Elise & Peter: ‘Het leven is al zwaar genoeg, laten we het vooral wat aangenamer maken voor onszelf’

Elise: “Schotland, Peter, daar moeten we het eerst over hebben.”
Peter: “Ik denk dat LINDA. inmiddels zo lang bestaat, dat de thema’s een beetje opraken. Dus ­volgende maand is het Letland en daarna komt Luxemburg, maar wij moeten nu alles spuien wat we weten over Schotland.”
Elise: “Ik wil in ieder geval weten waarom jij er niet naartoe wilde voor de fotoshoot. Want ik ben er nog nooit geweest en je hebt me dus een reisje door de neus geboord.”
Peter: “Ik vond het wat heftig om met een heel team naar Schotland te vliegen voor één fotoshoot, qua uitstoot. Jou maakt dat natuurlijk allemaal niks uit, jij zou zelfs het liefst via Berlijn en Rome zijn gevlogen. Maar serieus: het is niet dat ik nooit meer vlieg, maar bij zo’n shoot denk ik: er moet ook een andere manier zijn.”
Elise: “Omdat ik een wandelaar ben, staat Schotland al een tijd op mijn verlanglijst, maar ik snap wat je zegt en ik vind het eigenlijk ook heel mooi. Dus stonden we gewoon samen op de Hilversumse hei. Met een hond.”

Peter: “Jij bent niet zo van de dieren? Ze kunnen jou niet pijnlijk genoeg geslacht worden?”
Elise: “Ik heb vooral iets tegen honden, omdat ik op mijn achtste ben gebeten door een dobermann – vandaar dat litteken bij mijn rechteroog. Die kop van dat beest zie ik nog steeds voor me … Ik heb daardoor een enorme angst voor honden ontwikkeld, maar deze was heel lief. Heb jij wat met dieren?”
Peter: “Ik heb ooit een hamster gehad. CJ heette ze, naar het karakter van Pamela Anderson in Baywatch. Daar houdt het op. Maar Elise, jij houdt dus van wandelen?”
Elise: “Ja, enorm, ik loop het liefst elke dag een uur. Alleen, in mijn eigen tempo, vaak hetzelfde rondje. Het is een lekkere manier om mijn hoofd leeg te maken of teksten in te studeren. Rennen vind ik dan weer vreselijk, daar is mijn systeem niet voor gemaakt.”
Peter: “Ik ben precies het tegenovergestelde. Ik loop altijd in een soort marstempo, heel hard. Soms ren ik zelfs een stukje, bijvoorbeeld als ik naar een restaurant ga waarvoor ik niet heb gereserveerd. De laatste tweehonderd meter kan ik me dan niet meer inhouden, want stel je voor dat er net iemand voor me naar binnengaat en de laatste tafel inpikt. Ik liep als kind al zo snel, waarschijnlijk omdat ik heel laat heb leren fietsen – pas toen ik naar de middelbare school ging. Drie kwartier rennen naar voetbaltraining, voetballen en weer drie kwartier terug, ik was een soort Forrest Gump. Fietsen vond ik gewoon niet nodig, ik weigerde het ook te leren – zo’n onmogelijk mens ben ik dus. Maar toen ik naar de middelbare school ging, besloot ik dat het toch moest gebeuren. Als je elke dag met een grote rugzak op aan komt rennen, helemaal bezweet bent én Peter Pannekoek heet, maak je het de pesters wel heel gemakkelijk.”
Elise: “Heb jij je ooit geschaamd voor die achternaam?”
Peter: “Als kind was het geen feest, zeker niet op de basisschool. Als je daar rood haar of een rare achternaam hebt, ben je een makkelijke prooi. Heb jij daar geen last van gehad, Elise Schaap?”
Elise: “Absoluut, op de basisschool ging iedereen mekkeren als mijn naam werd geroepen. In de brugklas was dat helemaal mijn grootste angst: dat mijn naam genoemd werd en ik zou worden omringd door een zee aan gemekker.”
Peter: “Ja, leuk, laten we het over naamangsten hebben. Dit is mijn grootste: dat ik op een luchthaven loop, te laat ben en mijn naam in verschillende talen heel hard wordt omgeroepen. En omdat ik de enige ben die rent, weet iedereen meteen: dat is hem, dat is Pannekoek! Schaam jij je nog steeds voor je naam?”
Elise: “Nee joh, ik heb hem helemaal omarmd. Voor een fotoshoot heb ik ooit gevraagd of er schapen om me heen konden worden neergezet en ik denk dat het ook subliminaal heeft doorgewerkt: ik houd net als schapen van wandelen en ik ben best een kuddedier. Al had ik het wel mooier gevonden om Elise Mouton te heten – dat is schaap op z’n Frans.”

