Na acht jaar in Los Angeles verruilde Angelo Schuurmans zijn bestaan als acteur voor werken met vluchtelingen. Inmiddels is hij directeur van Thuis in Oss, een opvang die het anders aanpakt dan de rest van Nederland.
“Als we mensen aan de hand pakken en echt bij de samenleving betrekken, zullen we daar allemaal de vruchten van plukken”, vertelt Angelo in gesprek met LINDA.
Vluchtelingenopvang Thuis in Oss ligt aan de rand van de stad: tegen een woonwijk aan, maar met vrij uitzicht op de weilanden. Aan het hoofdgebouw wappert de regenboogvlag, de woonunits zijn van hout. Op het terrein vind je moestuinbakken, een speeltuin en een jeu-de-boulesbaan. Dat laatste was een idee van omwonenden, vertelt directeur Angelo Schuurmans. Hun faciliteiten zijn open voor alle Ossenaren. “De buurtborrel is hier, we hebben een stembureau en als organisaties een ruimte zoeken, mogen ze hier gratis vergaderen. We doen alles vanuit openheid en verbinding met de rest van de stad.”
Hij runt de opvang al sinds 2022, maar sinds 2024 zit Thuis in Oss op deze nieuwe, moderne locatie. Ze vangen ruim vijfhonderd mensen op en huisvesten – in tegenstelling tot reguliere azc’s – zowel Oekraïners als vluchtelingen uit andere landen. In Dit boek gaat over mensen schrijft hij over de onstaansgeschiedenis en de unieke werkwijze van Thuis in Oss, en hoe hij in 2015 op zijn dertigste een nogal verrassende carrièreswitch maakte.
Als jonge twintiger weet Angelo één ding zeker: ik moet naar Los Angeles. Acht jaar lang timmert hij daar aan de weg als acteur, tot hij het harde leven in Hollywood zat is. Na een uitstapje naar Australië keert hij terug naar Nederland, waar een einde komt aan zijn relatie. Als Angelo weer bij zijn ouders in Oss gaat wonen, meldt hij zich in een opwelling aan voor vrijwilligerswerk bij een vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Leros.
“Vanaf het moment dat ik daar aankwam, veranderde iets in mij. Wat ik voorheen ook gedaan had met mijn leven, dit was waar ik nu moest zijn. Dat wist ik. Het is heel tastbaar wanneer je iemand die bijna onderkoeld is warm wrijft met je eigen armen. Of wanneer een kind van vijf alleen van een boot afkomt en je daar staat met zijn hand in jouw hand.
Toen ik weer thuis was, werd dat gevoel alleen maar sterker. Ik zag dat er een enorm verschil was tussen de manier waarop er in Nederland over vluchtelingen gedacht werd, en de mensen die ik daar had ontmoet. Ik voelde me geroepen daar iets aan te doen. Om anderen te vertellen dat ze zich over deze mensen geen zorgen hoeven te maken. En omdat ik nu eenmaal ontzettend pragmatisch in elkaar zit, ben ik ook meteen wat gaan doen.”
Maral Noshad Sharifi vluchtte uit Iran: 'Een deel van mijn ouders is toen gestorven'
In reactie op het protest tegen de aanstaande opvang in zijn woonplaats, begint hij de Facebookpagina Oss Verwelkomt Vluchtelingen. Hij krijgt meer medestanders dan verwacht, ook zij willen iets positiefs doen.
In Nederland hebben vluchtelingen die geen status hebben geen toegang tot taallessen of andere activiteiten. Het asielbeleid is vrij letterlijk bed, bad, brood: ze worden voorzien in de eerste levensbehoeften, en dat is het. Angelo komt daarom met een initiatief waarmee hij taallessen, activiteiten voor kinderen en voorlichtingen op scholen organiseert.
“Vanuit mijn ervaring op Leros was het voor mij helder dat er vooral verbinding met de samenleving nodig is. Bij iedere tent daar werden we uitgenodigd voor een kop thee, en kregen we de pretzels die we een dag eerder zelf aan hen hadden uitgedeeld. In Nederland wordt nu vooral ingezet op risicobeperking en efficiëntie, en dat snap ik. Maar je moet er vooral ook voor zorgen dat de mensen die hier komen iemand leren kennen, dat ze contact maken. Als we mensen aan de hand pakken en echt bij de samenleving betrekken, zullen we daar allemaal de vruchten van plukken. Dat geloof ik echt.
Eerst dacht de gemeente Oss natuurlijk wel: wie is die gast? Ik was tenslotte lang weggeweest. Maar ik hield vol. Ik zei: ‘Bestel die bedden, maar laat mij dan ook andere dingen organiseren.’ Ik wilde dat deze mensen Nederlands zouden leren, en dat ze Ossenaren zouden ontmoeten tijdens eetmomenten.”
Angelo krijgt toestemming en gaat met tientallen vrijwilligers aan de slag. Hoewel zijn ouders de reis naar Leros nog spannend vonden, zijn ze in Oss vanaf het begin betrokken. “Mijn vader haalt nog steeds overal in Oss oude fietsen, knapt ze zelf op of laat dat hier doen, en deelt ze uit aan nieuwkomers.”
Als zijn moeder merkt dat de liefde van veel nieuwkomers door de maag gaat, bedenkt ze de meet & eat: een evenement waarbij vluchtelingen voor het avondeten aanschuiven bij Ossenaren thuis. Later volgen verschillende succesvolle pop-uprestaurants, gerund door nieuwkomers en vrijwilligers: het Huis van Damascus (Syrische keuken), het Huis van Asmara (Eritrese keuken) en het Huis van Kiev (Oekraïense keuken). “Wat begon met mij helpen – als ik een poffertjeskraam was gestart, hadden mijn ouders dat ook gedaan – is ook voor hen intrinsiek geworden. Zonder mijn ouders was ik nooit zo ver gekomen.”
