Stel je voor. Je bent 70 jaar, gescheiden, en je hebt maandelijks zestienhonderd euro om van te leven. Geen aanvullend pensioen, geen spaarpot, geen reserves.
Het is de realiteit van zo’n 30 procent van de oudere gescheiden vrouwen in Nederland, die alleen van een AOW leven. “Pensioenen missen de glamour van de rest van de financiële wereld”, zegt bestuurder Joanne Kellermann in Het Financieele Dagblad. Dat is nogal een understatement. Noem het woord pensioen en mensen zullen je glazig aanstaren. Het is nog ver weg, saai, ingewikkeld, en iets dat je echt wel ooit zal regelen. Maar niet vandaag.
Toch moeten we het erover hebben. Want vrouwen in Nederland krijgen gemiddeld 40 procent minder pensioen dan mannen, blijkt uit onderzoek van denktank Netspar. En 18 procent van de alleenstaande oudere vrouwen (die niet gescheiden of weduwe zijn) leeft onder de armoedegrens, meldt onderzoeksbureau SEO.
Sophie van Gool: 'Als je als vrouw te weinig betaald krijgt, is dat níet jouw schuld'
Hoe dat komt? Veel vrouwen die nu met pensioen zijn, hebben niet of weinig buitenshuis gewerkt, en dus geen pensioen opgebouwd. Tot 1981 had je na een echtscheiding bovendien geen recht op een deel van het pensioen van je partner. En ook als je als vrouw wél pensioen opbouwde, was dat meestal minder dan dat van je mannelijke collega’s. Tot 1990 – nog geen veertig jaar geleden – was gelijke behandeling in het pensioen niet verplicht. Bij sommige werkgevers mochten vrouwen überhaupt geen pensioen opbouwen. Bij anderen pas vanaf hun 30e, terwijl mannen daarmee op hun 25e begonnen. Werkgevers mochten onderscheid maken, en deden dat dus ook.
De huidige generatie werknemers heeft gelukkig wel gelijke pensioenrechten. Maar ook nu bouwen vrouwen veel minder op: ze krijgen per uur minder betaald, ze doen minder uren betaald werk, én de pensioenregelingen in zogenaamde ‘vrouwenberoepen’ (zorg, kinderopvang, schoonmaak) zijn vaak soberder dan die van ‘mannenberoepen’.
Ook zijn er nieuwe uitdagingen: er zijn steeds meer zzp’ers en tijdelijke contracten, en veel vrouwen bouwen helemaal geen pensioen op. Het is dus de hoogste tijd om die pensioenkloof serieus aan te pakken.
