Opsluiten in een kooi of kelder, vastbinden, wurgen, uithongeren of gedwongen eigen urine drinken. Het klinkt onvoorstelbaar, maar uit onderzoek van de NOS blijkt dat extreme en langdurige mishandeling van kinderen in Nederland vaker voorkomt dan gedacht.
Experts waarschuwen dat we onvoldoende zicht hebben op deze zwaarste vorm van kindermishandeling.
Het ernstig mishandelde pleegmeisje uit Vlaardingen en de twee kinderen uit Stadskanaal zijn bekende voorbeelden. Maar het blijken geen volledig op zichzelf staande zaken te zijn. De NOS onderzocht openbare rechterlijke uitspraken van de afgelopen vijf jaar en vond zeker twaalf situaties die voldoen aan internationale criteria voor child torture, oftewel kindermarteling.
Een officiële Nederlandse term of aparte categorie bestaat daar niet voor. Toch zien deskundigen een belangrijk verschil met andere vormen van kindermishandeling. Daarbij kunnen bijvoorbeeld onmacht, verwaarlozing of geweld vanuit een opwelling een rol spelen. Bij child torture gaat het om langdurig, systematisch en doelbewust geweld, waarbij macht over het kind een belangrijke rol speelt.
“Het is een blinde vlek in Nederland”, zegt klinisch psycholoog Leony Coppens tegen de NOS. In de Verenigde Staten wordt al langer onderzoek gedaan naar deze vorm van mishandeling. Daardoor is daar meer bekend over risicofactoren, patronen en manieren waarop de mishandeling kan worden opgespoord.
Voor het onderzoek werden met behulp van een AI-model 211 mogelijk relevante vonnissen geselecteerd. Vervolgens beoordeelde de NOS die handmatig aan de hand van buitenlandse criteria voor child torture. In minstens twaalf situaties was daarvan sprake.
Oren en ogen open: dít zijn de signalen van kindermishandeling
Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger. Niet iedere zaak belandt voor de rechter en niet ieder vonnis wordt openbaar gemaakt. Bovendien lopen er momenteel nog verschillende zaken. Coppens spreekt daarom van waarschijnlijk slechts “het topje van de ijsberg”.
De slachtoffers zijn vaak jong: vrijwel allemaal jonger dan veertien jaar. In sommige gevallen begon het geweld al bij de geboorte en duurde het jarenlang. Naast ernstig fysiek geweld kregen kinderen volgens de onderzochte vonnissen bijvoorbeeld geen eten, werden ze opgesloten of gedwongen hun eigen braaksel op te eten. Ook psychische mishandeling, zoals vernederen, uitschelden, bedreigen en voortdurend controleren, kwam veelvuldig voor.
Extra pijnlijk is dat er in meerdere zaken al mensen of instanties waren die vermoedden dat er iets niet klopte. Vooral scholen blijken een belangrijke rol te spelen. In vrijwel alle onderzochte situaties waarin een kind naar school ging, werden daar signalen van mishandeling opgemerkt. “Kinderen nemen als eerste persoon hun leerkracht in vertrouwen”, legt Coppens uit.
Ook buren vermoedden in vier van de twaalf onderzochte zaken dat een kind thuis niet veilig was. En in verschillende gevallen waren hulpinstanties al betrokken. In drie zaken was een of meerdere keren een melding bij Veilig Thuis gedaan; in een andere zaak was jeugdbescherming betrokken.
Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de kinderen uit Stadskanaal. Deskundigen wezen eerder al op een patroon van opsluiting, isolatie, vernedering en het inzetten van voedsel als straf. Volgens Coppens bestaat het gevaar dat hulpverleners afzonderlijk signalen zien, maar niet herkennen dat die samen onderdeel zijn van een systematisch patroon. Dat maakt deze vorm van geweld zo moeilijk zichtbaar.
Volgens Coppens zijn daders bovendien vaak goed in het verborgen houden van wat er thuis gebeurt. En kinderen durven lang niet altijd te vertellen wat hen overkomt en wanneer ze dat wel doen, worden ze niet altijd geloofd.
Daarom pleiten deskundigen voor meer kennis over child torture in Nederland. Een duidelijk onderscheid met andere vormen van kindermishandeling kan volgens Coppens helpen om patronen eerder te herkennen en te voorkomen dat signalen afzonderlijk worden beoordeeld.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Amerikaanse realityster gearresteerd vanwege drugsbezit en kindermishandeling
