Dit gebeurt er met je huid als je verbrandt: 'Schade die je nu maakt, kan later voor huidkanker zorgen'

Verbranden en huidkanker

Dat een verbranding niet gezond is, weten de meeste mensen wel. Minder bekend is dat de schade zich gedurende je hele leven opstapelt. “Uit onderzoek weten we dat verbrandingen, zeker wanneer er blaren ontstaan en de huid nog jong is, direct gekoppeld zijn aan het krijgen van huidkanker. Het is niet zo dat je na één verbranding meteen huidkanker krijgt. Het gaat om de opgetelde schade die je nu maakt: die kan voor huidkanker op latere leeftijd zorgen.”

Volgens Van Egmond draait het niet alleen om de felle middagzon, maar om de combinatie van zonkracht en de tijd die je onbeschermd buiten bent. “Bij een hoge zonkracht bouw je snel veel schade op, maar ook bij een lagere zonkracht kun je schade oplopen als je lang genoeg buiten bent.”

UV-A- en UV-B-stralen

De gevolgen van jarenlange zonneschade ziet dermatoloog in opleiding Sven van Egmond dagelijks terug in zijn werk. Hij behandelt in het Erasmus MC veel mensen met huidkanker en deed zijn promotieonderzoek naar de ziekte. De belangrijkste oorzaak daarvan is blootstelling aan UV-straling. Om te begrijpen waarom een verbranding zo schadelijk is, is het belangrijk om te weten wat UV-straling precies doet.

Van Egmond legt uit dat vooral UV-A en UV-B-stralen een rol spelen. Hoewel beide soorten UV-straling schadelijk zijn voor de huid, veroorzaken ze niet dezelfde schade. Vooral UV-B zorgt voor de ontstekingsreactie die we herkennen als verbranding.

“UV-B maakt een soort knik in je DNA door de directe schade van de zon. Jouw lichaam probeert dat te repareren, maar dat lukt niet altijd. Als die schade blijft bestaan, blijven verkeerde DNA-mutaties in je lichaam. Als je daar in de loop van je leven genoeg van opbouwt, kan uiteindelijk huidkanker ontstaan. In de meeste gevallen lukt het lichaam gelukkig wel om de schade te herstellen en krijg je de ontstekingsreactie die we kennen als verbranding”, legt Van Egmond uit.

Deze drie jonge vrouwen kregen huidkanker: 'Ik had 24 hechtingen in mijn mondhoek en bovenlip'Lees ook

UV-A-stralen werken weer anders. Die dringen dieper door in de huid en spelen vooral een rol bij huidveroudering. “Uv-A-stralingen zorgen vooral voor rimpels en pigmentvlekken. Voor met name jongeren voelt huidkanker misschien als een ver-van-hun-bed-show. Uit onderzoek blijkt dat jongeren zichtbare huidveroudering vaak wel belangrijker vinden.” Beide soorten UV-straling zijn altijd aanwezig in zonlicht, maar hun kracht verschilt gedurende het jaar. “UV-B zorgt voor meer DNA-schade en is krachtiger, maar wordt deels door wolken tegengehouden en neemt in de winter sterk af. UV-A is er altijd en gaat zelfs door glas heen.”

Hardnekkig beeld

Veel mensen denken dat pas een verbrande huid ongezond is. Toch begint die schade al eerder, vertelt Van Egmond. “Eigenlijk maak je al DNA-schade zodra je onbeschermd in de zon bent. Ook een zongebruinde huid is een teken van schade. Je huid maakt extra pigment aan als verdedigingsreactie. Dat bruine kleurtje waar zoveel mensen naar streven, is dus helemaal niet gezond.”

Dat een zongebruinde huid vaak als mooi of gezond wordt gezien, heeft volgens Van Egmond vooral een culturele achtergrond. “Vroeger was een zongebruinde huid juist een teken van armoede, dit paste bij de mensen die buiten op het land werkten. Vanaf de jaren dertig veranderde dat. Mensen met geld konden op vakantie en kwamen zongebruind terug. Zo werd de zongebruinde huid een statussymbool, en dat beeld zit nog steeds diep in onze cultuur.”

Volgens hem verandert die opvatting gelukkig langzaam. “Een zonnebankkleurtje is gelukkig echt niet meer van deze tijd. Maar het idee dat een natuurlijk zongebruind kleurtje gezond zou zijn, is nog steeds heel hardnekkig. Om dat terug te draaien is heel moeilijk, maar als dermatoloog probeer ik dat wel te doen.”

Weren, kleren, smeren

Voorkomen is uiteindelijk de beste manier om huidschade te beperken. Zeker wanneer de zonkracht 3 of hoger is, adviseert Van Egmond de bekende regel: weren, kleren en smeren. “Weren betekent directe zon vermijden, met name tijdens de piekuren tussen 12.00 en 15.00 uur. Kleren betekent bedekkende, luchtige kleding dragen. En smeren betekent zonnebrandcrème met minimaal factor 30 én bescherming tegen zowel UV-A als UV-B gebruiken. Herhaal dat elke twee uur.”

Ben je toch verbrand? Dan is het belangrijkste om verdere blootstelling aan de zon te voorkomen en om voldoende te drinken. “Wat veel te veel wordt gepromoot, zijn allerlei aftersunproducten. Die bevatten juist ingrediënten die de huid extra irritatie kunnen geven of zelfs een allergische reactie kunnen veroorzaken. Een neutrale, parfumvrije crème is het beste wat je kunt smeren.”

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Geniet, maar verbrand niet: LINDA. komt in actie voor meer bewustwording over de gevaren van de zonLees ook