Peter: “Voor ik het vergeet: ik wil je een compliment geven. Voorafgaand aan dit gesprek vroeg ik me af wat het nou is dat jou zo goed maakt en ik denk dat het te maken heeft met hoe divers je bent: jij bent net als Steve Carell iemand die een bloedserieuze rol kan spelen, maar ook supergoed is in comedy. Zeker in Nederland is dat heel knap, omdat er niet veel rollen zijn, en als je eenmaal ‘die politieman’ speelt, speel je die vaak de rest van je carrière. Er is dus weinig ruimte, maar jij hebt die ruimte toch gepakt. Dat vind ik fucking bijzonder. Ook omdat ik van acteurs vaak hoor dat comedy heel ingewikkeld is.”
Elise: “Mensen vinden er in ieder geval meteen wat van. Comedy is kut of grappig, meer smaken zijn er niet. Terwijl ik het al zo leuk vind als er een poging wordt gedaan.”
Peter: “Ik heb daar een theorie over. Als ik opera niet mooi vind, kan dat liggen aan mijn gebrekkige kennis over klassieke muziek. Hetzelfde geldt voor bepaalde boeken waar ik niet doorheen kom: daar ben ik dan blijkbaar niet intelligent genoeg voor. Maar niemand twijfelt aan zijn eigen gevoel voor humor. Geldt ook voor mij, wat ervoor zorgt dat ik bijna woedend kan worden als mensen lachen om iets waar ik geen zak aan vind. Hoe kun je dit godverdomme leuk vinden?! Dat maakt humor ook zo supervet: het lokt meteen heftige reacties uit.”
Elise: “Heb jij er eigenlijk voor doorgeleerd?”
Peter: “Ik heb geen opleiding gedaan, maar vroeg me op een gegeven moment steeds vaker af of ik dat toch had moeten doen, omdat ik zo van theater hou. Dus heb ik in coronatijd besloten wat bij te leren. Ik mocht een keer meekijken in de klas van acteur Hajo Bruins. Het ging over tekstbehandeling, over hoe je één zin op wel tien manieren kunt brengen. Man, er ging een wereld voor me open. Dus ben ik meer lessen gaan volgen.”

Elise: “Ik heb dat ook weleens overwogen, maar ik vind het dan toch gênant om in zo’n schoolsituatie te zitten: o god, daar heb je Elise Schaap, wat komt zij nou doen? Sowieso vind ik jou veel meer een voorhoeder van de kunst. Jij weet mensen te enthousiasmeren, naar het theater te krijgen door ­geëngageerd en betrokken te spreken over andermans voorstellingen, ze te vertellen wat jou zo heeft geraakt. Al zag ik laatst dat je je ook druk maakte over de nieuwe popcorn die te koop is bij bioscoopketen Pathé.”
Peter: “Dat is mijn nieuwste kruistocht, inderdaad. Ze hebben daar andere popcorn, maar doen voorkomen alsof dat niet zo is. Daar moet ik dan iets mee. Ik ben misschien een rare idioot die zich met dit soort dingen bezighoudt, maar het leven is al zwaar genoeg, dus laten we vooral ons best doen het aangenamer te maken voor onszelf.”
Elise: “Jij hebt dus overal een mening over.”
Peter: “Dat klinkt echt afschuwelijk … Ik heb misschien wel een mening, maar ik vind niet dat iedereen die moet horen en ik denk zeker niet dat iedereen het met me eens moet zijn. Het is absoluut niet belangrijk wat ik van iets vind.”

Elise: “Dat herken ik. Ik heb veel vrienden die dat stellige hebben, mensen met parate kennis, wandelende encyclopedieën. Ik benijd ze, want zelf ben ik veel meer iemand die alles bevraagt. Bij veel dingen denk ik: klopt dit wel, kan het ook anders? In die rol voel ik me gewoon comfortabeler. Ik druk me liever uit in mijn werk als actrice dan als de mediapersoonlijkheid Elise Schaap die overal iets van moet vinden. Tegenwoordig lijkt elke talkshow gevuld met BN’ers die hun mening mogen geven, maar voor mij is dat vooral ruis. Net zoals sociale media ruis zijn. Daarom heb ik alle apps van mijn telefoon gehaald, zodat het minder verleidelijk is om er steeds op te kijken. Dat geeft rust.
En thuis speelt het net zo goed: mijn dochter is tien. Ik heb geprobeerd de ouders in haar klas te verenigen om samen af te spreken telefoons nog wat langer uit te stellen, maar daar was te weinig animo voor. Dan laat ik het los – ik ben geen evangelist. It’s their loss. En eerlijk: als je anno nu nog moet uitleggen dat smartphones schadelijk kunnen zijn voor een kinderbrein, vraag ik me echt af onder welke steen je hebt gelegen. Gelukkig wil mijn dochter nu nog geen smartphone, maar ik weet dat er een moment komt dat het net zo’n aantrekkingskracht op haar krijgt als op ons allemaal.”
Peter: “Die telefoon is gemaakt voor mijn brein – in de negatieve zin van het woord. Ik heb een junkenbrein, hou enorm van prikkels, wil zo veel mogelijk bevestiging en dopamine. Maar ik gebruik Instagram alleen ter promotie van wat ik doe, ik zou er nooit iets privés op zetten.”

