Bijna een jaar lang dook journalist Lisa Arnold (32) in de wereld van eenzaamheid. Voor haar nieuwe boek Contact gezocht sprak ze met acht mensen die ieder op hun eigen manier met het gevoel van eenzaamheid leven.
Wat haar vooral opviel: er bestaat geen eenduidig verhaal en al helemaal geen simpele oplossing. “De rode draad is dat er geen rode draad is.”
Dat Lisa zich met haar boek op eenzaamheid wil richten, weet ze eigenlijk al snel. “Het is best wel een hot topic op het moment, je hoort er heel veel over.” De eenzaamheidscijfers zijn hoog. Bijna de helft van de volwassenen voelt zich eenzaam en ook onder de jongeren zegt ruim 10 procent zich sterk eenzaam te voelen. (CBS, 2025) “Ik dacht: eigenlijk ken ik niemand die zich eenzaam voelt, hoe zit dat dan? En vooral ook: wie zijn de mensen achter deze cijfers?”
Wat haar stoort, is de manier waarop verhalen over eenzaamheid vaak worden verteld: “Dan zie je zo’n verschrikkelijke stockfoto van iemand met z’n armen over z’n hoofd tegen een muur aan zitten.” Hiermee wordt volgens haar het beeld geschetst dat eenzaamheid een individueel probleem is en dat mensen die ermee kampen zielig zouden zijn. “Dat helpt niet mee.”
Lisa wil daar met haar boek juist iets tegenover zetten: echte mensen, echte verhalen en realistische beelden. “Zo sprak ik een vrouw die haar verhaal wilde delen, maar niet herkenbaar in het boek wilde verschijnen. Ze zei: ‘Ik zeg altijd: ik ben niet eenzaam, maar ik voel me eenzaam.’ Dat is me heel erg bijgebleven.”
Dat er een taboe rond het onderwerp hangt, ontdekt Lisa al tijdens haar zoektocht naar mensen die hun verhaal willen doen. Na verschillende oproepen melden uiteindelijk 27 mensen zich bij haar. Toch valt een groot deel daarvan uiteindelijk af. “Sommige mensen mailen mij, maar als ik daarna probeer een afspraak te maken, reageren ze niet meer. Iemand durft een eerste stap te zetten, maar vindt het blijkbaar toch wel erg spannend.”
De acht mensen die uiteindelijk in het boek staan, komen niet alleen met hun verhaal in het boek, maar ook met een foto. Dat vergt veel vertrouwen. Lisa: “Mensen gaan zich blootgeven en ze komen ook nog op een foto, wat ze herkenbaar maakt voor iedereen. Dat vraagt van mij onwijs veel zorgvuldigheid.” De gesprekken zijn soms zwaar. “Dan zat ik in de trein terug naar huis en voelde ik de ernst van het verhaal. Dat emotioneerde me soms wel.”
In het boek lees je de verhalen van Peter, Ricardo, Kim, Chris, Mariska, Sander, Ghassan en Nasja. Zij komen uit alle lagen van de samenleving, hebben verschillende leeftijden en leven ieder op hun eigen manier met een gevoel van eenzaamheid. De gesprekken maakten veel indruk op Lisa. “Alle verhalen zijn onder mijn huid gekropen. Ze gaan bijvoorbeeld over pesten, misbruik en het verlies van een geliefde.” Zo verloor Ricardo acht jaar geleden zijn vrouw Rianne aan zelfdoding. Sindsdien heeft hij moeite om de draad weer op te pakken.
‘In de periode na haar overlijden ging ik langzaam kapot. […] Ik werkte veel om niet te hoeven voelen wat ik op dat moment doormaakte. Ik ging naar mijn werk, kwam thuis om te slapen, dan ging ik weer werken, kwam ik weer thuis om te slapen. En dat ging zo maar door.’ Door corona komt Ricardo ook nog eens thuis te zitten. ‘Opeens stond ik stil. […] Ik wist toen niet goed waar ik stond in het leven. Ik zat veel in mijn hoofd, had veel negatieve gedachten en sloot me uit zelfbescherming af, omdat ik bang was om nog meer mensen kwijt te raken.’
Afleiding zoeken van zijn eenzame gevoelens kost ontzettend veel moeite. Hoe slechter Ricardo zich voelt, hoe minder snel hij dingen gaat doen. Langzaamaan sluit hij zichzelf steeds meer af. ‘Ik weet dat het voor een ander niet altijd leuk is om alleen maar negatieve dingen te horen. Ik loste alles met Rianne op. Dus ik ben niet gewend om met een ander over mijn gevoelens te praten.’