Alles wat in die eerste periode plaatsvindt, doen Angelo en zijn team vrijwillig. Tot begin 2022 de oorlog in Oekraïne uitbreekt, en hij van de gemeente de vraag krijgt om de opvang van 150 Oekraïners op zich te nemen. Het antwoord is ja. Als er in april vanwege een administratieve fout plotseling twee bussen met niet-Oekraïense vluchtelingen die normaliter door COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers) opgevangen worden op de stoep staan, wordt Thuis in Oss de eerste gemengde opvang van Nederland.
Nataly vluchtte uit Oekraïne en opende een nagelsalon: 'Als je bommen hebt zien vallen, ben je niet meer bang om afgewezen te worden'
Zodra Thuis in Oss een opvanglocatie wordt, moet de organisatie verder professionaliseren. Angelo wordt directeur en inmiddels hebben ze 30 betaalde medewerkers en 204 vrijwilligers. Het complex waar ze sinds 2024 zitten is ontworpen in samenspraak met bewoners en Ossenaren uit de buurt. “Als ik hier binnenloop, denk ik vaak: wat ben ik blij dat we het hier anders kunnen doen, dat ik die kans heb gekregen. We zorgen ervoor dat ruim 500 mensen hier fucking goed worden opgevangen, en dat ze vooruit kunnen. Wat me drijft, is dat we deze groep mensen straks aan Nederland kunnen geven.”
Ook nu houden ze er dezelfde, voor Nederland unieke insteek op na. Nieuwkomers worden direct gemotiveerd om mee te doen, of ze nu status hebben of niet. Dat krijgt vorm in taallessen, maar ook in een bewonersraad waarin vertegenwoordigers van alle aanwezige culturen meedenken over de dagelijkse gang van zaken. “Soms gaat dat over simpele dingen, zoals tot hoe laat een ruimte openblijft of kinderen buiten mogen spelen. Maar we bespreken ook hele complexe zaken, zoals hoe we met lhbti’ers omgaan. Het werkt heel goed als je die afspraken echt met elkaar maakt, in plaats van dat ze worden opgelegd. Zeker omdat iedere hoek van de opvang gerepresenteerd wordt.”
Marleen Verhoeckx, die de bewonersraad faciliteert, merkt dat mensen hierdoor ook meer begrip voor de moeilijkere maatregelen krijgen. Bijvoorbeeld kamercontroles. “Dat is een ingewikkeld onderwerp, want het gaat wel om de huizen van mensen. Ze hebben recht op privacy, maar we moeten er ook voor zorgen dat de veiligheid van iedereen in de opvang gewaarborgd wordt. Uit de bewonersraad bleek dat er meer uitleg moest komen. We hebben toen besloten om de controles voortaan aan te kondigen, en mensen veel meer mee te nemen in waarom we het doen. En dat werkt.”
Niet iedereen in Oss was blij met de komst van de opvang. In zijn boek benadrukt Angelo het belang om naar tegenstanders te luisteren. “Ik kom zelf uit Oss, in mijn familie stemmen ook mensen op de PVV. Ook dat zijn goede mensen, dus vind ik het belangrijk om bezwaren niet meteen aan de kant te schuiven. Ik ben dus gaan vragen: wat drijft jou? Wat zit je dwars? Met die antwoorden probeer ik de boel hier beter vorm te geven. Natuurlijk maak ik me niet de illusie dat iedereen gaat accepteren wat we hier doen, maar het helpt om naar elkaar te luisteren en transparant te zijn over wat we doen.
Vaak hoor ik: het kost allemaal zoveel geld, en voor onze ouderen doen we niets. Daarom besef ik dat ik de verantwoordelijkheid heb om hier tegen de kostprijs te werken: we verdienen er niets aan. Alles wat over is, gaat terug naar de gemeente. Daarnaast is het gebouw van iedereen, er is geen hek. Het basketbalveld dat we hier hebben neergelegd, mag jij ook gebruiken.”
Madonna (43) vluchtte uit Afghanistan en vond steun bij Cathy (62): 'Een verrijking voor ons allebei'
Een parkeerprobleem hebben ze in samenspraak met de buurt opgelost en elf mensen die direct naast de opvang wonen zijn nu vrijwilliger. Tegelijkertijd heeft Angelo ook persoonlijk veel (online) ellende op zich afgekregen. Eén periode zelfs zo agressief dat hij politiebegeleiding nodig had. “Als je met je kop boven het maaiveld uitsteekt, krijg je nu eenmaal stront over je heen. In het begin werd ik wel onzeker van al die nare berichten: wat doe ik fout?
Inmiddels probeer ik het te negeren en te focussen op het positieve. Natuurlijk is het niet altijd makkelijk om deze toko te runnen, maar als ik ’s ochtends binnenkom zie ik vooral allemaal leuke mensen die samen met taallessen bezig zijn. Al ben ik met de jaren wijzer en ook realistischer geworden, ik blijf een idealist. Ik geloof dat iedereen in Nederland er baat bij heeft als we deze mensen goed opvangen. En als mensen zeggen dat er geen draagvlak is voor deze opvang, weet ik wel beter. We hebben niet voor niets 200 vrijwilligers.”
‘Dit boek gaat over mensen’ van Angelo Schuurmans is nu verkrijgbaar.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Splinter Chabot over onveiligheid waar queers mee kampen: 'Toen ik verliefd was, voelde ik me thuis het meest vrij'