Elise: “Jij vertelt sowieso weinig over je privéleven, toch?”
Peter: “Klopt. Ik heb nu ook allemaal uitwegen bedacht voor als jij dingen gaat vragen over mijn liefdesleven.”
Elise: “Waarom? Is het niet makkelijker om daar juist wel iets over te vertellen?”
Peter: “Omdat ik geloof in een podiumwerkelijkheid en die wordt aangetast als ik praat over mijn privéleven. Ik vind het fijn om de vrijheid te hebben, te kunnen zeggen dat mijn ouders al heel jong gescheiden zijn of juist nog heel gelukkig bij elkaar zijn, als dat voor een stuk beter werkt. Ik schilder mijn ouders ook graag veel gruwelijker af dan ze waren. Het is leuk om daarmee te spelen. Daarnaast vind ik dat ieder mens recht heeft op een laatste beetje privacy.”
Elise: “Ik sta daar precies hetzelfde in. Ik heb me er weleens toe laten verleiden iets te zeggen over mijn relatie, maar vervolgens gaat zo’n quote reizen over het internet en dan voel ik me toch altijd een beetje viezig. Ik vind het zelf ook fijn als ik niet zo veel weet van een acteur, zodat dat niet in de weg zit. Ik vind Tom Cruise bijvoorbeeld heel goed, maar ik denk toch altijd: Scientology.”
Peter: “Ik heb ook meer met dat enigmatische, dat je echt amper iets weet van iemand, waardoor je alleen focust op het spel. Alleen bij Pierre Bokma werkt het. Hij vertelde ooit dat-ie een paar kinderen heeft bij verschillende vrouwen, dat hij geen huis heeft en uit een koffer leeft. Maar bij hem heeft dat een toegevoegde waarde voor zijn spel – want hij is een genie. Maar bij heel veel andere mensen is hun privéleven helemaal niet zo interessant. Ik snap wel dat het spannend is om naar mijn liefdesleven te vissen en dat het alleen maar mysterieuzer wordt als ik daar niks over vertel, maar so be it. Voor de duidelijkheid: ik ben hier niet aan het klagen over bekendheid, want ik vind niets zo goor als mensen die daarover zeuren. Het hoort erbij, punt.”

Elise: “Jij krijgt alleen maar positieve recensies en je shows zijn altijd uitverkocht, maar ik vraag me toch af of het nog weleens misgaat tijdens een optreden.”
Peter: “Dat is een wezenlijk onderdeel van dit vak. Ook nu, bij het schaven aan mijn oudejaarsconference, neem ik bij de try-out elke avond nieuw materiaal mee en voel ik wat wel en niet werkt. Dat is leuk, omdat je publiek aanwezig is bij het maakproces, maar het is ook eng en soms frustrerend. In mijn vorige voorstelling zat een stuk over het feit dat ik geen kinderen wil. Het heeft heel lang geduurd om goed onder ­woorden te brengen wat ik voel en denk, zodat iedereen snapt wat ik bedoel. Mensen denken misschien dat ik een monoloog opvoer, maar het is een dialoog. Het publiek praat niet terug, maar door de lach hier en de stilte daar voelt het wel degelijk als een gesprek.”
Elise: “Had jij een plan B voor het geval een carrière als cabaretier zou mislukken?”
Peter: “Ja en dat plan is er nog steeds. Het lijkt me heel vet om politieagent te worden of bij het leger te gaan. Dat was ook het plan op de middelbare school. Omdat ik goed ga op discipline, omdat het een sportieve baan is waar veel adrenaline en dopamine bij komt kijken en omdat je iets terugdoet voor de samenleving. Ik heb een keer een dagje meegelopen met de politie nadat ik er iets over had gezegd in Dit Was Het Nieuws. Fantastisch, de hele dag door adrenaline. Maar ik las ergens dat jij ooit op scouting zat.”
Elise: “Ja, ik heb het daar uiteindelijk geschopt tot APL: assistent patrouilleleider. Maar dat was genoeg. Als mijn gezin vraagt of we een keer gaan kamperen, zeg ik nee, I’ve seen it all. Ik ben sowieso niet zo ruraal.”
Peter: “Echt een woord van het volk, ‘ruraal’. Jij woont tegenwoordig toch in zo’n kakdorp? Dat begint langzaam in te werken, Elise.”
Elise: “Jij staat echt continu aan, hè? Ga je weleens op vakantie?”
Peter: “Jawel. Texel vind ik bijvoorbeeld fijn. Dan slaap ik ineens elf, twaalf uur per dag, tank ik heerlijk bij. Maar ik kan zoiets niet te lang doen. Ik heb ooit een keer zes weken vrij genomen, maar na veertien dagen was ik bijna depressief. Gelukkig werd ik op een gegeven moment gebeld door de LINDA. Of ik een roast wilde schrijven voor het blad. Dat waren de drie leukste dagen van die hele vakantie.”

