Als militair werkte Derek de Vries zestien jaar lang onder hoge druk en in levensbedreigende situaties. Dat hij op mannen valt, stopte hij als tiener al diep weg. Achter zijn gecontroleerde buitenkant raakte Derek steeds verder van zichzelf verwijderd. ‘Ik was er wel privé, maar ook weer niet.’
Tot hij beseft: dit moet anders. “Ik was eraan gewend om het gevecht aan te gaan, maar niet met mezelf”, zegt hij in een gesprek met LINDA.
Derek de Vries wilde als kind al militair worden, en die droom maakt hij waar. In zestien jaar tijd wordt hij als special forces medic en leidinggevende bij Defensie meermaals uitgezonden op missies naar landen zoals Irak en Afghanistan. Derek verstaat zijn vak als geen ander: rustig, gedisciplineerd en scherp, ook onder gevaarlijke omstandigheden. Een ‘quiet professional‘, noemt hij zichzelf meermaals in zijn boek en in dit gesprek met LINDA.
Op werk is hij in zijn element, maar ondertussen stopt hij delen van zichzelf – waaronder zijn geaardheid – diep weg. Met de jaren raakt hij zo steeds verder van zichzelf verwijderd. In Tweestrijd schrijft Derek wat de schaamte en het conformeren aan zijn omgeving hem gekost hebben, en hoe alles veranderde toen hij besloot dat het anders moest als hij een gelukkig mens wilde worden.
Splinter & Thorn: ‘Onze strijd voor vrijheid is als een kleurrijke vloedgolf die niet meer te stoppen is’
Derek groeide op met series als Tour of Duty, een Amerikaanse dramaserie over de Vietnamoorlog uit de jaren tachtig. Wat hij daar zag, werd zijn toekomstbeeld. “Die actie, avontuur en discipline vond ik als kind al heel aantrekkelijk: dat wilde ik later ook doen. Natuurlijk weet je dan nog niet wat je te wachten staat, maar ik wist dat ik geen 9-tot-5-baan wilde.”
Op de middelbare school beseft hij voor het eerst dat hij anders is dan zijn vrienden. Hij is niet zoals zij met meisjes bezig, en krijgt voor het eerst ‘een raar gevoel’ in zijn maag bij het zien van een andere jongen. Hij stopt dat gevoel meteen diep weg. “Ik schrok ervan en begreep eigenlijk ook nog niet wat er met me gebeurde. Het strookte totaal niet met het beeld dat ik van mezelf had en mijn leven over tien, twintig jaar. Ik zag huisje, boompje, beestje voor me: een vrouw, twee kinderen, een auto en een huis. Gewoon, normaal zijn.”
Destijds dacht Derek nog dat hij zijn droom alleen kon bereiken als hij voldeed aan de heersende norm. “Als je bij Defensie enigszins afwijkt, val je op. Ik bedoel dat niet per se negatief, maar je moet dan wel wat meer laten zien. Het blijft een goede vraag: wat is normaal? Nu heb ik daar een heel ander perspectief op, maar als tiener was mijn beeld van ‘de militair’ nog redelijk zwart-wit. Daar begon eigenlijk al die tweestrijd: ben ik loyaal naar mezelf of naar het militair zijn bij Defensie? Heel lang is het dat laatste geweest.”
Derek de Vries. De tekst gaat onder de foto verder.
Op zijn achttiende begint Derek bij Defensie, en hij voelt zich er meteen thuis. Gedurende een periode van zestien jaar daagt hij zichzelf steeds weer uit om nieuwe dingen uit te proberen en opleidingen te volgen. Hij wordt leidinggevende, special forces medic en gaat meermaals op uitzending. “Ik heb altijd hard gewerkt om de best mogelijke militair en leidinggevende te worden. Ik wilde mezelf blijven uitdagen en ontwikkelen, en binnen Defensie zijn daar veel mogelijkheden voor. Ook daarom voelde ik me in mijn element.”
