Moet je zonnebrandcrème smeren als je in de schaduw zit of als de zon niet schijnt? Een expert legt uit

Weren, kleren en dan pas smeren

Volgens Van Dijk begint goede zonbescherming niet bij zonnebrandcrème. “De volgorde is heel belangrijk: eerst weren, dan kleren en pas daarna smeren. Een probleem dat je voorkomt, hoef je ook niet op te lossen. Zoek dus eerst de schaduw op. Lukt dat niet, draag dan beschermende kleding. Alleen de huid die daarna nog onbedekt is, smeer je in.”

Het verschil in UV-straling

Zonlicht bestaat uit verschillende soorten straling. De twee bekendste zijn UV-A en UV-B. Je kunt ze allebei niet zien, maar ze doen wel iets anders met je huid. Van Dijk legt uit dat UV-A en UV-B niet de enige soorten UV-straling zijn, maar wel de enige die de aarde bereiken. “Het verschil tussen UV-A en UV-B is heel subtiel. UV-B heeft meer energie waardoor één lichtdeeltje al schade aan je DNA kan veroorzaken.”

UV-B is daarmee de straling die ervoor zorgt dat je verbrandt en wordt gezien als de krachtigste vorm van UV-straling. UV-A is iets minder krachtig, maar heeft weer een ander effect op je huid. “UV-A dringt juist dieper door in de huid. Huidveroudering, rimpels en pigmentvlekken zijn bij uitstek UV-A-verschijnselen.”

Dat betekent overigens niet dat UV-A onschuldig is. “UV-B komt minder diep in de huid, maar is gevaarlijker. UV-A dringt dieper door en kan uiteindelijk óók bijdragen aan huidschade en huidkanker.”

Waarom 'voorbruinen' onder de zonnebank onzin (en schadelijk) isLees ook

Moet je je insmeren als je in de schaduw zit?

In de schaduw loop je minder UV-straling op, maar dat betekent niet dat je helemaal geen UV meer ontvangt. “Ongeveer de helft van de UV-straling komt rechtstreeks van de zon en de andere helft van de blauwe hemel.”

Dat betekent dat een klein parasolletje of een hoed de directe zon wel tegenhoudt, maar dat je via de blauwe lucht nog steeds UV-straling opvangt. “Hoeveel blauwe hemel je ziet, bepaalt voor een groot gedeelte je risico. Kom je op een plek waar je minder blauwe hemel ziet, dan reduceer je de hoeveelheid UV-straling al flink.”

Volgens Van Dijk zijn er twee eenvoudige vuistregels om te bepalen wanneer je extra voorzichtig moet zijn. “Moet je met je ogen knijpen door het felle licht? Dan zie je waarschijnlijk zoveel blauwe hemel dat het tijd wordt om te weren, kleren en smeren.” En nog een handige check is het kijken naar je eigen schaduw. “Is je schaduw korter dan jijzelf bent? Dan staat de zon zo hoog dat je echt in actie moet komen.”

Met bewolking

Een bewolkte dag betekent niet automatisch dat je veilig bent voor UV-straling. Ook als de zon achter de wolken verdwijnt, bereikt een deel van de UV-straling je huid nog steeds. “Veel websites en apps geven een zonkrachtverwachting bij een heldere hemel. Is het bewolkt, dan is de zonkracht nog altijd ongeveer de helft van die waarde.” Dat betekent dat je ook op een bewolkte lente- of zomerdag alert moet blijven.

Geniet, maar verbrand niet: LINDA. komt in actie voor meer bewustwording over de gevaren van de zonLees ook

En achter glas?

“Glas houdt alle UV-B tegen, dat betekent dat je achter glas al niet meer verbrandt,” zegt van Dijk. UV-A kan wél door glas heen komen. Die straling kan dus nog steeds bijdragen aan huidveroudering en op lange termijn huidschade veroorzaken.

Moet je je het hele jaar door beschermen tegen de zon?

Het idee dat je je het hele jaar door moet insmeren, klopt volgens Van Dijk niet. “Met het zakken van de zon gaan alle soorten straling eruit, de ene (UV-B) iets eerder dan de andere (UV-A). De zon staat in de herfst en winter lager aan de hemel dan in lente en zomer. In Nederland verandert hierdoor de hoeveelheid UV-straling sterk met de seizoenen. In herfst en winter hoef je je in Nederland daarom niet te beschermen tegen UV-straling, omdat de zon dan te laag staat.”

Als vuistregel kun je volgens hem aanhouden dat rond 21 september de hoeveelheid UV-B zo ver is afgenomen dat bescherming daartegen meestal niet meer nodig is. Ongeveer een week later, rond 1 oktober, geldt dat ook voor UV-A. In het voorjaar gebeurt het omgekeerde. Rond 21 maart neemt de (UV-B) zonkracht weer toe en is het verstandig om alert te worden op UV-B-straling. De UV-A-zon komt een week eerder op. “Er zit in de herfst en winter nog wel een heel klein beetje UV-A in het zonlicht, maar zo weinig dat je je daar in Nederland niet druk over hoeft te maken.”

Van Dijk benadrukt wel dat dit specifiek geldt voor Nederland. In landen die dichter bij de evenaar liggen, is de zon krachtiger en gelden andere adviezen.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Dit gebeurt er met je huid als je verbrandt: 'Schade die je nu maakt, kan later voor huidkanker zorgen'Lees ook