrassende inzichten op, soms ontstaan er bijzondere contacten.
Eén ontmoeting is hem in het bijzonder bijgebleven. Een tijdje terug raakt hij met een vrouw aan de praat over de zon en een dagje naar het museum. Een heel gewoon gesprek lijkt het, maar twee weken later krijgt hij een bericht van haar. Ze vertelt dat het gesprek haar zo goed heeft gedaan dat ze heeft besloten het gesprek met haar huisarts over euthanasie uit te stellen. “Voor mij was het toen heel helder: je kunt met zoiets kleins voor iemand echt een verschil maken”, vertelt hij. “En het is ook nog eens leuk. Het is eigenlijk een win-winsituatie.”
Toch beginnen we niet zomaar een gesprek met iemand die we niet kennen. We zijn bang dat het ongemakkelijk wordt, dat de ander geen zin heeft om te praten of dat we als opdringerig worden gezien. “Je wil toch ook een beetje aardig gevonden worden en niemand tot last zijn”, zegt Ruis. “Daardoor schatten we vaak verkeerd in of iemand openstaat voor contact.”
Ook onze telefoons spelen volgens hem een rol. Als iemand op zijn scherm kijkt, gaan we er al snel vanuit dat diegene druk is of ergens mee bezig is. Daardoor spreken we elkaar minder snel aan, terwijl uit een verkennend onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en Stichting Praatje blijkt dat 86 procent van de Nederlanders een praatje juist prettig vindt. Zowel voor zichzelf als voor de ander. In het onderzoek zeggen deelnemers zich op dagen waarop ze één of meer praatjes maken bovendien gelukkiger te voelen, minder eenzaam en meer verbonden met anderen.
Zelfs ‘praatjesexpert’ Ruis vindt het niet altijd makkelijk om zomaar iemand aan te spreken. “Ik moet mezelf soms ook echt even over die drempel duwen. Ik denk ook weleens: die persoon zit hier vast niet op te wachten. Maar als ik het dan toch probeer, blijkt achteraf vaak het tegendeel.” Zijn advies? Begin klein. Je hoeft niet meteen een uitgebreid gesprek te voeren of iemands levensverhaal te horen. “Ik vraag vaak gewoon: ‘Hoi, hoe is je dag vandaag?’ Dat is een leuke, kleine vraag om mee te beginnen.”
Je kunt ook iets zeggen over wat je opvalt. Zo stond hij onlangs in de rij voor koffie en zag hij een man met een tas van het merk Freitag. Hij maakte een complimentje over de tas. De man vertelde vervolgens dat zijn vader vroeger vrachtwagenchauffeur was en dat de tassen worden gemaakt van oude vrachtwagenzeilen. Zo ontstond vanzelf een gesprek over zijn vader en zijn jeugd. “Je kunt gewoon om je heen kijken en zoeken naar iets waar je het over kunt hebben”, aldus Ruis. “Iemand leest een boek? Vraag of het wat is. Of geef iemand een complimentje. Je weet nooit waar zo’n gesprek eindigt. Wat is nou het ergste wat er kan gebeuren? Dat iemand zegt dat-ie geen zin heeft om te kletsen?”
Tijdens de Week van het Praatje worden op verschillende plekken in Nederland activiteiten georganiseerd om mensen met elkaar in gesprek te brengen. Zo komen er geel gemarkeerde ‘praatvlakken’ op Utrecht Centraal, en in de binnensteden van Deventer en in Haarlem. Wie in zo’n vlak staat, laat zien open te staan voor een praatje.
Daarnaast verschijnen er op digitale schermen op stations en in winkelcentra tips die mensen stap voor stap helpen om een gesprek te beginnen. Ook zijn er lesmaterialen voor basisscholen en worden onder meer bibliotheken, sportscholen en horecazaken aangemoedigd om plekken te zijn waar mensen makkelijk met elkaar in contact komen.
Ruis gaat zelf dagelijks op pad om onbekenden aan te spreken en hun verhalen te delen. Wanneer de week voor hem geslaagd is? Daar hoeft hij niet lang over na te denken. “Ik vind het al geweldig als iemand me laat weten: ik heb dit gelezen en ben daardoor toch dat gesprek aangegaan. Als één iemand dat doet en een mooie ontmoeting heeft, ben ik al superblij.”
Dus de volgende keer dat je in de trein zit, in de rij staat of naast iemand op een bankje belandt, laat je telefoon dan even liggen. Kijk gewoon ‘ns wat er gebeurt als je het gesprek aangaat.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
‘Ik bén niet eenzaam, ik vóel me eenzaam’: Lisa (32) spreekt de mensen achter de eenzaamheidscijfers