Het zijn niet alleen de zware kanten van de gesprekken die Lisa bijblijven: “Er zit zo veel schoonheid in de veerkracht die mensen ook hebben.” Ze ziet hoe mensen na een moeilijke periode toch weer proberen hun leven op te pakken door te gaan sporten, weer naar hun werk te gaan of opnieuw contact te zoeken. “Dat vraagt gewoon heel veel moed.” Zo vertelt Kim in het boek:
‘Eenzaamheid is niet alleen maar in je eentje thuis zijn. Het is niet dat eenzame mensen altijd maar niets aan het doen zijn. Het kan ook zijn dat je veel dingen doet en regelmatig met vrienden afspreekt, maar je ten diepste nog steeds alleen voelt.’
Eenzaamheid is vaak een samenspel van verschillende factoren. In Kims puberteit verwaterde het contact met vriendinnen uit de straat. Ze voelde zich steeds vaker buitengesloten, trok zich terug en bracht veel tijd alleen door op haar zolderkamer. Sociale media versterken haar eenzame gevoelens.
‘Ik heb veel vrienden gehad die eigenlijk – zo zeg ik het altijd – nepvrienden waren. Ik had het idee dat we alleen maar bevriend waren, omdat we in dezelfde buurt woonden. […] En online zie je alleen maar mensen posten dat ze iets met hun vrienden aan het doen zijn. Dat is heel confronterend als je zelf weinig vrienden hebt.’
Kim werkt vier dagen in de week bij de supermarkt, waar ze meestal bij de kletskassa zit. Eens in de twee weken gaat ze naar een bijeenkomst voor jongeren met eenzaamheidsgevoelens. ‘Eerst praten we even met elkaar, tot iedereen er is. Dan vertellen we aan elkaar hoe de afgelopen twee weken zijn geweest, wat we hebben gedaan en hoe we ons voelen. Daarna gaan we iets met elkaar doen.’
Lisa hoopt dat lezers Contact gezocht niet alleen zien als een boek over iets zwaars. Ze wil vooral laten zien hoeveel verschillende vormen eenzaamheid kan aannemen en hoeveel herkenning er in kleine dingen kan zitten. Een verhaal dat het boek uiteindelijk niet haalde, bleef haar ook bij. “Een vrouw bracht hele dagen alleen op de bank door. Zij besloot op een gegeven moment iedere ochtend op een vast tijdstip een kop koffie voor zichzelf te zetten. Alleen al om weer van die bank af te komen. Dat is zo herkenbaar, denk ik, voor heel veel mensen.”
Tijdelijke eenzaamheid hoeft volgens Lisa bovendien niet meteen als probleem te worden gezien. Je kunt je eenzaam voelen na een verhuizing, een verbroken relatie of wanneer vrienden een nieuwe levensfase ingaan. “Dat hoort bij het leven. Net zoals het leven heel fijn en leuk kan zijn, kan eenzaamheid daar ook gewoon een onderdeel van zijn. Ik denk sowieso dat een samenleving zonder eenzaamheid niet bestaat. Dat dat een illusie is.”
Het wordt anders wanneer het gevoel niet meer vanzelf voorbijgaat, maar langdurig aanwezig blijft of steeds opnieuw terugkomt. Dan kan eenzaamheid een groter en terugkerend thema in iemands leven worden.
Wat volgens Lisa zou mogen veranderen, is hoe we naar elkaar kijken. Niet iedereen hoeft meteen vrijwilligerswerk te gaan doen of zich op te werpen als redder van mensen die zich eenzaam voelen. “Het zijn kleine bewustwordingsdingetjes die meer invloed of meer impact kunnen hebben dan we misschien denken.” Bijvoorbeeld door niet altijd dezelfde mensen uit te nodigen, iets opener te zijn en meer ruimte te laten voor mensen buiten je eigen bubbel. Lisa citeert in haar boek Anja Machielse uit een eerder stuk van het AD: “We mogen nooit accepteren dat mensen volledig onzichtbaar worden. Dat ze geen aansluiting meer vinden, terwijl ze daar wel naar verlangen. Dan is er een grens bereikt en moet de samenleving ingrijpen.”
Dat is precies wat Lisa met haar boek wil bereiken: laten zien dat achter het woord ‘eenzaamheid’ geen cijfer of treurig beeld schuilgaat, maar een mens met een eigen verhaal. Wie dat verhaal werkelijk ziet, heeft misschien de eerste stap naar contact al gezet.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Sterre is vrijwilliger bij de Luisterlijn: 'Eenzaamheid doet pijn, we zijn er als mensen niet voor gemaakt'