De hoofdstukken en passages over zijn werk pent Derek feitelijk en duidelijk neer. Spannend en met droge humor, maar zonder al te veel emotie. “Dat weerspiegelt hoe ik op dat moment in mijn leven stond”, zegt hij. Jarenlang is Derek vooral met zijn werk bezig, en stopt hij veel van zijn gevoel weg. En dat kost energie. Zijn geaardheid stopt hij zelfs zo ver weg, dat hij niet echt aan de liefde denkt.
Om het fijne gevoel van werk vast te houden, dient hij op een zeker moment zelfs een verzoek in om een missie in Afghanistan te verlengen. Dat wordt geweigerd. “Als ik dan toch gedwongen werd om naar huis te gaan, had ik sociaal weinig om handen. Ik had een paar vrienden en sportte veel, maar voor de rest zat ik vooral in mijn kamer te wachten tot ik weer naar werk kon.”
De zeven jaar dat hij alleen in Utrecht woonde, beschrijft hij als een sombere tijd. “Ik was er wel privé, maar ook weer niet. Het was alsof ik naar mezelf en mijn leven keek vanaf een afstand. Ik heb heel wat donkere dalen gekend. Niet dat ik het helemaal niet meer zag zitten, maar het grensde daar wel aan.”
Als hij halverwege de twintig is weet Derek: ik kan niet zo verder. “Ik was niet gelukkig. Wel op mijn werk, maar niet als mens. Iedereen die op uitzending ging, had iemand om naar terug te gaan. Ik niet, behalve mijn ouders. Ik besefte dat ik een relatie wilde, iemand om naar uit te kijken. Tegelijkertijd wist ik dat ik eerst mezelf moest accepteren voordat ik mezelf kon openstellen naar een ander.
Daar was toen nog geen sprake van. Ik had een hekel aan mezelf, of in ieder geval: een deel van mezelf. De vraag was: wat doe ik daarmee? Enerzijds wilde ik bij Defensie blijven werken, maar ik wist dat ik ook stappen moest gaan zetten op privévlak. Ik was eraan gewend om het gevecht aan te gaan, maar niet met mezelf. Ik wist toen ook: dit waait niet over, het is een groot deel van wie ik ben. En als ik ooit gelukkig wil worden, moet ik dat onder ogen zien.”
Derek gaat in gesprek met psychologen van Defensie, maar krijgt het ‘nog niet uit zijn strot’ dat hij op mannen valt. Pas als ze hem verschillende scenario’s voorleggen, bevestigt hij het. Het gesprek blijkt nog te veel – “ik ben het militair hospitaal zo goed als ontvlucht” – maar het is wel een belangrijke eerste stap. Later vindt hij een fijne psycholoog buiten Defensie waar de verandering begint.
“Het praten maakte veel los, en verschoof echt iets in mijn hoofd en lichaam. Ik zag er iedere keer weer tegenop, maar het was hard nodig. Stap voor stap heeft het me enorm geholpen. Later dat jaar heb ik het mijn ouders verteld.”
Queer moslim Cherinne vertelt in 'Brieven uit de Kast' over coming-out: 'Moeilijk, omdat je niet wil falen'
Dereks familie reageert, zoals verwacht, goed. Bij de psycholoog zegt hij al dat hij een toekomst voor zich ziet met een huis in Amsterdam, een Latijns-Amerikaanse man en een zwarte labrador. En dat is precies wat er gebeurt.
Het lijkt bijna onmogelijk, maar de eerste man waar Derek dertien jaar geleden op afstapt, wordt zijn man. Hij ontmoet Andres in de sportschool en ze zijn vrijwel gelijk samen. “12 december 2013 was een life changing-moment. Voor die tijd kun je weinig tot geen foto’s van mij vinden waarop ik lach, maar vanaf dat moment wel. Er ging een wereld voor me open. Ik was eindelijk gelukkig en mijn werk was niet meer álles in mijn leven. Alles verschoof, in positieve zin.”
