Als de man van Marianne Heemskerk (61) overlijdt, komt ze in een financiële nachtmerrie terecht. ‘Een paar uur na zijn dood belde de fiscalist: ik moest zo snel mogelijk ons huis verkopen, anders was ik alles kwijt.’
Nu waarschuwt Marianne andere vrouwen die leven in wat zij ‘het financiële schijncomfort van een relatie’ noemt.
‘Vrouw, bijna 31, academica, eigenwijs, dominant, koppig, zelfingenomen, autoritair. Zoekt dito vent die mij wel onder kan, maar niet wil houden.’ Zo luidt de contactadvertentie van Marianne Heemskerk in een editie van NRC in 1995. Ze ontvangt meerdere reacties, waaronder die van Willem*.
Willem is de laatste in de rij om mee te daten. ‘We zien elkaar bij Café Van Puffelen. Kost hoogstens een biertje en een kwartiertje’, stuurt hij. “Hij stond daar in een geel zeiljack, korte broek en bootschoenen. Ik had een gekleurde jurk aan, grote oorbellen in en mijn haar mooi gedaan. Echt twee uitersten”, blikt Marianne terug.
“Ik viel op zijn intellect. Waar hij op viel weet ik eigenlijk niet”, zegt ze. Dat kwartiertje waar Willem het over had wordt zes uur. Ze raken niet uitgepraat. “Er ontstond al snel een relatie. In 1998 zijn we getrouwd, vijf jaar later kregen we tweelingzoons en het jaar erna een dochter.”
Marianne heeft jarenlang een goede baan. “Ik werkte structureel 70 tot 80 uur in de week, maar na een tijd ging het licht uit en kwam ik in een burn-out terecht. Ik wilde re-integreren, toen ik zwanger bleek van een tweeling. Dat heb ik netjes verteld, waarna ik werd ontslagen. De reden? Ik zou nooit meer diezelfde uren kunnen maken. Dat wist mijn baas, want hij heeft ook een tweeling. Belachelijk vond ik het, ik werd betaald voor 36 uur. Mijn ontslag vocht ik aan, dat heeft ze veel geld gekost.”
De tweeling komt ter wereld, een jaar later krijgen ze een dochter. “Daarna ging ik solliciteren. Willem zei wel twintig keer per dag dat het niet hoefde. Wat hem betrof in ieder geval niet meer dan drie dagen per week. Ik was toch wel emotioneel beschadigd door het feit dat ik me kapot had gewerkt voor een werkgever en er een ontslag voor terugkreeg. Daarnaast stond ik stijf van de hormonen, dus liet ik het idee van een baan los. Ik begon met de commissarisopleiding op Nijenrode en stortte me op onbetaald werk. De kinderen waren 5 en 6 jaar oud toen ik weer wilde solliciteren. Toen kwam ik er bijna niet meer tussen. Dat vond ik lastig, maar er was genoeg te doen met liefdadigheid.”
Willem is rijk. En niet zomaar rijk, vertelt Marianne. Ze wonen in een miljoenenvilla in Amsterdam-Zuid, vliegen liefst businessclass, hebben meerdere auto’s voor de deur én een vakantiehuis in Zwitserland. De financiële zaken houdt Willem bij. “Hij was bezig met investeren en daar snapte ik niks van. We hebben nooit een gemeenschappelijke rekening gehad, dat is ook niet ter sprake gekomen. Als ik er wel een keer naar vroeg, zei hij dat het goed liep en dat ik me geen zorgen hoefde te maken. We leefden in overvloed, dus ik dacht dat ik me er niet echt mee bezig hoefde te houden. Het kwartje viel nooit dat het niet handig was.”
'Na de scheiding stond ik met lege handen': Dana (45) was financieel afhankelijk van haar partner
Op een middag gedraagt Willem zich zorgelijk. “Hij praatte onverstaanbaar, zijn vork bereikte zijn mond niet. Willem dronk wat veel, dus ik vroeg of hij had gedronken, maar hij zei van niet. Ik dacht aan een TIA. Toen de ambulance kwam, bleek hij stomdronken te zijn. Per toeval zagen ze dat Willem nog maar 26 procent hartcapaciteit had. Hij had wonden bij zijn schenen. Als je hart niet genoeg pompt, hou je vocht vast. Dat was zo heftig dat zijn vel barstte. Hij moet zich jaren beroerd hebben gevoeld. Hij probeerde zijn zorgen te verdoven door te eten en te drinken. Eigenlijk is dat heel verdrietig.”
