Ze denken dat ze liefde hebben gevonden, maar worden vervolgens opgelicht: 'Slachtoffers worden als dom bestempeld'

Romance scamming

Een online romance scam is een vorm van datingfraude waarbij een fictieve romantische relatie wordt aangegaan met als doel iemand op den duur financieel uit te buiten. “Kort gezegd gaat het om een neprelatie. Belangrijk om te benadrukken is dat de relatie nep is vanuit de dader, maar niet vanuit het slachtoffer. Daarom is deze vorm van oplichting zo hartverscheurend, voor het slachtoffer is de relatie al die tijd heel echt geweest.

Slachtoffers verliezen door de oplichting niet alleen geld, maar ook een diepe vertrouwelijke connectie. De oplichter is de persoon met wie ze soms wekenlang, maandenlang of jarenlang intensief contact hebben gehad. Ze stonden lange tijd op met een ‘goedemorgen’ en gingen slapen met een ‘welterusten’ van iemand om wie zij gaven, maar die niet blijkt te bestaan.”

Victim blaming

Slachtoffers van deze vorm van oplichting krijgen veelal te maken met victim blaming. “Bij romance scamming wordt er veel verantwoordelijkheid bij het slachtoffer gelegd. Maar wat hebben zij eigenlijk ‘fout’ gedaan? Ze werden verliefd.” Victim blaming begint zodra duidelijk is dat het al die tijd niet om echte liefde ging.

“Slachtoffer worden afgeschilderd als naïef en dom: ‘Hoe had je dit niet kunnen zien?’, wordt ze vaak gevraagd. Het is belangrijk om te beseffen dat wij als lezer de uitkomst van het verhaal al weten zodra deze in het nieuws komt. Daardoor kun je als buitenstaander makkelijk oordelen. Schokkenbroek is ervan overtuigd dat iedereen slachtoffer zou kunnen worden van romance scamming. “Iedereen is kwetsbaar voor liefde.”

Werkwijze oplichters

Dat er weinig begrip is voor slachtoffers van deze vorm van oplichting, komt volgens Schokkenbroek omdat mensen onderschatten hoe geraffineerd oplichters te werk gaan. Dat begint al voor het eerste contactmoment tussen slachtoffer en dader.

“Oplichters kiezen de plekken om op zoek te gaan naar slachtoffers soms heel zorgvuldig uit. Ze zijn vaak actief op fora voor weduwnaars, mensen die net gescheiden zijn of ouderen. Vanuit het daderperspectief zijn dit groepen die meer geld hebben dan anderen en bij wijze van spreken een hypotheek zouden kunnen afsluiten om de scam te laten slagen.

Daders komen vaak uit Myanmar, Nigeria of Ghana, waar deze vorm van romantische oplichting een goedbetaalde baan is. Ze werken meestal in georganiseerde teams, hebben een manager en gebruiken draaiboeken voor het geven van antwoorden.”

AI zorgt voor steeds meer gevallen van telefonische oplichtingLees ook

‘In het buitenland zijn’

Hoewel elke scam op detailniveau verschilt in verloop, vertonen de tijdlijnen van verschillende scams veel overeenkomsten. “De oplichter en het slachtoffer leren elkaar online kennen: via een datingapp, via fora of sociale media. De oplichter woont voor het slachtoffer in het buitenland of is voor langere tijd in het buitenland. ‘In het buitenland zijn’ vormt in veel gevallen de kern van de oplichting. Hierdoor kan de dader het slachtoffer niet snel na het eerste contact onder ogen komen.

Na een tijd – weken, maanden of soms zelfs jaren – romantisch contact te onderhouden, komt het moment om af te spreken. Maar dit gaat moeizaam door zogenaamde financiële beperkingen. De dader begint op dat punt voor de eerste keer met het vragen van geld om de ontmoeting toch mogelijk te maken.

De dader kan ook om andere redenen om geld vragen. Zo kan de oplichter tijdens het contact ineens in ‘nood’ verkeren. Of een familielid zou betrokken zijn bij een ongeluk en heeft geld nodig voor een spoedoperatie. Een ander voorbeeld is dat de telefoon van de dader ineens kapot is en om contact te onderhouden heeft de dader geld nodig voor een nieuwe telefoon.”

‘Spelen in op schuldgevoel’

Hoewel sommige voorbeelden voelen alsof een scam voor de hand ligt, benadrukt Schokkenbroek: “Zie als slachtoffer maar eens ‘nee’ te zeggen tegen iemand met wie je al een lange tijd een diepe relatie hebt opgebouwd. Daarnaast spelen de daders doelbewust in op het vertrouwen van een slachtoffer.

Bij het vermoeden van twijfels vanuit het slachtoffer worden ze boos. Ze vinden het ‘erg’ dat je hun intenties in twijfel trekt. Op deze manier spelen ze in op het schuldgevoel van het slachtoffer. Het is een hele intense vorm van oplichting die het vertrouwen van slachtoffers ernstig schaadt.”

'Ik wist zeker dat het mij nooit zou overkomen, maar ik ben online opgelicht'Lees ook

In Nederland

In Nederland deden in 2023 ongeveer vijfhonderd mensen melding van romance scamming bij de Fraudehelpdesk. Al vermoedt Schokkenbroek dat er meer slachtoffers zijn. “Precieze cijfers zijn lastig vast te stellen omdat slachtoffers vaak nog niet doorhebben dat ze in een scam zitten of te beschaamd zijn om hun verhaal te delen.”

Hoewel Schokkenbroek benadrukt dat liefde niet met angst benaderd moet worden, geeft ze wel een paar tips om het risico op de financiële gevolgen van romance scamming te verkleinen. “Praat over je online liefdesleven met je omgeving. En videobel met iemand die je via het internet leert kennen. Vermoed je bij iemand in je omgeving oplichting? Vraag eens naar de relatie en houd diegene een spiegel voor. Twijfel je? Dan kun je altijd contact opnemen met de Fraudehelpdesk.

De Fraudehelpdesk is online en telefonisch bereikbaar (088 – 7867372)

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Wat is victim blaming en waarom is het schadelijk? Een expert licht toeLees ook