Even later weten enkele vrienden en collega’s ook van de man in zijn leven. “99 procent van de reacties was positief. Zeker toen ik naar een speciale eenheid ging: een kleinere club met wat oudere jongens die sociaal en opgeleid waren.” Zodra hij zich openstelt, veranderen ook Dereks andere relaties. “Ik heb destijds van mensen die dichtbij me stonden gehoord dat ik socialer en relaxter was geworden. Voorheen was ik gesloten, echt de militair. Nu was ik meer mens: iemand die gesprekken kon voeren over gevoelige onderwerpen.”
'Laat anderen je niet weerhouden jezelf te zijn': lees hier het voorwoord van de L'HOMO.-hoofdredacteuren
Door de jaren heen, voordat Derek zijn geaardheid zelf had geaccepteerd, had hij al leidinggevenden die positieve opmerkingen maakten over mensen die buiten de norm vallen. Een paar positieve woorden kunnen al het verschil maken, merkte hij. “Bijna 25 jaar geleden was er een gesprek waarin er een beetje lacherig werd gedaan. Een instructeur van mijn opleiding zei toen heel serieus dat homo’s ook goede militairen kunnen zijn. Iedereen was toen meteen om, want de instructeur heeft tenslotte altijd gelijk. Dat heeft zo’n positieve impact op mij gemaakt.”
Wanneer op werk bekender wordt dat Derek een mannelijke partner heeft, wordt er soms ook achter zijn rug om gepraat. Soms zijn dat vervelende opmerkingen. “Dat deed toch meer met me dan ik had verwacht. Ik koester geen wrok, maar het was wel typisch dat het van die machofiguren waren met een leidinggevende functie. Blijkbaar was ik een bedreiging in hun ogen, ik weet het niet. Het was in ieder geval kinderachtig en jammer. Gelukkig vertelden andere collega’s mij altijd wat er achter m’n rug om werd gezegd.”
Het is een van de redenen dat Derek uiteindelijk na zestien jaar besluit Defensie te verlaten. “Het kostte veel energie, en ik zag niet in hoe dit zichzelf ging oplossen. Daarnaast was ik de laatste jaren veel in het buitenland geweest, maar nu had ik een thuisfront. Ik vond dat ik inmiddels wel genoeg had bijgedragen aan de internationale veiligheid.”
Twan Huys wandelde 555 kilometer met zoon: 'Meer van hem opgestoken dan andersom'
De eerste jaren is Derek wereldwijd actief als veiligheidsadviseur maar inmiddels is hij ondernemer, spreker en auteur, en naar eigen zeggen de ‘beste versie van zichzelf’. “Ik ben meer open, sociaal en ik merk dat ik dat ook uitstraal. Vroeger sprak bijvoorbeeld niemand mij in de sportschool aan, nu wel. Twintig jaar geleden was ik in alle opzichten een hele andere Derek.”
De cultuur binnen Defensie is inmiddels verbeterd, merkt Derek. Nadat hij zijn verhaal deelt in Scherpschutters, een podcast die populair is onder militairen, geeft hij een training aan het Korps Mariniers. Hij is bijna verbaasd wanneer hij niet alleen herkend, maar ook gecomplimenteerd wordt. “Hoewel er natuurlijk ook een stroming is die weer conservatiever wordt, is de jongere generatie over het algemeen meer open minded. Ook binnen de meer machoeenheiden binnen Defensie wordt er normaal over gedaan. Tegelijkertijd is er altijd werk te doen.”
Hoewel Derek nog steeds de ‘quiet professional’ is die niet op een status als rolmodel zit te wachten, hoopt hij natuurlijk wel dat zijn boek anderen kan helpen.”Ik hoop dat het mensen kan inspireren om ook zichzelf te durven zijn in een uitdagende omgeving. In mijn geval was dat Defensie, maar dat kan overal zijn.”
‘Tweestrijd: over de moed om jezelf te durven zijn’ van Derek de Vries is nu verkrijgbaar.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Splinter Chabot over onveiligheid waar queers mee kampen: 'Toen ik verliefd was, voelde ik me thuis het meest vrij'