Drieënhalve week ligt Willem in het ziekenhuis om te stabiliseren. Hij ondergaat een openhartoperatie. Daar is hij nooit uit wakker geworden. “Hij kreeg slagaderlijke bloedingen en een hartstilstand. Als hij het overleefd had, was hij een kasplant geworden. Na een uur in de familiekamer moesten we naar huis. Een paar uur na Willems overlijden belde de fiscalist om te condoleren en om te zeggen dat ik zo snel mogelijk het huis moest verkopen, anders was ik alles kwijt.”
Marianne weet niet wat ze hoort. “Waar gáát dit over? Hij is nog niet eens koud en je belt al? Maar de fiscalist wist beter dan ik wat er speelde. Er zat een hele grote lening op het huis. Willem zei dat hij snel een groot geldbedrag zou krijgen en dat alles oké was. Hij had het weggewuifd.”
Naast het verdrietige verlies, komt Marianne in een financiële nachtmerrie terecht. “Na de uitvaart ben ik met de fiscalist naar de notaris gegaan. Ik moest zo snel mogelijk het huis verkopen. De erfenis van oma voor de kinderen zat ook in het huis. Hij had nog ergens geld geleend, dat wist ik ook niet. Hij zei dat hij een lijfrentepremie had, maar die premie had hij al niet meer betaald sinds 1994. Mijn man was dood, had gelogen over verschillende dingen én ik raakte m’n huis kwijt. Het was vreselijk.”
Deze belangrijke financiële afspraken moet elke vrouw met een partner en kinderen maken
Achteraf moet Marianne toegeven dat ze af en toe twijfels had. “Plots moest mijn sportauto weg, want ‘daar reed ik nooit in’. Erna ging het huis in Zwitserland weg, want ‘daar waren we minder’. Dat klopte wel, maar het was ook vaag. Ik weet overigens nog steeds niet waar het geld van dat huis gebleven is.”
Marianne begint er destijds over en wil graag inzicht in de financiën. “Er verandert zoveel, zei ik. Ik wil het snappen, en niet omdat ik je niet vertrouw. De fiscalist kwam langs en liet een Excel zien van hier tot Tokio. Bij vragen kreeg ik moeilijke antwoorden. Het zal wel aan mij liggen, ik zal wel dom zijn, dacht ik. Ik had door kunnen vragen en door kunnen zoeken, maar er was geen communicatie. Willem deelde zijn zorgen niet. Het enige wat ik wist was dat hij rekende op een exit van een biotechbedrijf, maar dat bedrag is er nog steeds niet.”
Na Willems overlijden verkoopt Marianne het huis, betaalt de lening terug aan de geldschieter en geeft de erfenis van oma terug aan de kinderen. “Ik heb ze alles verteld. Dat was heel moeilijk, maar ik wilde het wel doen. Ik vond het belangrijk om daar open over te zijn. En ik had ze nodig, omdat ze zijn laptop en telefoon konden openbreken. Hij kon in alles van mij, ik in niets van hem. Ik wilde ook dat ze een realistisch beeld hadden van de werkelijkheid. Hun levensstijl moest significant veranderen. Ze moesten wennen aan de nieuwe realiteit, maar dat deden ze heel makkelijk.
Ik had het er moeilijker mee. Na jaren leven in overvloed, woonden we in een flat. Daar heb ik wel even geflirt met een depressie, zoals ik het noem. In eerste instantie was ik verdrietig, daarna heel boos. De muren stonden bol van de dozen en spullen, het paste niet. Ik was unhappy en kwam 30 kilo aan. Maar ja, je kunt zwelgen in zelfmedelijden, maar dat lost niks op.”
‘Loop niet weg na een plotseling overlijden’, zegt rouwbegeleider Hanneke: ‘Ga je angst aan’
Daarom zet ze samen met Astrid van Heumen het platform Widows and Widowers op. “Lotgenoten kunnen elkaar ontmoeten, ervaringen delen en steun vinden. We spreken over rouw en veerkracht.” Niet veel later adviseert publiciteitsexpert Janneke van Heugten Marianne haar verhaal over financiële afhankelijkheid te delen. “Omdat het veel vaker voorkomt dan men denkt. Eerst vond ik het een stom idee. Ik ga toch niet over mijn nachtmerrie praten? De dag erna klonk het toch niet gek. Sindsdien doe ik niet anders.” En zo ontstaat Spraakmakend Marianne.