Elise: “Volgend jaar word je veertig. Vervelend?”
Peter: “Ik zie daar al drie jaar zo tegenop dat ik het nu wel verwerkt heb. Het ding is: ik ben best wel een kind en ik ben het ook echt niet eens met dat ouder worden, ik vind het superstom. Ik erger me ook kapot als ik vrienden hoor zeggen dat ze niet meer naar een bepaald festival willen omdat het ‘heel erg jong’ is geworden. I don’t care. Ik vind het vaak ook gezelliger dan tussen mensen staan die meer bezig zijn met wanneer ze de oppas moeten aflossen dan met de muziek.”
Elise: “Wil je daarom ook liever geen kinderen?”
Peter: “Peter Pannekoek heeft inderdaad het peterpansyndroom, vrees ik. Laatst zei iemand tegen me dat je lichaam de eerste veertig jaar voor jou zorgt en dat je vanaf je veertigste voor je lichaam moet zorgen. Dat vond ik zó’n erge zin, zó’n verdrietig idee … Rot toch op.”
Elise: “Ben jij veel bezig met de vergankelijkheid?”
Peter: “Nou … ik vind sporten héél leuk en ik zie niet uit naar het moment dat ik moet gaan opletten voor mijn rug of die ene spier. Dat idee vind ik gekmakend.”
Elise: “Angst voor de dood, is dat er ook?”
Peter: “Als dat gebeurt, het zij zo. Ik vind het vooral stom, die vergankelijkheid. Ik vind het leven ­tering-leuk, dus ik wil niet dat het minder wordt. Ik geloof daar ook niet in. Acteur Eric van Sauers zegt altijd dat hij de afgelopen tien jaar leuker vindt dan de tien jaar ervoor. Daar hou ik me heel erg aan vast. En jij, Elise? Ga jij bijvoorbeeld nog weleens naar een festival?”
Elise: “Nee joh, het enige festival waar ik ben geweest is Carnaval Festival. Omdat je nu heel glazig kijkt: dat is een kinderattractie in de Efteling. Ik moet wel zeggen dat ik meer at ease ben dan in mijn twintiger jaren. Ik was toen zo krampachtig en nerveus, ik ben echt blij dat ik dat kwijt ben. Maar ik vind het natuurlijk wel jammer dat dingen gaan hangen en dat je een oudere kop krijgt. In de serie SUGA: Ride or Die heb ik bijna geen make-up op, waardoor ik ineens vragen kreeg van mensen: was ik voor die rol ouder gemaakt? Was ik ziek? Dat vond ik best bruut. Maar volgens mij resoneert goed en mooi spelen veel meer dan kijken naar een gladde kop, dus daar probeer ik me aan vast te houden. Het is heel gemakkelijk om een zure bom te worden, maar daar weiger ik aan mee te doen.”
Peter: “Dat is precies mijn angst. Ik ben nu al zo’n rare gozer met maniertjes, dingetjes, wat gaat er in godsnaam gebeuren als ik ouder word?”
Elise: “Ja, ik merk dat ook. Ik hoor mezelf af en toe praten en denk dan: nou nou, wat klink jij verbitterd. Daar moet ik echt tegen blijven vechten. Natuurlijk staat de wereld in de fik, natuurlijk word je ouder en daardoor misschien wat zorgelijker, maar ik zal altijd de lichtheid opzoeken.”•