In 2025 zijn er in Nederland honderd mensen om het leven gekomen door verdrinking. Anders dan je misschien zou denken, vindt slechts vier procent daarvan plaats in de zee. Het grootste deel van de slachtoffers bestaat uit 60-plussers. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.
LINDA. spreekt hierover met Mike Lehnkering. Hij is expert op het gebied van eerste hulp bij drenkelingen.
Gemiddeld kwamen in de afgelopen vijf jaar jaarlijks 93 inwoners om het leven door verdrinking. In 2025 waren dat honderd mensen, 41 van hen waren boven de zestig jaar. Daarmee zijn 60-plussers opnieuw de groep met de meeste verdrinkingsdoden.
Volgens Lehnkering hangt dat relatief hoge aantal verdrinkingen onder deze leeftijdsgroep samen met hun grotere kwetsbaarheid. “Zestigplussers hebben vaker te maken met onderliggende gezondheidsproblemen dan jongere leeftijdsgroepen. Denk aan chronische aandoeningen en afnemende spierkracht. Daardoor zijn zij, zodra ze in het water in de problemen komen, sneller afhankelijk van hulp en minder goed in staat zichzelf te redden.”
Ook vergrijzing speelt een rol. “Nederland telt meer zestigplussers dan jongeren. Daardoor is de kans simpelweg groter dat incidenten, zoals verdrinkingen, vaker binnen deze leeftijdsgroep voorkomen.”
Verdrinking wordt vaak vooral geassocieerd met jonge kinderen, maar dat is niet meer de grootste groep. Tussen 1950 en 1980 nam het aantal verdrinkingsdoden onder kinderen fors af, en daarna daalde het nog verder. Inmiddels komen verdrinkingen het minst vaak voor bij kinderen tot tien jaar.
Lehnkering legt uit dat dit mogelijk komt doordat er tegenwoordig meer aandacht is voor preventie bij kinderen, bijvoorbeeld door zwemlessen en voorlichting over waterveiligheid.
Niet in de zee, maar juist in sloten, rivieren, kanalen en grachten vindt meer dan de helft van de verdrinkingen plaats. Volgens Lehnkering komt dat onder meer doordat Nederland een waterrijk land is. “Water is overal om ons heen. Langs veel wegen lopen direct kanalen of rivieren. Dit kan gevaarlijke situaties opleveren.”
Daarnaast gebeurde 16 procent van de verdrinkingen in of rond huis en tuin en nog eens 16 procent in een vijver of plas. Slechts 4 procent vond plaats in de zee.
Lehnkering: “Bij de zee denken mensen al snel aan golven en stroming, waardoor ze automatisch voorzichtiger zijn. Bovendien is er veel toezicht en zijn er verschillende preventiemaatregelen. In het binnenwater is dat anders: daar zijn geen duidelijke waarschuwingssystemen of afgezette zwemzones. Daardoor zijn mensen zich vaak minder bewust van de risico’s.”
Thuis komen verdrinkingen dus ook relatief vaak voor. “Mensen voelen zich thuis veiliger en zijn daardoor minder alert. Als het straks weer mooi weer wordt, zetten mensen een zwembad in de tuin voor de kinderen. Die zwembaden zijn tegenwoordig best diep, en kinderen springen er soms zelfs vanaf een trampoline in. Als er dan niet continu een ouder oplet, kan het misgaan.”
Ook voor ouderen kunnen thuis risico’s ontstaan. “Als een ouder iemand in een volle badkuip of vijver valt, kan het gebeuren dat diegene er niet meer zelfstandig uit komt. Ook dat soort situaties kunnen leiden tot verdrinking.”
Vaak denken we dat iemand die dreigt te verdrinken schreeuwt en wild om zich heen slaat, maar in werkelijkheid blijft het juist stil. “Je bent niet meer in staat om je hoofd boven water te houden. Zodra je water binnenkrijgt, ga je hoesten en probeer je een grote hap lucht te nemen. Maar dan adem je opnieuw water in. Zo ontstaat een zuurstoftekort, waardoor iemand stil en geleidelijk onder water verdwijnt.”
Als je ziet dat iemand dreigt te verdrinken, is het belangrijk om diegene goed in de gaten te houden. “Het is niet verstandig om zelf naar het slachtoffer toe te zwemmen als je geen sterke zwemmer bent. Je moet namelijk ook weer terug kunnen komen met die persoon. Wat je wél kunt doen, is iets dat blijft drijven naar het slachtoffer gooien. Daarmee kun je het verdrinkingsproces onderbreken. Vervolgens heb je meer tijd om een redding op te zetten of op hulpdiensten te wachten.”
Lehnkering benadrukt dat het belangrijk is om waterongevallen en verdrinking meer onder de aandacht te brengen. “Bewustwording van de gevaren en een goede voorbereiding voordat je zomaar het water ingaat, zijn essentieel.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
‘Een kind dat verdrinkt zakt stil naar de bodem, anders dan in films roepen of zwaaien ze niet’