Daar blijkt inderdaad vraag naar te zijn. Inmiddels heeft Marianne het boek Dat regelt mijn man altijd uitgebracht en staat ze in het theater met een gelijknamige voorstelling. “Ik had er eerst geen zin in om het boek te schrijven. Het is een nachtmerrie om het continu te herleven. Maar ik zag dat veel vrouwen leven in wat ik het financiële schijncomfort van een relatie noem. Ik zag dat ik iets goeds kon doen. Er zijn zoveel vrouwen die ik er nu bewust van kan maken. Lang niet alle vrouwen eindigen in een situatie zoals ik. Maar áls het fout gaat, gaat het ook goéd fout. Dan krijg je trauma op trauma. Daarom pleit ik ervoor dat vrouwen, ongeacht wat ze binnenbrengen in de relatie, meekijken en meebeslissen over de financiën.”
Haar leven heeft ze steeds meer op de rit. “Mijn vader overleed en had me onterfd, maar ik had nog steeds recht op een legitieme portie. Daarvan heb ik een huis kunnen kopen. Ik heb veel weg moeten doen, maar in ieder geval is dit mijn eigendom en heb ik een eigen plek. De afgelopen maanden waren wel spannend. Een boek uitgeven kost veel geld en er kwam zo goed als niks binnen. Ik heb geld moeten lenen en leef nog steeds in onzekerheid of ik facturen wel kan betalen, maar ik ga ervan uit dat het goedkomt. Ik leef liever in vertrouwen.”
Marianne vertelt wat ze achteraf anders had gedaan. “Ik had willen afspreken wat het budget is dat we maandelijks konden besteden. Wat komt er binnen en wat gaat eruit? Had ik dat eerder gezien, was ik me rot geschrokken. Ik tekende alles blind. Dat is ook een tip: nóóit blind tekenen. Het feit dat je wil weten waar je voor tekent, betekent niet dat je niet van je partner houdt, het geeft alleen maar aan dat je genoeg van jezelf houdt.”
Het is belangrijk om open over geld te praten, zegt Marianne. “Door te overleggen en inzicht te krijgen in elkaars uitgaven, kom je nooit voor verrassingen te staan. Als de ander dat niet wil, is er iets aan de hand. Het kan lastig zijn, maar probeer eruit te komen. Lukt het niet, dan kun je een derde benaderen om orde op zaken te stellen. Vermijd de gesprekken niet omdat het voor de goede vrede makkelijker is.”
Ga je parttime, minder of stoppen met werken? “Zorg dan dat je gecompenseerd wordt. Blijft een partner thuis bij de kinderen, bouwt die geen pensioen op. Regel in zo’n geval een lijfrentepolis voor je partner. Dat kost geld, maar als het fout gaat, moet de partner die geen of minder geld binnenkrijgt, gecompenseerd worden. Betaald werk en onbetaald werk hebben dezelfde waarde. Waarborg die gelijkheid.”
Zó bespreek je financiën met je partner: 'Vaak is verkeerde communicatie de boosdoener'
Marianne vindt het belangrijk dat het taboe rondom financiële afhankelijkheid wordt verbroken. “Als we er makkelijk over praten, hoeven we er niet zo ingewikkeld over te doen. Geld is het ruilmiddel in onze economie. We kunnen nog geen scheet laten zonder ervoor te betalen. Waarom doen we er zo moeilijk over?”
Tegen vrouwen die zich herkennen in Mariannes verhaal, wil ze zeggen: “Financieel afhankelijk zijn brengt een psychologische ongelijkheid met zich mee. Kom in actie. Niet dat regelt mijn man altijd, maar dat regelen we sámen.”
De hele maand april staat LINDA.nl in het teken van geld. Onder de noemer ‘fix je financiën’ delen we praktische handvatten om je eigen bonen te doppen. Lees alle artikelen hier.
*Willems naam is om privacyredenen gefingeerd.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Chantal (29) is financieel onafhankelijk dankzij spaarplan: 'Ik moest vaak 'nee' zeggen'
Nivine is redacteur bij LINDA.nl. Ze schrijft graag persoonlijke verhalen op en duikt het liefst in maatschappelijk relevante onderwerpen zoals vrouwengezondheid. Ze houdt énorm van dieren en van eten – vooral kaas(fondue).
